Мусулмонлар Хэллоуинни нишонлашлари мумкинми?
بسم الله الرحمن الرحيم
Мусулмонлар Хэллоуинни нишонлашлари мумкинми?
Бу йил гувоҳи бўлганимизга кўра, Ўзбекистонда Hаlloweenни байрам қилиб нишонлаш аввалги йилгиларга қараганда бироз оммалашди ва баъзи ўзини мусулмон деб ҳисобловчи инсонлар ҳам ушб кунни байрам сифатида ўтказди.
Аллоҳга иймон келтирган инсон Унинг нозил қилган кўрсатмаларига, яъни Ислом мабдасига мувофиқ тарзда яшаши вожиб ҳисобланади. Демак, мазкр Hаlloween кунини байрам қилишга нисбатан ушбу иймон келтирилган мабда қандай ечим беришини ҳам аввал ўрганиб чиқиб кейин у томон қадам босиш ёки босмасликни ўйлайди. Шундай қилиб, биз мусулмонлар бу кунни байрам қилишдан олдин Hаlloween кунининг тарихи ва уни байрам қилиб нишонлашнинг Ислом шариатидаги ҳукмини кўриб чиқишимиз керак.
Оксфорд университетининг инглиз тили энциклопедик луғатида Hаlloween сўзи шундай таржима қилинади: All-Hallows-Even – Барча Муқаддасотлар Кечаси, even – evening (кеча, тундан бироз олдинги вақтдан қисқартма).
Баъзи манбаларга кўра, Hаlloween байрами милодий ўнинчи асрлар атрофида марказий Европа ҳудудларида яшаган Кельтлар қабилаларининг қишнинг бошланишини англатувчи, кўпхудолик Самхайн байрамининг ўзидир. Шунинг билан бирга ушбу Самхайн куни Кельтлар эътиқодига кўра “Ўлим байрами” (яъни ўлим худосининг куни) деб ҳам номланган.
Лекин Hаlloween деган ном билан хозирги ҳолатдаги байрам кўринишида нишонланиши эса, Христиан динидаги машҳур Юҳанно Инжили китобида келишига кўра, бу кун барча муқаддас авлиёлар Агнец Илоҳга сиғиниш кунини билдиради.
Агнец Илоҳ (Агнец Божий рус.) – Юҳанно Инжили китобига кўра, Иисус Христоснинг бир кўринишларидан бири бўлиб, 31-октябрдан 1-ноябрга ўтар кечаси Буюк Худонинг ўғли бўлган ҳолида Ерга тушади ва “Мана Агнец Илоҳ келди, Ердаги ҳамманинг гуноҳларини ўзига олиш учун” дейди. (Юҳ.Инж. 1:2).
Агнец Илоҳ яҳудийлик динидаги Агнец қўзиси куни билан бир ҳилдир. Яҳудийлик динида ҳам 31-октябрдан 1-ноябрга ўтар кечаси Ердаги барча инсонларнинг гуноҳини ўзига олди деб ҳисобланганидан кейин, қурбонлиқ қилинувчи (яҳудий динининг баъзи секталарида бу қўй қурбонлиқ қилинмасдан қўйиб юборилади) қўй, ёки эчки (козел отпущения, рус). Хозирги вақтда яҳудий динининг Самарян деб номланувчи бир сектаси бу диний маросимни ўзида сақлаб қолган, яъни шу ишни ҳар йили қилади.
Умумий қилиб айтадиган бўлсак, мазкур Hаlloween куни кўпхудоликка асосланган, Исломда мушриклар деб қараладиган, Христиан ва яҳудий динларидаги ҳамманинг гуноҳини ўзига олиб, кейин яна осмонга чиқиб кетувчи бир Худо сифатида қараладиган тушунча учун ўйлаб топилган бир кундир.
Кўпхудоларнинг диний байрамларини мусулмонлар нишонлашлари тўғрисида.
لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنسَكاً هُمْ نَاسِكُوهُ فَلَا يُنَازِعُنَّكَ فِي الْأَمْرِ وَادْعُ إِلَى رَبِّكَ إِنَّكَ لَعَلَى هُدًى مُّسْتَقِيمٍ
“Биз ҳар бир умматга шариат берганмиз. Улар ўшанга амал қилгувчилардир. Бас, бу ишда (улар) ҳаргиз сен билан низолашмасинлар. Роббингга даъват қил. Албатта, сен энг тўғри ҳидоят йўлидасан”. (Хаж. 67)
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам инсонларни Ягона Аллоҳга сиғинишга даъват қилишлари давомида ўша вақтдаги мушриклар нишонлаб юргна байрам кунлари ҳам етиб келди. Қилаётган ҳар бир амалини Аллоҳнинг кўрсатмаси билан қиладиган саҳобаларда бу кунларни қандай ўтказиш тўғрисида савол пайдо бўлиши табиий эди. Шунда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам мусулмонлар учун қандай кунлар байрам бўлишини билдриб шундай дедилар:
عَنْ أَنَسٍ رضي الله عنه قَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَلَهُمْ يَوْمَانِ يَلْعَبُونَ فِيهِمَا ، فَقَالَ : مَا هَذَانِ الْيَوْمَانِ ؟ قَالُوا : كُنَّا نَلْعَبُ فِيهِمَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَبْدَلَكُمْ بِهِمَا خَيْرًا مِنْهُمَا : يَوْمَ الْأَضْحَى ، وَيَوْمَ الْفِطْرِ
Анас ибн Молик розяллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Мадинага ҳижрат қилиб келганларида Мадиналикларнинг иккита байрами бор эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Бу қандай кунлар?” – деб сўрадилар. Мадиналиклар: “Биз жоҳилият даврида бу кунларда байрам қилар эдик” — дедилар. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уларга дедилар: “Аллоҳ сизларга бу икки кунни улардан кўра яхшироқ бўлган кунлар: Рўза ва Қурбон ҳайитига алмаштирди””. Абу Довуд, Ахмад ва Насаийлар ривояти. Саҳиҳ. Ҳасан.
Бундан билиндики, мусулмонлар учун байрам сифатида фақат иккита кун бор, улар Рамазон ийди ва Қурбон ийди кунларидир.
Мушрикларнинг диний байрамларини мусулмонлар ҳам байрам қилишлари ҳаром амал бўлиб, буни қилган мусулмон Аллоҳнинг ғазабига дучор бўлади. Мусулмонлар бошқа дин вакилларининг диний амалларини қилишлари тўғрисида Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай деганлар:
أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لَتَتَّبِعُنَّ سُنَنَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ شِبْرًا بِشِبْرٍ ، فَذِرَاعًا بِذِرَاعٍ ، وَبَاعًا بِبَاعٍ ، حَتَّى لَوْ دَخَلُوا جُحْرَ ضَبٍّ لَدَخَلْتُمُوهُ " ، قَالُوا : مَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى ؟ قَالَ : فَمَنْ إِلا هُمْ
Росулуллоҳ солаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Ўзингизда олдингилар тутган йўлга қаричма қарич эргашиб кетасизлар, зироъма зироъ эргашасизлар, қулочма чқулоч эрагашасизлар, ҳатто калтакесак инига кирсалар сизлар орқаларидан кирасизлар”. Сўрашди: “Эй Росулаллоҳ, улар кимлар, яҳуд ва насороларми?” Жавоб бердилар: “Ҳа улар бўлмаса кимлар?!”. Муттафақун алайҳ.
Бундан билиндики, мусулмонлар бошқа диндагиларнинг диний амалларининг бирон кўринишида эргашишлари асло жози эмас.
Ҳизб ут – Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим
04.11.2016й
