Конларимиз дунёдаги энг бой конлар, бироқ буни Ўзбекистон халқига фойдаси бўляптими?

Хабар: Навоий вилоятидаги Мурунтов кони 2020 йили олтин қазиб олиш бўйича дунёда биринчи ўринни эгаллаган. Kitco таҳлилий маркази маълумотига кўра, бу конда ўтган йили 2 миллион унциядан (1 унция 31,1034768 граммга тенг) кўпроқ олтин қазиб олинган.

“Навоий” кон-металлургия комбинати тасарруфидаги Мурунтов конининг узунлиги 3,3 километр, кенглиги 2,5 километр бўлиб, чуқурлиги қарийб 600 метрга тенгдир.

Хабарда айтилишича, 150 миллион унциядан кўпроқ захирага эга кон яқин келажакда жаҳондаги энг йирик олтин кони мақомини ўзида сақлаб қолиши мумкин. Мурунтов кони 1958 йили кашф этилган бўлиб, бу ерда кенг кўламда олтин қазиб олиш ишлари 1969 йилдан бошланган. Аввалроқ Ўзбекистондан 2020 йилда экспорт қилган маҳсулотларнинг 44 фоизини олтин ташкил қилгани айтилган.

Изоҳ: Ҳеч кимга сир эмаски, Ўзбекистон конларидаги бойликлар, уларнинг хилма-хиллиги жуда юқори баҳоланади. Навоийдаги Мурунтов кони нафақат Ўзбекистондаги, балки бутун дунё бўйича энг катта олтин захирасига эга бўлган конлардан ҳисобланади. Ушбу хабарга кўра ўтган йили бу кондан 62 тоннадан (2 млн унция = 62.2 тонна) ортиқ олтин қазиб олинган. Шундай бўлишига қарамай, Ўзбекистон халқи бу ва бошқа конлардан деярли фойдалана олмаяпти. Нафақат Ўзбекистондаги, балки бутун Ислом уммати ҳозир шу аҳволда. Чунки Ислом мабдасидан балқиб чиқадиган, бойликларни адолат билан тақсимлайдиган иқтисодий низом татбиқ қилингани йўқ. Ушбу низомга кўра, мулк уч турга бўлинади: хусусий мулк, давлат мулки ва умумий мулк. Бошқа иқтисодий низомларда, хусусан бугун татбиқ этилаётган капиталистик иқтисодий низомда ҳам умумий мулк тушунчасининг ўзи йўқ, бундай мулк тури умуман эътиборга олинмаган. Ваҳоланки, нефт, табиий газ, олтин каби битмас-туганмас конларнинг табиати уларни на хусусий ва на давлат мулки бўлишини тақозо қилади. Яъни бу конларнинг табиати барчага тегишли бўлган умумий мулк бўлишини тақозо қилади. Битмас-туганмас конларнинг бундай хусусияти фақат Исломда эътиборга олинган. Ислом Шариатида шундай хусусиятга эга бўлган конларнинг барчасига умумий мулк, деган эътиборда қаралади ва унга давлатнинг ҳам, шахсларнинг ҳам эгалик қилишига йўл қўйилмайди. Бунга Росулуллоҳ ﷺдан келган қуйидаги ҳадис далил бўлади:

المسلمون شركاء في ثلاث،في الماء، والكلإ، والنار

“Мусулмонлар уч нарсада шерикдирлар: сув, ўт-ўлан ва оловда” (Аҳмад, Абу Довуд ва Ибн Можалар ривояти, саҳиҳ)

Мусулмонлар Исломдаги иқтисодий низом татбиқ қилинсагина яна ўз бойликларига ўзлари эгалик қила оладилар. Бунинг учун улар ўз динларини ўрганиб, унда белгилаб қўйилган ҳуқуқ ва мажбуриятларини билиб олишлари лозим. Шунинг баробарида, ҳозирги ботил ва адолатсиз низомнинг барча кирдикорларини ўз вақтида тушуниб, унга нисбатан доимо хушёр бўлишга одатланмоқлари зарур.   

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими. Абдуллоҳ

12.03.2021й