ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ

(Бошқарув ва идора)

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Учинчи: Танфиз вазирлари

(5)

Расулуллоҳ ﷺ ва Хулафои рошидинлар замонидаги танфиз муовинларининг (у замонда улар котиб дейиларди) ишларидан мисоллар келтиришда давом этамиз:

3. Давлатнинг қўшиндан бошқа жиҳози ва уларнинг ўзаро мактуб ёзишувлари:

• Расулуллоҳ ﷺнинг Муозга ушр ҳақида ёзган хатлари. Яҳё ибн Одам «Хирож» китобида Ҳакамдан ривоят қилади, Расулуллоҳ ﷺ Яманга Муоз ибн Жабалга шундай деб хат ёздилар:

«فِيمَا سَقَتْ السَّمَاءُ أَوْ سُقِيَ غَيْلاً الْعُشْرُ, وَمَا سُقِيَ بِالْغَرْبِ فَنِصْفُ الْعُشْرِ»

«Осмон (ёмғир) суғорган ёки ариқ сувида суғорилган ерлардан ушр, челаклаб суғорилган ерлардан ушрнинг ярми олинсин». Шаъбийдан ҳам худди шундай ривоят қилинган.

• Расулуллоҳ ﷺнинг Мунзир ибн Совийга жизя ҳақидаги мактублари. Абу Юсуф «Хирож» китобида Абу Убайдадан шундай ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ Мунзир ибн Совийга шундай деб хат ёздилар:

«أَنَّ مَنْ صَلَّى صَلاتَنَا, وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا, وَأَكَلَ ذَبِيحَتَنَا, فَذَلِكَ الْمُسْلِمُ, لَهُ ذِمَّةُ اللَّهِ وَذِمَّةُ رَسُولِهِ, فَمَنْ أَحَبَّ ذَلِكَ مِنَ الْمَجُوسِ فَهُوَ آمِنٌ, وَمَنْ أَبَى فَعَلَيْهِ الْجِزْيَةُ»

«Ким бизнинг намозимизни ўқиса, қибламизга юзланса ва сўйган нарсаларимиздан еса, бас, у мусулмондир. У Аллоҳ ва расулининг ҳимоясида. Мажусийлардан ким шунга рози бўлса, бас, унга омонлик берилади. Ким бундан бош тортса, унга жизя солинади».

• Абу Бакрнинг Анасни Баҳрайнга жўнатаётиб закотнинг фарзлиги ҳақидаги мактублари. Бухорий Анасдан чиқарган: «Абу Бакр р.а. унга Аллоҳ ва Расули ﷺ буюрган закотнинг фарзлигини ёзди…».
• Умарнинг очарчилик йилида Амр ибн Осга ёзган мактуби ва Амрнинг унга жавоби. Уни ибн Хузайма ўзининг «Саҳиҳ»ида ривоят қилган, Ҳоким уни Муслим шартига кўра саҳиҳ, деган ҳамда Байҳақий «Сунан» китобида, ибн Саъд «Табақот» китобида ибн Асламдан, у эса, отасидан ривоят қилади: «Очарчилик йили ва араб юртлари қурғоқчиликка учраган йилда Умар ибн Хаттоб Амр ибн Осга хат ёзди: «Аллоҳнинг бандаси, мўминлар амиридан Амр ибн Осга. Умримга қасамки, сен ва сен томондагилар семириб, мен ва мен томондагилар эса, озиб-тўзиб кетса, сен парво қилмаяпсан, ёрдам беринглар». Амр шундай деб жавоб ёзди: «Ассалому алайка. Аммо баъд. Лаббайка. Лаббайка (буйруғингизга мунтазирман). Сизга боши сиз томонда ва охири мен томонда бўлган карвон етиб боради. Шу билан бирга, мен денгиз орқали юк юбориш учун йўл топишга умид қиламан».
• Абу Бакрнинг ўғли Муҳаммаднинг муртадлар масаласи бўйича Алига мактуби ва Алининг унга жавоб хати. Ибн Абу Шайба Қомус ибн Мухориқдан, у эса отасидан шундай ривоят чиқарган: «Али Абу Бакрнинг ўғли Муҳаммадни Мисрга амир қилиб жўнатди. Муҳаммад Алидан Мисрдаги кофирлар ҳақида сўраб, хат ёзди. Кофирлар ичида қуёшга ва ойга ибодат қилувчилар, яна бошқа нарсаларга ибодат қилувчилар ва мусулмонликни даъво қилганлар бор эди. Али унга хат ёзиб, кофирлардан Исломни ёлғон даъво қилганларини ўлдириш, қолганларини хоҳлаган нарсаларига ибодат қилишларига қўйиб беришни амр қилди».

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими

09.06.2021й