Озарбайжондаги ҳижобга қарши уруш ҳақида

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Озарбайжонда мусулмон қизлар ҳижоб кийгани учун мактаб эшигидан қайтарилмоқда. Аҳолисининг аксарияти мусулмон бўлган юртда дунёвий режим қизларни Аллоҳнинг фарзига амал қилиш билан таълим олиш ўртасида оғир танлов қилишга мажбур этмоқда. Бу мудҳиш воқеа шундай бир даврда содир бўлмоқдаки, Алиев ҳукумати бир томондан Америка билан стратегик шерикликни мустаҳкамламоқда, иккинчи томондан «исроил» билан ҳарбий-хавфсизлик алоқаларини чуқурлаштирмоқда. Эрон билан зиддият эса бу муносабатларни янада кескин сиёсий тусга киритмоқда. Озарбайжондаги ҳижобга қарши кескин чораларнинг асл моҳияти мана шу мустамлакачилик ва мафкуравий назорат сиёсатига бориб тақалади.

2026 йил 7 июлда «Умумий таълим тўғрисида»ги қонунга ўзгартиришлар киритилиб, «миллийлик ва дунёвийлик» таълимнинг асосий тамойиллари этиб белгиланди. Кетидан 22 июлда Президент фармони, 21 сентябрда Вазирлар Маҳкамасининг 309-сон қарори, 6 октябрда эса ўқитувчилар кийимига оид 325-сон қарор қабул қилинди. Бу қарорлар ижроси 12 октябрдан бошлаб ҳижобли ўқувчилар ва айрим ўқитувчиларнинг мактабларга киритилмаслигига олиб келди. «Amnesty International»нинг 2026 йил 16 октябрдаги баёнотида ҳижобли қизларнинг таълимдан четлатилиши, тинч намойишчиларнинг ҳибсга олиниши кескин танқид қилинди.

Режим фақат мактабдаги кийиниш тартибини ўзгартириш билан чекланмади. 12 октябрда Бокуда 37 киши ушланди, норозиликлар кучайган кунларда TikTok ва Instagram тармоқларига киришга чеклов қўйилди. Ҳижобли синфдошларини ҳимоя қилган ўқувчилар, фарзандлари учун эътироз билдирган ота-оналар режимнинг куч ишлатиш машинасига дуч келди. Демак, ҳижобга қарши сиёсат мактаб деворлари ичида қолмади, балки диний эътиқод, таълим ва давлат зўравонлиги тўқнашган очиқ сиёсий можарога айланди.

Озарбайжонда диний ҳаёт устидан назорат сиёсати кеча ёки бугун пайдо бўлгани йўқ. Совет даврида Ислом сиқиб чиқарилган бўлса, мустақилликдан кейин ҳам дунёвий тузум сақланиб қолди. Алиевлар ҳукмронлиги даврида эса ҳукумат диний муҳитни қаттиқ назоратида ушлаб келди. Бунинг яққол мисоли 2010 йилда содир бўлган эди. Ўшанда таълим вазири мактабларда ҳижобга қарши чекловлар киритган, бироқ мусулмонларнинг кучли норозилиги туфайли ҳукумат бу сиёсатни бутун тизимга бир хилда татбиқ эта олмаган эди.

Шундан кейин давлат диний муҳитни сиқувга олишни кучайтирди: 2015 йилда Нардаранда диний фаолларга қарши қонли амалиётлар ўтказилди, масжидлар ва диний ташкилотлар марказлаштирилди, 2023 йилда эса Эрон билан келишмовчиликлар пайтида кўплаб диний фаоллар қамоққа олинди.

Энди 2026 йилдаги воқеаларнинг фарқи шундаки, ўн олти йил олдинги уринишлар маҳаллий қаршиликка учраган бўлса, бу сафар қонунлар, Президент фармонлари ва полиция кучи бирлаштирилиб, ҳижобга қарши кураш давлат сиёсатининг юқори чўққисига кўтарилди. Алиев 2026 йил 2 октябрда Янги Озарбайжон партиясининг VIII қурултойида «мафкуравий хавфсизлик жисмоний хавфсизлик каби муҳим» эканини очиқ айтди ва бунга қарши курашнинг асосий воситаси сифатида таълимни кўрсатди. Ҳукумат мактаб орқали ёшлар онгини ўз дунёвий ва мафкуравий андозаларига бўйсундиришга интилмоқда.

Бироқ бу ички мафкуравий сиёсат ташқи геополитик манфаатлар, хусусан, «исроил» билан ҳарбий-сиёсий яқинлашув фонида кечмоқда. Яҳуд вужудининг Озарбайжонга қизиқиши фақат нефт ва қурол савдоси билан чекланмайди. Озарбайжон Эроннинг шимолий чегарасида жойлашган бўлиб, «исроил» учун бу ҳудуд Теҳроннинг ҳарбий имкониятларини жиловлашда стратегик плацдармдир.

2026 йил январида Алиев «исроил» президенти Ицхак Герцог билан учрашди, ортидан «исроил» ташқи ишлар вазири Бокуга келди. 10 февралда эса АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс Озарбайжон билан стратегик шериклик хартиясини имзолади. 2026 йил 7 мартда Reuters Озарбайжон хавфсизлик хизмати Эрон Инқилоб қўриқчилари корпусига боғланган эҳтимолий қўпорувчилик режаларини фош этганини хабар қилди. Яҳудий вужуд бош вазири Нетаньяҳу эса 12 июнда Алиевга мактуб йўллаб, унинг «экстремизмга қарши кураш»даги ҳаракатларини очиқ олқишлади. Орадан ҳеч қанча ўтмай, Озарбайжонда ҳижобга қарши қонунлар қабул қилиниб, амалиётга киритилди.

Яҳудий вужуди раҳбариятининг Алиевнинг ички сиёсатини қўллаб-қувватлаши бежиз эмас. У Эрон таъсирини йўқ қилишни истаса, Алиев ҳукумати мамлакат ичида давлат назоратидан ташқари ҳар қандай мустақил диний-сиёсий фаолиятни йўқ қилишни мақсад қилган. Бу икки манфаат бир нуқтада кесишмоқда.

Шу билан бирга, Алиев бир томондан Туркий давлатлар ташкилоти доирасида диний идоралар раҳбарлари билан учрашиб, «Ислом бирдамлиги» ҳақида гапирса, иккинчи томондан ўз мактабларида мусулмон қизларни ҳижоби учун қувмоқда. Бу иккиюзламачилик ҳукумат Исломнинг ҳаёт ва жамиятга ҳакам сифатида кириб келишига тоқат қилмаслигини кўрсатади.

Бундан ташқари, Озарбайжоннинг Марказий Осиё сиёсий майдонига (Тошкент саммитлари, ТДТ хавфсизлик кенгашлари котиблари учрашувлари) чуқур кириб бориши ва АҚШ маъмуриятининг минтақани «исроил» билан боғловчи лойиҳаларга уринишлари бутун минтақада диний эркинликларни сиқувга олиш сиёсати бир марказдан бошқарилаётган мустамлакачилик режаси эканини фош этади. Қозоғистон, Тожикистон ва Ўзбекистондаги шунга ўхшаш диний чекловлар бир занжирнинг ҳалқаларидир.

Шуни алоҳида таъкидлаш жоизки, таълим олишни ҳижобни ечиш шартига боғлаш — муслималарни имони ва илм олиш ҳуқуқи ўртасида танлов қилишга мажбурловчи ифлос услубдир.

Дунёвий режимлар мактаб ва жамиятдаги чегараларни ўзларининг бузуқ қонунлари билан белгиламоқчи бўлади. Ҳолбуки, Аллоҳ таоло айтади:

أَفَحُكۡمَ ٱلۡجَٰهِلِيَّةِ يَبۡغُونَۚ وَمَنۡ أَحۡسَنُ مِنَ ٱللَّهِ حُكۡمٗا لِّقَوۡمٖ يُوقِنُونَ

– “Улар жоҳилият ҳукмини истайдиларми? Иймони комил қавм учун Аллоҳдан ҳам гўзалроқ ҳукм чиқарувчи ким бор?”  (Моида:50)

Озарбайжон ва бошқа мусулмон юртларидаги бу зулмларга барҳам беришнинг ягона, ҳақиқий ечими — Пайғамбарлик минҳожи асосидаги Рошид Халифалик давлатидир.

Бугунги кунда катта кучлар геополитик ўйинлар олиб бораётган ва мусулмон қизлар ўз ҳижоби учун эшиклардан қайтарилаётган бир пайтда, энг асосий ва ҳал қилувчи савол турибди: мусулмонлар ҳаётида ҳукмрон мезон дунёвий ҳукуматларнинг золим сиёсати бўладими ёки Аллоҳнинг ҳукмими?!

Салоҳиддин

30.10.2026й