Исломий юртларнинг бойликлари ва иқтисодий потенциаллари
بسم الله الرحمن الرحيم
Исломий юртларнинг бойликлари ва иқтисодий потенциаллари
المسلمون شركاء في ثلاث،في الماء، والكلإ، والنار
“Мусулмонлар уч нарсада шерикдирлар: сув, ўт-ўлан ва оловда”
Афғонистон, Туркманистон ва Озарбайжон
Афғонистон
Майдони: 647 500 км².
Аҳолиси: 35 070 843 киши (2018й 1 январь ҳолатига, 99 фоизи мусулмонлар).
ЯИМ (Ялпи Ички Маҳсулот): 18.9 млрд долларни ташкил қилган (2016й).
Туркманистон
Майдони: 491 200 км².
Аҳолиси: 5 546 900 киши (2018й 1 январь ҳолатига, 89 фоизи мусулмонлар).
ЯИМ (Ялпи Ички Маҳсулот): 35.7 млрд долларни ташкил қилган (2016й).
Озарбайжон
Майдони: 86 600 км².
Аҳолиси: 10 101 070 киши (2018й 1 январь ҳолатига, 99 фоизи мусулмонлар).
ЯИМ (Ялпи Ички Маҳсулот): 37.6 млрд долларни ташкил қилган (2016й).
Туркум мақолаларимизнинг бу галги сонида Афғонистон, Туркманистон ва Озарбайжоннинг бойликлари ва иқтисодий имкониятлари тўғрисида сўз юритамиз. Бу юртларда ҳам бошқа исломий юртлар сингари табиий бойликлар етарли даражададир. Жумладан Туркманистон табиий газ захираси бўйича дунёда тўртинчи ўринда туради, бу эса уни энергетик гигантга айлантиради. Қуйида шулар ҳақида батафсилроқ маълумот беришга ҳаракат қиламиз.
Жами олтин захиралари (2018 йил март ҳолатига):
Афғонистон: 21.9 тонна.
Туркманистон: маълумот йўқ.
Озарбайжон: маълумот йўқ.
Қуйида бу юртларнинг маълум йилларда қазиб олинган баъзи табиий бойликларини келтирамиз:
Нефт (2016 йил):
Туркманистон: 12.7 млн тонна (дунё бўйича 34-ўрин). Нефт захираси 0.1 млрд тоннани ташкил қилади.
Озарбайжон: 41 млн тонна (дунё бўйича 23-ўрин). Нефт захираси 1 млрд тоннани (дунё бўйича нефт захираларининг 0.4 фоизига тенг) ташкил қилади.
Табиий газ (2016 йил):
Туркманистон: 81.7 млрд м3 (дунё бўйича 10-ўрин). Табиий газ захираси 9.9 трлн м3 ни (дунё бўйича табиий газ захираларининг 4.9 фоизига тенг) ташкил қилади.
Озарбайжон: 18.8 млрд м3 (дунё бўйича 34-ўрин). Табиий газ захираси 1.3 трлн м3 ни (дунё бўйича табиий газ захираларининг 0.6 фоизига тенг) ташкил қилади.
Кўмир (2015й):
Афғонистон: 1.5 млн тонна.
Шунингдек, бу юртларнинг баъзи қазилма бойликларининг тасдиқланган захиралари қуйидагича кўриниш олган:
Озарбайжон
барит – 508 минг тонна;
қўрғошин – 760 минг тонна (дунё бўйича қўрғошин захираларининг 0.7 фоизига тенг);
кумуш – 3 минг тонна;
рух – 3.65 млн тонна (дунё бўйича рух захираларининг 1.4 фоизига тенг).
Афғонистон
барит – 1.2 млн тонна;
бериллий – 73 минг тонна (дунё бўйича бериллий захираларининг 5.2 фоизига тенг);
мис – 6 млн тонна;
флюорит (рангсиз, шунингдек бинафша ранг, пушти ранг кристаллар ҳосил қиладиган минерал, металлургия, химия саноати, оптика ва бошқаларда қўлланади) – 3.6 млн тонна (дунё бўйича флюорит захираларининг 1.6 фоизига тенг);
тантал пентоксиди – 15.4 минг тонна (дунё бўйича тантал пентоксиди захираларининг 5.25 фоизига тенг).
Туркманистон
калий тузлари – 150 млн тонна (дунё бўйича калий тузлари захираларининг 2 фоизига тенг).
Энди бу юртларда маълум йилларда ишлаб чиқарилган баъзи маҳсулотлар ҳақидаги маълумотлар билан таништирамиз:
Электр-энергияси (2015й):
Озарбайжон: 24.7 ТВт/соат.
Туркманистон: 21.5 ТВт/соат.
Цемент (2014й):
Озарбайжон: 2.9 млн тонна.
Шакар (2014й):
Туркманистон: 30 минг тонна.
Озарбайжон: 25 минг тонна.
Пахта ёғи (2014й):
Туркманистон: 82 минг тонна.
Озарбайжон: 3 минг тонна.
Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари:
Жами дон ва дуккакли ўсимликлар (2016й):
Афғонистон: 5.5 млн тонна.
Озарбайжон: 2.9 млн тонна.
Туркманистон: 1.8 млн тонна.
шу жумладан буғдой:
Афғонистон: 4.5 млн тонна.
Озарбайжон: 1.8 млн тонна.
Туркманистон: 1.6 млн тонна.
Пахта (2014й):
Туркманистон: 1.45 млн дона (480 фунтли) той ёки 313.2 минг тонна (дунё бўйича 9-ўрин).
Афғонистон: 85 минг дона (480 фунтли) той ёки 18.4 минг тонна.
Озарбайжон: 70 минг дона (480 фунтли) той ёки 15.1 минг тонна.
Жами сабзавот ва полиз экинлари (2016й):
Афғонистон: 2.8 млн тонна.
Озарбайжон: 1.7 млн тонна.
Туркманистон: 1 млн тонна.
Йирик шохли қорамол (2016й):
Афғонистон: 5.2 млн бош.
Озарбайжон: 2.7 млн бош.
Туркманистон: 2.4 млн бош.
Қўй (2014й):
Туркманистон: 16.3 млн бош (2013й).
Озарбайжон: 8.6 млн бош.
Барча турдаги уй қушлари (2016й):
Озарбайжон: 29.3 млн бош.
Туркманистон: 17 млн бош.
Афғонистон: 11.9 млн бош.
Эслатма: юқорида келтирилган маълумотлар расмий статистикада эълон қилинган маълумотлардир. Бу маълумотларни излашда уларнинг мумкин қадар энг янгилари эканлигига алоҳида эътибор қаратилди.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух
26.04.2018й.
Халифалик давлатини тилларингизга жойлаган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин!
Ғарбнинг фисқ-фасод омили бўлмиш лойиҳаларини амалга оширишда Халқаро меҳнат ташкилотининг роли
Насроний ва кофирларни байрамлари билан табриклаш тўғрисидаги саволга жавоб
Республика президентлиги сайловлари ҳукми