ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ
ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ
(Бошқарув ва идора)
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Олтинчи: Ички хавфсизлик
(3)
Ички хавфсизлик идорасининг вазифалари (давоми)
Муҳориблар, яъни одамларнинг йўлларини тўсиб, мол-дунёлари ва жонларига тажовуз қиладиган қароқчиларни тийиш учун ички хавфсизлик идораси полицияни юборади. Уларга нисбатан ўлдириш, осиш, оёқ-қўлларини қарама-қарши томондан (яъни ўнг оёқ билан чап қўл ёки чап оёқ билан ўнг қўл)ни кесиш ёки сургун қилиш жазоси қўлланилади. Аллоҳ Таоло айтади:
إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلاَفٍ أَوْ يُنفَوْا مِنَ الْأَرْضِ
– “Дарҳақиқат, Аллоҳ ва Унинг Пайғамбарига қарши жанг қиладиган ва ер юзида бузғунчилик қилиб юрувчиларнинг жазоси – ўлдирилиш ё чормихланиш ёки оёқ-қўлларининг қарама-қарши томондан кесилиши ёхуд ердан (ватандан) қувғин қилинишдир”. (Моида:33)
Улар билан уруш қилиш давлатга қарши чиқувчи боғийлар билан уруш қилиш каби бўлмайди. Боғийлар билан уруш қилиш одоб бериш жангидир. Қароқчилар билан уруш қилиш эса, ўлдириш, осиш жангидир. Уларга нисбатан оятда нима дейилган бўлса, ўшандай муомала қилинади. Қайси бир қароқчи ўлдирган ва мол-дунёни олган бўлса, у ўлдирилади ва осилади. Қайси бири ўлдиргану, мол-дунёни олмаган бўлса, у ўлдирилади, лекин осилмайди. Қайси бири мол-дунё олгану, ўлдирмаган бўлса, у ўлдирилмайди, лекин оёқ-қўли қарама-қарши томонидан кесилади. Қайси бири ўлдирмаган, мол-дунё ҳам олмагану, фақат қурол билан қўрқитган бўлса, у давлат ичкарисидаги узоқ бир ўлкага сургун қилинади.
Ички хавфсизлик идораси хавфсизликни ҳимоя қилишда полицияни ишга солади. Фақат хавфсизликни барқарорлаштиришга полициянинг кучи етмай қолгандагина халифадан эҳтиёжга қараб ҳарбий кучлар ёки қўшин орқали ёрдам бериши сўралади.
Ўғирлик, босқинчилик, киссавурлик, товламачилик каби одамларнинг мол-давлатларига кўз олайтириш ва уриш, жароҳат етказиш, ўлдириш каби уларнинг жонларига тажовуз қилиш ҳамда миш-миш тарқатиш, туҳмат қилиш, зино қилиш каби уларнинг ор-номусларига тажовуз қилиш каби жиноятларни хавфсизлик идораси ўзининг сергаклиги, посбонлари, назорат пунктлари ҳамда қозилар чиқарган ҳукмларни ижро этиш орқали бартараф этади. Бу ишларда полициянинг кучи етарли бўлади.
Низомни ҳимоя қилиш ва ички хавфсизликни назорат қилиб бориш ҳамда барча ижроий ишлар полицияга топширилади. Юқоридаги ҳадисда айтиб ўтганимиздек, Пайғамбар ﷺ олдиларида Қайс ибн Саъднинг миршаб бошлиғи мақомида турганлиги полиция ҳокимлар қўл остида бўлишига далолат қилади. Уларнинг қўл остида бўлишлари эса, шариатни ижро этиш, низомни қўриқлаш, хавфсизликни ҳимоялаш ҳамда асас, яъни патрул, тунги назорат каби ҳокимлар учун зарур бўлган ишларни бажаришларини тақозо этади. Абу Бакр замонида Абдуллоҳ ибн Масъуд тунги назорат бўлими бошлиғи бўлган. Умар р.а. эса, бу ишни бевосита ўзи бажарган. Унга бу ишда озод қилган қули ҳамроҳлик қилган. Абдурраҳмон ибн Авф ҳамроҳлик қилган пайтлар ҳам бўлган. Шунинг учун ҳозирги кундаги айрим Исломий ўлкаларда яшовчи дўкондорларнинг ўз уйларига қўриқчи олишлари ёки давлатнинг дўкондорлардан олинган маблағ эвазига посбонлар қўйиши хато ишлардир. Чунки бу ишлар асасга, яъни тунги назорат бўлимига қарашли ишлар бўлиб, уни бажариш давлатнинг зиммасидадир. Бу иш полициянинг вазифасидир. Шунинг учун унга оддий одамлар жалб қилинмайдилар. Бу иш учун одамлардан ҳақ ҳам олинмайди.
Шубҳали, яъни давлатга, жамиятга ёки одамларга зарари тегиб қолиши эҳтимоли бўлган шахслар билан шуғулланиш ҳам давлатнинг вазифасидир. Улар ҳақида бирор нарсани сезиб қолган киши дарҳол тегишли жойга хабар бериши лозим. Бунга далил Бухорий ва Муслим Зайд ибн Арқамдан ривоят қилган мана бу ҳадисдир: «Бир ғазотда эдим. Абдуллоҳ ибн Убайнинг, Пайғамбарнинг олдидаги одамларга ҳеч нарса берманглар, шунда улар унинг атрофидан тарқалиб кетадилар, агар Мадинага қайтсак, албатта у ердан азиз хорни чиқариб юборади, деганини эшитиб қолдим ва бу гапни амакимга ёки Умарга айтдим. У Пайғамбар ﷺга айтибди. Пайғамбар ﷺ мени чақирган эдилар, бўлган гапни айтиб бердим…». Муслим ривоятида, Пайғамбар ﷺнинг олдиларига бориб, у зотни бу гапдан хабардор қилдим, дейилган. Ибн Убайнинг муҳориб (уруш ҳолатидаги) кофирларга серқатновлиги ҳамда улар билан ҳам, Мадина атрофидаги яҳудлар – Ислом душманлари билан ҳам ош-қатиқлиги маълум ва машҳур эди. Бу борада ўта диққат билан ишлаш керак. Токи, фуқарога нисбатан жосуслик қилиш ҳолатлари юзага келиб қолмасин. Негаки, жосуслик қилиш ҳаромдир. Аллоҳ Таоло айтади:
وَلاَ تَجَسَّسُوا
– “… жосуслик қилиб юрманглар…”. (Хужурот:12)
Шунинг учун бу ишда фақат шубҳали шахслар билангина чекланиш лозим.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими
09.08.2021й
