Кўрмаганни кўргани қурсин…

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Бу мақол асосан моддий жиҳатдан ёки мансабга ўтирган одамга нисбатан танқидий маънода кимгадир қаратилади. Лекин жамиятдаги инсонларнинг фикрлаш тариқатларини ҳам бу мақоладаги маънога мослаш мумкин экан. “Қандай қилиб?”, дейсизми, унда давомини ўқинг.

Юқоридаги гаплардан аслида Ислом Умматининг бир бўлаги ҳисобланган инсонларда аввалдан фикрлаш тариқати йўқ эди ва ҳозиргиси яхшироқ бўлди, деган маъно тушунилмаслиги керак. Асло ва яна асло бундай маъно кўзлангани йўқ. Ислом Уммати бошиданоқ ўзининг қандай уммат эканлигини бутун дунёга қисқа вақтда намоён қилди. Бу уммат ҳар қандай жиҳатдан, фикрий жиҳатдан ҳам, моддий жиҳатдан ҳам ўзининг бошқа умматлардан устунлигини кўп асрлар исботлаб келди. Аслида, бу ҳолатни исботлаш мақсадида эмас, ўзига берилган шариатга риоя қилиш, уни бошқаларга етказиш, хуллас шариат талаби бўйича яшаш учун қатъий ҳаракат қилди.

Энди юқоридаги мақолнинг бу умматга маъно жиҳатдан қандай боғланиши бор, деган саволга жавоб беришга ўтсак. Бу уммат, аввало, ўзида борини ушлаб қола билмади. Дунёга ҳукмронлик қилган бошқа умматларнинг фикр-тушунчалари эскиргани сингари бу умматдаги фикрлар эскирадиган фикрлар эмас эди. Аксинча, барча замон ва маконда муаммоларни муолажа қилувчи ечимлар бу уммат ақидасида мавжуд эди. Лекин шунга қарамай, уммат, аввало, ўз айби билан ва қолаверса, душманлар ҳаракати сабаб ўзининг фикрий бойлигини йўқотишни, йўқ, тўғрироғи, унутишни бошлади ва шу бугунги ҳолатга келди.

Бу фикрий йўқотиш натижасида уммат ўз давлатини йўқотди. Шундан сўнг куфр фикрлари қўрқмай, ҳайиқмай, хавфсирамай мусулмонлар онгига сингдирила бошланди. Мана шу ерда юқоридаги мақол маъносига боғлиқликни англаш мумкин. Яъни ўзидаги фикрий бойликни унутган уммат куфрий фикрларни қабул қилди. Ва шу ботил фикрларни ўз ҳаётига татбиқ қилиб келмоқда. Ҳатто шу даражадаки, моддий бойликка эришишдаги манфур йўллар борасида капиталистга дарс бериши мумкин. Лекин ана шу инсонлар ўзларини мусулмон санайдилар. Хуллас куфрий капиталистик ақида фикрлари сингдирилган юртларимиздаги мусулмонлар капиталистларни ҳам лол қолдирадиган даражада капиталистча фикрлайдиган, ўйлайдиган ва яшайдиган бўлиб қолди. Худдики бу уммат қачонлардир Ислом билан яшамагандек ёки Ислом фикрларини кўтариб юрмагандек. Аввалги ёки ҳақиқий ўзлик унутилди ва ҳаётда кўринмайдиган бўлиб қолди, баъзи кичик кўринишларини ҳисобга олмаганда. Лекин куфрий фикрлар эса, онгларга сингдирилди ва ҳаёт шу куфрий фикрларга асосан шаклланди. Шунинг учун мусулмонлар бугунги кунда ўзлари кўтариб юрган фикрларсиз ёки бугунги кўринишдаги ҳаётдан бошқача бўлган исломий ҳаётни тасаввур қилиша олмаяпти. Бу ҳолатга нима дейиш мумкин? Кўрмаганни кўргани қурсин, деса тўғри келадими?

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ  

12.10.2019й