Катта бeшик ёки футбол оғуси

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Жамоа шаклида ўйналадиган спорт турлари ичида футболнинг миллионлар ўйинига айланиши табиий ҳолда вужудга келмаган. Ҳар қандай мамлакатда футболни ривожлантириш ортида давлат дастаги ва сармоядорлар молияси турган. Шу сабабли ҳамда футболни миллий ва маҳаллий шаънни ҳимоя қилиш рамзига айлантиришга уринишлар оқибатида футбол дунё бўйлаб оммалашди. Бошқача айтганда, бу спорт ўйини орқали сиёсий ва мафкуравий мақсадларни амалга ошириш мақсад қилинди ва ҳозир ҳам шундай қилинмоқда. Шу боисдан футболга фақат бир ўйин сифатида қарамаслик керак. Бинобарин, илк футбол ўйини ўтказила бошланган даврдаги сиёсий вазият ва золим диктаторлар ўз мақсадлари йўлида фойдаланганлари, шунингдек, бугун футболнинг оммалашиши мусулмон ёшлар ҳаётига ўтказаётган таъсир кўлами ўрганилса, бу ўйин чиндан ҳам нафақат оддий спорт, балки мафкуравий қуролга айлангани аён бўлади. Шунинг учун спорт номи остидаги бу оғуни атрофлича ўрганиш долзарб масала бўлиб қолмоқда.

1863 йилда Англияда ташкил қилинган Футбол Бирлиги тузган қонунлар асосида футбол ўйинлари ўтказила бошланди. Яъни Англия аҳолиси дам олиш кунисиз кунда 19 соатлаб ишлатилган саноат инқилоби даврида футбол ўйинига асос солинган. Боиси, арзимаган ҳақ эвазига оғир меҳнатларда тинимсиз ишлашга мажбур ҳолатга олиб келинган аҳолида ғазаб ва норозилик туйғуси уйғонади. Бу ҳолат ўз ҳолига ташлаб қўйилса, ишчилар ўзаро фикр алмашиш ва муҳокамалар орқали ўзларининг ҳақ-ҳуқуқлари поймол этилаётганини, унинг сабабларини англаб етади ва душманини таниб, унга қарши курашга уюша бошлайди. Бундай порох бочкага айланаётган жамиятда футбол мусобақаларини уюштириш инсонлардаги норозилик ва ғазаб туйғуларини ҳақиқий душмандан буриб, кураш йўналишини футболдаги рақиб жамоа ва унинг тарафдорларига қаратилишига олиб келади. Халқ юрагида қайнаган норозилик туйғуларини трибуналарда бақириб-қийқириш, сўкиниш ва рақибларини калтаклаш орқали совуриб тугатадиган бўлиб қолади. Жамоасининг ғалабасини эса ўзининг ҳаётдаги ютуғи сифатида қабул қилиб, бунинг севинчи билан овуниб яшайверади. Айрим мутафаккир олимлар Англия халқининг капитализм зулми остида муттасил эзилиши халқ инқилобини келтириб чиқаришини тахмин қилган эди. Бироқ халқни ўз домига тортиб, карахт қилувчи футбол каби ўйин-томошалар капиталистик демократия тузумини кутилган ҳалокатдан қутқариб қолди. Бу ҳолат худди қадимги Рим империясининг ўз халқини оғир ҳаётдан чалғитиш мақсадида кализейда ўтказган гладиаторлар жангига ўхшаб кетади. Сценарий ўша-ўша, фақат ўйин тури бошқача холос.

Тарихнинг қора саҳифасидан жой олган даврлардаги раҳбарлар футболни ривожлантириш орқали ҳукуматларини мустаҳкамлашган. Франко, Гитлер, Муссолини каби диктаторлар даврида катта клубларга асос солинганини кўриш мумкин. Испания диктатори Франкодан 40 йилга яқин иқтидорда қолишни қандай уддалагани ҳақида сўралганда, учта “Ф” билан деган эди. Яъни:

Футбол;

Фиеста (мусиқа ва кўнгилочар дастурлар);

Феменино (аёллар).

Шунингдек, Франко халқни катта бешиклар билан тебратдим, деганди ва бу билан футбол стадионларини назарда тутганди. Бу учта “Ф” ҳозирда Ўзбекистон учун бегона ҳам эмас. “Ёшларимизни ҳеч кимга бериб қўймаймиз!” шиори остида спортга, жумладан, футболга ёшларни қизиқтириш сиёсати Каримов давридаёқ бошланган эди. Бу ҳаракатлар меваси ўлароқ 2023 йилда футбол бўйича Ўзбекистон ёшлар жамоаси учинчи бор Осиё чемпиони бўлди. Чемпионларга медаллар ва кубокни шахсан президент Шавкат Мирзиёев топширди. Бу йил эса Ўзбекистон миллий терма жамоаси жаҳон чемпионатига йўлланма олган ўйиндан сўнг президент футболчилар билан телефон мулоқот ўтказгани кенг намойиш қилинди. Футбол бўйича ўтказиладиган муҳим учрашувларни президент, унинг оиласи бевосита кузатиши ва чемпионларга қимматбаҳо совғалар топширилиши одатга айланди. Бу билан Мирзиёев режими сиёсатидан норози бўлган халқ қатламининг розилигини, омманинг ишончини қозонишни ва халқни бесамар кўнгилочар тадбирлар билан чадғитишни мақсад қилинаётгани ҳеч кимга сир бўлмай қолди. Янада аниқроқ айтадиган бўлсак, халқ ўзига нисбатан сиёсий ва иқтисодий зулмлар ўтказилаётганини ҳис қилмаслиги, бироз чалғиб туриши учун футбол оғуси билан заҳарлаш давом этмоқда…

Тўғри, Ислом спорт билан шуғулланишга тарғиб қилади. Бироқ бу ишда Аллоҳнинг ҳукмларини ер юзига ёйиш, Ислом диёрини муҳофаза қилиш ниятини шарт қилади. Чунки Расулуллоҳ ﷺ: “Иккаласида ҳам яхшилик бўлгани ҳолда кучли-бақувват мўмин заиф-кучсиз мўминдан яхшироқдир…”, – деганлар. Бироқ бугун футбол ишқибозига айланган ёшларимиздаги энг ачинарли ҳолат шуки, 11 та саҳоба ёки пайғамбарнинг исмини ёддан билмагани ҳолда Англия ёки Испания клубларида тўп сурадиган бутун бир клуб футболчиларининг номларини ёддан айтиб беришади. Афсуски, улар футболчиларнинг ҳаётини ўрганганчалик Росулуллоҳ ﷺни танишмайди. Мана шуларнинг ўзиёқ футбол режимлар томонидан Умматни ўзининг ҳақиқий ғоя ва мақсадларидан бошқа тарафга буриб юборадиган хатарли воситага айлантирилгани аён бўлади.

Азиз мусулмонлар, огоҳ бўлайлик! Бор рағбати, куч-ғайратини футбол каби беҳуда ўйинларга сарфлаб, ўткинчи ҳою-ҳавасларга берилган халқ нажот топмайди! Фараз қилайлик, футболда катта муваффақиятга эришилган тақдирда ҳам бу халқимизнинг азиз бўлишига, юртимиз тараққиётига нима беради? Ўзбекистон терма жамоаси ҳатто жаҳон чемпиони бўлди ҳам дейлик, хўш, бу бизга нима беради?! Ўзбекистон ҳар томонлама кучайиб, бойликларимиз талон-тарож қилинишига чек қўйиладими?! Россиядаги меҳнат муҳожирларимизга юртимиздан иш топилиб қоладими? Ёки уларга нисбатан ўрисларнинг муомаласи яхшиланиб қоладими?! Жамиятимизда авж олаётган бузуқлик ва ахлоқсизлик йўқоладими?! Халқимизнинг турмуш даражаси яхшиланиб қоладими?! Кофир мустамлакачи давлатлар биздан ҳайбатланиб, биз билан ҳисоблашадиган бўлиб қоладими?!… Хўш, бизга нима беради бу?! Бу саволларга ўзингиз жавоб излаб кўринг! Биргина мисол, агар футбол билан халқнинг ҳаёти, айниқса иқтисодий аҳволи яхшиланиши мумкин бўлганида, Бразилия аҳолиси аллақачон дунёдаги энг бой, энг ривожланган халқлардан бирига айланган, жамияти эса энг ахлоқли, покиза ва осуда жамият бўлган бўларди. Энди бу ёғини фикрлаб кўриш эса, албатта, ҳар бир ақли расо одамнинг ўзига ҳавола! Аллоҳ таоло айтади:

﴿وَلَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا مَا يُوعَظُونَ بِهِ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ وَأَشَدَّ تَثْبِيتًا ‎﴿٦٦﴾‏ وَإِذًا لَّآتَيْنَاهُم مِّن لَّدُنَّا أَجْرًا عَظِيمًا ‎﴿٦٧﴾‏ وَلَهَدَيْنَاهُمْ صِرَاطًا مُّسْتَقِيمًا ‎﴾‏

– “…Агар улар қилинган панд-насиҳатларга амал қилганларида, ўзлари учун яхшироқ ва иймонларини мустаҳкам қилгувчироқ иш бўлур эди. Ва у ҳолда Биз ҳам уларга ўз ҳузуримиздан улуғ мукофот берган бўлардик. Ҳамда уларни ҳақ йўлга ҳидоят қилган бўлардик”.                                                        (Нисо:66-67-68)

Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон Матбуот бўлими аъзоси Абдураҳмон

25.06.2025й