ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ

(Бошқарув ва идора)

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Халифа

(17)

Халифани ишдан олиш

Агар халифа инъиқод байъатининг етти шартларидан бирортасини йўқотса, шаръан у халифаликда давом этиши дуруст бўлмайди ва уни ишдан бўшатиш ҳақли бўлиб қолади.

Халифани ишдан бўшатиш ҳуқуқига фақат маҳкаматул мазолим эгадир. Фақат у халифа инъиқод шартларидан бирини йўқотган бўлса, ишдан бўшатишга қарор қилади ё қилмайди. Чунки халифа ишдан бўшайдиган ва халифани ишдан бўшатишга ҳақли бўлган ишлардан бирортаси содир бўлишининг ўзи мазолим, яъни адолатсизликлардан биридир. Бу адолатсизликни йўқотиш шарт. Ишдан бўшатиш иши исботга муҳтож ишдир. Шунинг учун албатта уни қозининг олдида исбот қилиш лозим. Бинобарин, мазолимлар маҳкамаси адолатсизликларни бартараф қилиш билан ҳукм юритадиган маҳкама бўлиб, ундаги қозилар адолатсизликни исботлаш ва ҳукм чиқариш борасида салоҳият соҳибидир. Шунинг учун мазолимлар маҳкамаси халифанинг инъиқод байъати шартларини йўқотган ёки йўқотмаганлигини белгилайди ҳамда халифани ишдан бўшатишга қарор чиқаради. Бироқ агар халифа инъиқод байъати шартларини йўқотса-ю, ўз ихтиёри билан ишдан бўшаса, шунинг ўзи билан иш тугайди. Агар мусулмонлар халифа инъиқод байъати шартларидан бирортасини йўқотганлиги учун ишдан олиниши керак, деган фикрда бўлсалар, халифа бу борада улар билан келиша олмаса, бу ишни ажрим қилиш учун Аллоҳ Таолонинг ушбу каломига мувофиқ қозиларга мурожаат қилинади:

فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ

– “Борди-ю бирон нарса ҳақида талашиб қолсангиз, – у нарсани Аллоҳга ва Пайғамбарига қайтарингиз!”                                                                        (Нисо:59)

Яъни сизлар ва иш эгалари. Бу эса, иш эгалари билан Уммат ўртасидаги тортишишдир. Уни Аллоҳ ва Расулига қайтариш эса, қозиларга, яъни мазолимлар маҳкамасига қайтаришдир.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими

04.04.2021й