بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ

Роя газетаси:

Қирол Салмоннинг Россия сафари сабаблари

Абу Ҳамза Хутвоний қаламига мансуб

Одатдагидек, Қирол Салмонинг Россияга ташрифи ҳар қандай жойга қилган бошқа ташрифлари каби одатдагидек тарихий, дея баҳоланди. Президент Путин ҳам бу ташрифга «мумтоз ва муҳим воқеа», дея баҳо берди. Сафар чоғида Россия билан Саудия 14та шартномадан иборат миллиардлаб доллар қийматидаги шартномаларга имзо чекди.

Ташрифнинг расмий баёнотларида айтилишича, томонлар кўплаб рус қурол-аслаҳаларини Саудия заминига жойлаштиришга келишишган. Бу қуроллар қуйидагилардан иборат:

1 –Оғир ракеталарни худди гранаталардек кетма-кет отиш тизими.

2 –Юқори мослашувчанлик ва ёнғин қобилияти жуда кучли бўлган оғир ракеталарнинг қўл гранатомёт ускунаси.

3 –Зирҳли техникаларга қарши лазерли бошқарувга эга узоқ масофага учувчи ракеталар тизими.

4 –«S-400» деб танилган ривожланган ҳаво мудофааси тизими.

5 –Машҳур «Калашников» автомати ва ўқ дорилари.

Бундай йирик шартномалардан кўриниб турибдики, Салмон ташрифининг биринчи сабаби, Россияни Сурияда қилган жиноятларининг мукофоти сифатида, Саудия маблағлари билан тақдирлашдир. Дарҳақиқат, Остона келишувларига ҳам, Россиянинг Сурияда етакчилик қилаётган сиёсий ечимига ҳам иккала давлат розилик изҳор қилишди. Шу даражадаки, айрим кузатувчилар Саудия ташқи ишлар вазири Одил Жубайрнинг Россияга оид баёнотидан ҳайратга тушди. Чунки у ўз баёнотини кутилмаганда ўзгартириб, Сурия давлати муассасаларини сақлаб қолиш зарурлиги ҳақида гапирди ва бундай баёнотидан Россиянинг Сурияда душманона позицияда келаётгани борасида у билан тил бириктиргани, бунга рози эканлиги кўриниб қолди.

Кўриниб турибдики, Америка Россияга қурол савдоси шаклида мана шу Саудия маблағини бермоқда. Буни Сурия қўзғолонини бўғизлаб, ҳамон альтернатив топилмаган малайи Башар режимини мустаҳкамлагани эвазига йирик миқдорда пора сифатида русларни тақдирламоқда.

Бу хулосани, яъни ҳар қандай восита билан бўлмасин, русларга маблағ бериш, деган хулосани Саудия Арабистони қиролининг дабдабаю асъаса ва исрофга тўла илк расмий ташрифи ҳам тасдиқлаётган бўлса ажаб эмас. Айтишларича, бу ташрифда қирол Салмонга 1500 нафар мулозими хизматда бўлган, жумладан, вазирлар, маслаҳатчилар, бизнесменлар ва хизматкорлар каби. Қирол ташрифи учун керакли нарсаларни ташрифдан бир кун олдин Риёздан Москвага махсус рейс алоҳида самолёт олиб келган. Салмонни олиб келган самолётга ўзининг махсус олтин зинаси қўйилган, қирол ва унинг делегацияси учун Риёздан 800 кг озиқ-овқат келтирилган. Делегация аъзолари, ўз подшоҳларининг меҳмонхонадаги айрим мулозимлар билан қандай қаҳва ичишни хуш кўришини биладиган ўзларининг махсус хизматкорларини ҳам олиб келишган… Саудия ҳукумати Москвадаги иккита беш юлдузли «люкс» меҳмонхонани (Ritz-Carlton ва Four Seasons меҳмонхоналарини) айни ташриф учун бутунича олдиндан брон қилиб қўйган. У ерга қўнувчи оддий меҳмонлардан ўз бронларини бекор қилишлари талаб қилиниб, шу орқали саудиялик делегацияга бўшатилган, меҳмонхонанинг доимий яшовчи мижозлари бошқа меҳмонхонага кўчирилган.

Иккала меҳмонхонанинг брон қилиш нархи 3 миллион АҚШ долларини ташкил қилган. Албатта делегацияга хизматлар, ресторан озиқ-овқатлари ва соғломлаштириш муассасалари хизматлари каби сарфланган харажатлар бунга кирмайди. Шунингдек, меҳмонхонадаги айрим мебелларни сауд араблари этикасига мос келувчи шарқона андозада алмаштириш харажати ҳам бундан мустасно!

Қирол ташрифига иккинчи сабаб, Исломга қарши кураш кўламини оширишга ҳамда айни курашда халқаро ҳамжамият, яъни АҚШ билан елкама-елка туришга келишишдир. Масалан, Россия-Саудия томонлари «терроризм»га қарши кураш кўламини кенгайтиришга иттифоқ қилишганини қирол Салмоннинг «Бизнинг мамлакат терроризм ва экстремизм мавзуси билан жиддий муносабатда бўлмоқда ҳамда айни ёвузликка қарши кураш саъй-ҳаракатларини мувофиқлаштириш учун халқаро институтларни пайдо қилмоқда», деган сўзлари ҳам тасдиқламоқда. Россия мудофаа Вазири Сергей Шойгу ҳам Исломни худди қирол каби сифатлаб, «Биз бу ёвузликка қарши курашиш учун тўла халқаро ҳамжамият бирлигига муҳтожмиз», деди. Бош вазир Дмитрий Медведевнинг «Саудия биз учун Ўрта Шарқдаги муҳим ҳамкоримиздир ва биз айни ҳамкорликни ғоят юқори савияга кўтаришга қодирмиз», дейиши билан икки давлат ўртасидаги битим янада мустаҳкамланди.

Чеченистон президенти путинпараст Рамазон Қодиров Саудия билан ўрталарига тушган кичик совуқчиликни кўтариш учун бир оз узр сўраш билан ярашиб олгач, Москвага келди, қиролнинг ташрифини олқишлаб, унга лаганбардорлик кўрсатди, «терроризм»га қарши курашда Саудия билан муносабатлар жиддий эканини тан олишини маълум қилди. Маълум вақт илгари у Чеченистонда бўлиб ўтган конференция чоғида Саудияни ҳақорат қилиб, ваҳҳобийлик мазҳабини «аҳли сунна валжамоа» тушунчасига алоқаси йўқ, деганди.

Қирол Салмон Татаристон ва Ингушетия дохил Россияга тобе бошқа мусулмон республикалари президентлари билан ҳам учрашди. Бу эса, Саудия билан Россия ўртасидаги муҳитнинг тозаланиб, юмшатилаётганига яққол далолат қилмоқда.

Американинг Саудияга Россия билан муносабатларни ривожлантиришига рухсат бергани, АҚШ-Россия ўртасидаги муносабатларнинг халқаро жиҳатдан мувофиқлашаётганини кўрсатади. Зеро, Саудия Америкага нисбатан соғин сигирдан бошқа нарса эмас ва Трампнинг ўзи бир марта шундай, деган. Шу боис ундан истаган йўлида фойдаланади, ўзи соғиб-соғиб, сўнг истаса бошқа ҳамкорлари ва иттифоқчиларига ҳам соғиб ичишларига қўйиб беради.

Демак, халқаро муносабатлар нуқтаи назаридан, Салмоннинг Россия сафари АҚШ-Россия манфаатларининг бирикаётганига далолат қилади. Саудиянинг Россия қуролларини сотиб олиши, фақат унга маблағ бериш, холос, бундан бошқа нарса эмас. Чунки Саудия қуролга тўйиб-бўкиб бўлган, Россия қуролларига асло муҳтож эмас эди, чунки Америка қуроллари унинг ўзида керагидан ортиқ даражада қалашиб ётибди. Маълумки, Саудия Россия ҳаво мудофааси тизимини сотиб олганидан бир кун ўтибоқ, АҚШ ташқи ишлар вазирлиги Саудияга қиймати 15 миллиард долларга тенг ривожланган «THAAD» ракета тизимининг сотилиши ҳақида қарор қабул қилди. Бу эса, Саудиянинг қурол сотиб олиши масаласига унинг ўзи эмас, фақат Америка қарор беришини исботламоқда. Чунки унга «THAAD» ракета тизимининг сотилиши ҳақидаги АҚШ қарори, кутилмаганда бўлди ва бу дипломатик муносабатга ёт ҳаракат. Аслида, америкаликлар айни қарорни қиролнинг сафарини тугатиб қайтгунига қадар кечиктириб туришлари керак эди, шунда тўғри бўларди. Аммо ўз малайлари билан сурбетларча муомала қилишга одатланган Америка, буни қасддан шундай қилган, яъни бу ҳаракати билан Россиянинг Саудияга қурол сотиши, фақат Американинг розилиги билан бўлади, демоқда.

Саудия Американинг йирик суммадаги мустамлакачилик ишларини қачонгача молиялашда давом этаркин?!

Роя газетасининг 2017 йил 11 октябр чоршанба кунги 151-сонидан