Исломий юртларнинг бойликлари ва иқтисодий потенциаллари
بسم الله الرحمن الرحيم
Исломий юртларнинг бойликлари ва иқтисодий потенциаллари
المسلمون شركاء في ثلاث،في الماء، والكلإ، والنار
“Мусулмонлар уч нарсада шерикдирлар: сув, ўт-ўлан ва оловда”
Эрон
Майдони: 1 648 000 км².
Аҳолиси: 80 629 882 киши (2017й 1 январь ҳолатига, 97 фоизи мусулмонлар).
ЯИМ (Ялпи Ички Маҳсулот): 377 млрд долларни ташкил қилган (2016й).
Бу сафарги мақоламизда яна бир исломий юрт – Эрон ҳақида сўз юритамиз. Бу юрт қазилма бойликларининг катта қисмини энергия манбалари ташкил қилади ва дунё бўйича энг йирик захиралардан бири ҳисобланади. Қуйида келтирилган рақамларга эътибор берсак Эроннинг шу ва бошқа бойликлари ҳамда иқтисодий потенциали ҳақида маълум тасаввурга эга бўлиш мумкин.
Эроннинг жами олтин захираси ҳақида расмий маълумот йўқ. 2012 йилда 907 тонна эканлиги эълон қилинган, бугунги кунда эса 300-900 тонна эканлиги тахмин қилинади.
Қуйида бу юртда маълум йилларда қазиб олинган баъзи табиий бойликларини келтирамиз:
Нефть: 216.4 млн тонна (2016й, дунё бўйича 5-ўрин). Нефть захираси 21.7 млрд тоннани (дунё бўйича нефть захираларининг 9.3 фоизига тенг) ташкил қилади.
Табиий газ: 226.905 млрд м3 (2016й, дунё бўйича 3-ўрин). Табиий газ захираси 34 трлн м3 ни (дунё бўйича табиий газ захираларининг 16.9 фоизига тенг) ташкил қилади.
Кумуш: 3.6 млн унция ёки 112.5 тонна (2016й, дунё бўйича 20-ўрин). Кумуш захираси 6 500 тоннани ташкил қилади.
Мис: 255 минг тонна (2013й, дунё бўйича 14-ўрин). Мис захираси 9.4 млн тоннани (дунё бўйича мис захираларининг 1.7 фоизига тенг) ташкил қилади.
Темир рудаси: 48.5 млн тонна (2014й). Темир рудаси 1.8 млрд тоннани ташкил қилади.
Шунингдек, баъзи қазилма бойликларининг тасдиқланган захиралари қуйидагича кўриниш олган:
Молибден – 120 минг тонна;
қўрғошин – 1.23 млн тонна;
хромитлар – 8.5 млн тонна;
рух – 4.761 млн тонна (дунё бўйича рух захираларининг 1.9 фоизига тенг).
Энди бу юртда маълум йилларда ишлаб чиқарилган баъзи маҳсулотлар ҳақидаги маълумотлар билан таништирамиз:
Автомобиль: 1 165 минг дона (2016й, дунё бўйича 18-ўрин).
Автомобиль бензини: 16.4 млн тонна (2014й).
Электр-энергияси: 290 Твт/соат (2016й).
Пўлат: 17.9 млн тонна (2016й, дунё бўйича 13-ўрин).
Чўян: 2.8 млн тонна (2014й).
Цемент: 53 млн тонна (2016й, дунё бўйича 9-ўрин).
Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари:
Буғдой: 13.5 млн тонна (2014й, дунё бўйича 14-ўрин), ҳосилдорлик 14.6 ц/га.
Жами дон ва дуккакли экинлар: 17.9 млн тонна (2014й).
Пахта: 300 минг дона (480 фунтли) той ёки 64.8 минг тонна (2014й, дунё бўйича 24-ўрин).
Йирик шохли қорамол: 8.8 млн бош (2014й).
Қўй: 50.2 млн бош (2014й).
Барча турдаги уй қушлари: 935 млн дона (2014й).
Денгиз маҳсулотлари: 637.7 минг тонна (2015й).
Эслатма: юқорида келтирилган маълумотлар расмий статистикада эълон қилинган маълумотлардир. Бу маълумотларни излашда уларнинг мумкин қадар энг янгилари эканлигига алоҳида эътибор қаратилди.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух
27.12.2017й.
