بسم الله الرحمن الرحيم

Хабар ва изоҳ

Россиянинг Ўзбекистондаги ўз нуфузини сақлаб қолишга уриниши

Хабар: Sputnik Ўзбекистон 2021 йил 7 октябрда “Ўзбекистон раҳбарининг Россияга ташрифи ноябрга режалаштирилган” деган сарлавҳа остида қуйидаги хабарни тарқатди:

Владимир Путин ва Шавкат Мизиёев телефон орқали мулоқот қилди. Лидерлар ўзаро савдо ҳажмини ва саноат кооперацияси кўламини, шунингдек, ноябр ойида бўладиган олий даражадаги ташриф дастурини муҳокама қилишди.

Тошкент, 7 октябр – Sputnik. Шавкат Мирзиёев Владимир Путинни 69 йиллиги билан табриклади. Ўзбекистон раҳбари телефон орқали мулоқотида ҳамкасбига сиҳҳат–саломатлик ва муваффаққият, рус халқига эса тинчлик ва фаровонлик тилади, деди республика раҳбари маъмурияти.

Суҳбат чоғида президентлар Ўзбекистон президентининг Россия федерациясига давлат ташрифининг тахминий санасини келишиб олишди. Бу келаси ой, республикада президентлик сайловларидан сўнг бўлиб ўтади.

Изоҳ: Бу суҳбат – хабарда айтилганидек – Ўзбекистонда президентлик сайловлари ўтказилиши арафасида бўлиб ўтмоқда. Маълумки, Ўрта Осиё, хусусан Ўзбекистон узоқ йиллар совет иттифоқининг хом ашё базаси бўлиб келди. Совет иттифоқининг меросхўри Россия Ўрта Осиёга ҳамон ўзининг “томорқаси” сифатида қараб келади. Ўзбекистон стратегик жиҳатдан Ўрта Осиёдаги энг муҳим ва энг катта мамлакат ҳисобланади. Ўзбекистон Қозоғистон билан бир қаторда иқтисодий ва ҳарбий жиҳатдан Марказий Осиёда давлатлар орасида кучли давлат ҳам ҳисобланади. Россия Ўзбекистонга АҚШ, ғарб ва Хитой нуфузининг ёйилишидан хавотирда. Шунинг учун у ўзининг бу минтақадаги, хусусан Ўзбекистондаги эски улуғворлигидан бир озгинасини бўлса ҳам қайта тиклашга, нуфузи ва манфаатларини сақлаб қолишга уринмоқда. Буни иқтисод соҳасида ҳам кузатиш мумкин. Буни масалан Ўзбекистон республикаси президенти қошидаги стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти (ИСМИ) нинг етакчи илмий ходимаси Ирода Имамованинг шу институт сайтида 2021 йил 24 апрелда чоп қилган “Россия ва Ўзбекистон: 29 йиллик кенг қамровли ҳамкорлик” мақоласидаги рақамлардан кўриш мумкин. Унда жумладан бундай дейилади: “2020 йил натижаларига кўра, (Россия ва Ўзбекистон ўртасидаги) савдо айланмаси 5,64 млрд. доллар даражасида сақланиб қолди, бу 2016 йилдаги (3,8 млрд. доллар) га қараганда деярли 2 баравар кўп… Шу билан бирга, жалб қилинган Россия инвестицияларининг умумий ҳажми қарийб 10 млрд. долларга етди. Ўзбекистонда Россия капитали иштирокидаги корхоналар сони охирги уч йил ичида икки баравар: 915 дан 2 мингтагача кўпайди. Биргина 2020 йилда Россиянинг 240 дан ортиқ корхоналари иш бошлади”. Мақолада айтилишича,  Ўзбекистон инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги ва Россия саноат ва савдо вазирлиги томонидан 2021 йил 5–7 апрел кунлари Тошкентда ўтказилган: “Иннопром –2021: Ўзбекистондаги йирик саноат ҳафталиги” биринчи халқаро кўргазмасида Иннопром доирасида Ўзбекистон ва Россиядан шерикалар 128 млн. долларлик 21 та шартномани имзоладилар ва 2,2 млрд. долларлик Россия инвестициялари иштирокидаги 33 лойиҳани амалга оширишга келишиб олдилар.

Шунинг учун айтиш мумкинки, президент Мирзиёев АҚШ ва ғарб билан бир қаторда Россияни ҳам рози қилишга уринмоқда. Чунки масалан, Карнеги Москва маркази консультанти Темур Умаровнинг фикрича, минтақанинг ўзида АҚШ билан муносабатлар муҳим бўлса–да, лекин улар устунлик жиҳатидан асосий қўшнилар Россия ва Хитойникидан кўра ортдадир. «Географик шароит туфайли Ўрта Осиё мамлакатлари Москва ва Пекиндан қочиб қутулолмайди. Вашингтон эса узоқ… бу минтақада америкаликлар “биринчи скрипка”да ўйнай олмайдилар ва ўйнамайдилар ҳам” деб хулоса қилади Умаров. Шунинг учун Мирзиёев Россиядан қочиб қутула олмаслигини ўйлаб, Россияни ҳам рози қилишга уринаётганга ўхшайди. Қолаверса, Мирзиёев бу сохта сайловларда “ғалаба” қозониб, президентлик мансабида қолиши учун Россиянинг қўллаб–қувватловига эришишга уринган кўринади. Бунга унинг Путин билан қилган мана шу суҳбати ишора қилиб турибди.

Ўзбекистондаги мусулмонлар ҳокимларнинг шахсан ўзларидангина халос бўлиш воқеликни ўзгартириш учун асло етарли эмаслигини, ҳақиқий ўзгариш фақат мана шу мустамлакачи давлатларга: Россия, АҚШ, Хитой ва ғарб давлатларига тобе бўлиш сиртмоғидан қутулиш билангина амалга ошишини тушуниб етишлари лозим. Бунинг учун эса ҳозирги куфр тузумни йўқ қилиб, Аллоҳ Субҳанаҳу буюрган Ислом тузумини ўрнатиш зарур. Зеро, шунда Аллоҳ ризолигига эришишдек энг буюк неъматга эришилади.

وَفِي ذَٰلِكَ فَلْيَتَنَافَسِ الْمُتَنَافِسُونَ

“Бас, баслашгувчи кишилар (мана шундай мангу неъматга етиш йўлида) баслашсинлар”.                                      (Мутоффифун: 26).

Ҳизб ут-Таҳрир марказий медиа офиси радиоси учун Ислом Абу Халил – Ўзбекистон