Пичоқни олдин ўзингга ур, оғримаса бошқага…
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
Пичоқни олдин ўзингга ур, оғримаса бошқага…
Ҳозирда бу мақол халқ орасида кам ишлатиладиган бўлиб қолган. Чунки бу мақол ҳаммага ҳам ёқавермайди. Лекин айнан шу мақол ҳозирда кўпчиликка мос келади. Сиз ҳеч бўлмаганда бир марта ўйлагансиз ёки шу ҳақида фикр юритгансиз, нимага ишим юришмаяпти, нимага мен бахтсизман, нимага кўнглим хотиржам эмас, нимага, нимага, нимага? Бу “нимага” лар сизни доимо қийнаб келади, лекин сиз бу саволларга жавоб топа олмайсиз, токи ўзингизни тергов қилмагунингизга қадар, яъни пичоқни аввал ўзингизга уринг. Қандай қилиб дейсизми, албатта, бу осон иш эмас. Юзаки эмас, ҳақиқатни юзига тик боққан ҳолда ўзингизни тергов қилинг. Ўзингизни бор ютуқ ва камчиликларингизни ўртага ташлангда, ҳисоб-китоб қилинг.
Масалан, сиз кимдандир қарз олган бўлишингиз мумкин. Бу қарзни ваъда қилган кунингизда бермай, кечиктириб бергандирсиз ёки ҳалиям чўзиб юргандирсиз. Шу вақтнинг ўзида, сиздан қарздор бўлган бошқа одам ҳам сизга шундай муомала қилаётгандир. Хўш, бу ҳолатда айб кимда, бошқадами ёки ўзингиздами?
Масалан, сиз кимгадир бир ишни битириб беришга ваъда бериб, бу ишни пайсалга солиб юргандирсиз. Шу вақтнинг ўзида, бошқа одам ҳам сизга шундай муомала қилаётгандир. Хўш, бу ҳолатда айб кимда, бошқадами ёки ўзингиздами?
Масалан, сиз бировни ҳаққини ейиш эвазига оилангизни боқаётгандирсиз ва ишингиз юришмаётганидан нолиётгандирсиз. Шу вақтнинг ўзида, бошқа одам ҳам сизга шундай муомала қилаётгандир. Хўш, бу ҳолатда айб кимда, бошқадами ёки ўзингиздами?
Масалан, бировни бахтсизлиги эвазига ўз бахтингизни топмоқчи бўлиб юргандирсиз. Шу вақтнинг ўзида, бошқа одам ҳам сизга шундай муомала қилаётгандир. Хўш, бу ҳолатда айб кимда, бошқадами ёки ўзингиздами?
Албатта, бошқаларни айбдор қилишдан осонроқ иш йўқ. Одам ўзининг шахсий “мен” идан кечиши қийин. Айнан мана шу “мен” ҳозирда кўпчиликни ўзига қул қилиб олган. Лекин бу билан айб 100% одамни ўзида демоқчи эмасмиз. Шунчаки, сиз муаммоларга ечим излашдан олдин шу “мен” ингиз билан ҳисоб-китоб қилиб олинг.Инсон ўз хато ва камчиликларига тик боқа олсагина, ўзини ва ҳаётини ўзгартиришга қодир бўлиши мумкин.Бу гапларимизни исботи сифатида, Аллоҳнинг ўз китобида бандаларига қилган хитобини келтирмоқчимиз:
إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ
„Аниқки, то бирон қавм ўзларини ўзгартирмагунларича, Аллоҳ уларнинг аҳволини ўзгартирмас“. [13:11]
Аллоҳнинг бу каломида қанчалар маъно борлиги ҳақида ёзадиган бўлсак, бу битта роман бўлиши мумкин. Қисқача тушунадиган бўлсак, демак, аҳволимиз ўзгариши учун биз албатта ўзимизни ўзгартиришимиз керак экан. Бу ўзгартиришда эса, бизнингча, аввало, инсон ўзини-ўзи тергов қилиб олиши ҳам жуда катта фойда беради. Буни фойдаси шуки, инсон бу билан ўзининг аслида қандай одам эканлигини билиб олади. Ўзининг қалбига назар солиб, ўзининг асл башарасини кўра олган инсон, албатта, ўзини ва ҳаётини ўзгартириш учун катта қадам ташлаган бўлади, ин ша Аллоҳ.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Фаррух
25.12.2014й.
