بسم الله الرحمن الرحيم

“Исломда таълим дастури асослари” туркумидан:

Сақофатнинг аҳамияти

(давоми)

اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ

– “(Эй Муҳаммад, барча мавжудотни) яратган зот бўлмиш Парвардигорингиз номи билан (бошлаб) ўқинг! У инсонни лахта қондан яратган (зотдир). Ўқинг! Сизнинг Парвардигорингиз (инсониятга) қаламни (яъни ёзишни – хатни) ўргатган ўта карамли зотдир. У зот инсонга унинг билмаган нарсаларини ўргатди“.

Уммат сақофати шу уммат аъзоларида шахсияни пайдо қилувчи омилдир. Демакки, умматга таълим беришдан кўзланган мақсад ҳам уммат аъзоларида шахсияни шакллантиришдир. Масалан, Ислом Умматини Ислом ақидаси асосида сақофатлантириш уммат аъзоларида исломий шахсияни вужудга келтиради. Шахсия ақлия ва нафсиядан ташкил топади. Исломий шахсияга эга бўлган инсоннинг ақлияси ҳам, нафсияси ҳам бир асосга, яъни Ислом ақидасига асосланади.

Сақофат шахснинг ақлиятини, яъни нарсалар, сўзлар ва ишларга баҳо бериш тарзини шакллантиради. Шунингдек, у унинг майл-истакларини ҳам шакллантиради. Демак, унинг ақлиятига, нафсиятига ва турмуш тарзига таъсир ўтказади. Шунга кўра, умматнинг сақофатини муҳофаза этиш ва уни жамиятда кенг ёйиш давлатнинг асосий вазифаларидандир. Собиқ Совет иттифоқи ўз фарзандларига коммунистик сақофатни сингдирди. Ўзининг сақофатига капиталистик ёки Исломий сақофатдан бир томчи ҳам киритмасликка ҳаракат қилди. Масалан, бу давлат босиб олган исломий юртларда мусулмонларнинг Ислом динидан таълим олмасликлари учун жуда катта куч сарфлади. Масжидларни ёпиб ташлади ёки бузди ёки бошқа муассасаларга айлантирди, ҳар қандай Ислом манбаларини, китобларини йўқ қилди, илмли одамларни репрессия қилди ва ҳоказо.

Ғарб эса фарзандларини динни ҳаётдан ажратиш устига қурилган капиталистик сақофат асосида тарбиялаб, яшаш тарзини ҳам шу асосда шакллантириб, ўз ақидаси ва сақофатига Исломий сақофатдан бирор қатра сизиб кириб қолмаслиги учун қўл остидаги барча услуб ва воситалардан фойдаланиб келмоқда. У нафақат ўз жамиятида, балки исломий юртлардаги жамиятларда ҳам ўз сақофатини ёйиб келмоқда. Хусусан, Исломий юртлардаги таълим системаларини Ислом ақидасига асосланишини олдини олиш мақсадида ўзининг динни ҳаётдан ажратадиган капиталистик ақидасига асосланган таълим системасини тиқиштирди. Шунингдек, ахборот воситалари, киносаноат, ҳар хил шоу томошалар ва танловлар, санъат ва бошқа воситалардан фойдаланди. Бу йўлда ҳатто вайронагарчилик ва дарё-дарё қонлар тўкиладиган урушлар чиқаришдан ҳам тоймади. Ўз жамиятида эса, исломофоблик алангасини кучайтиргандан кучайтирмоқда. Масалан, жамоат жойларида муслималарнинг ҳижоб кийиб юришини тақиқлайдиган Европа давлатларининг сони йилдан йилга ортиб бормоқда. Аксар сиёсатчилари Ғарб жамиятларида яшаётган мусулмонларнинг Ислом қонунлари билан яшашларини қаттиқ танқид остига олиб, уларни шу жамиятга қоришиб кетмаётганликда айбламоқдалар. Буларнинг барчаси Ғарбнинг ўз ақидаси ва сақофатини Ислом сақофатидан мудофаа қилиш учун бўлаётган уринишларидир.

Уммат сақофатини муҳофаза этишнинг энг муҳим кафолатларидан бири унинг уммат фарзандлари қалбидан жой олиши, китобларда битилиши ҳамда умматнинг шу сақофат ақидасидан келиб чиқадиган ҳукмлар ва қонунлар асосида ишларни бошқарадиган бир давлатга эга бўлишдир. Ислом Умматининг Ислом ақидаси асосида сақофатланишини таъминлайдиган давлат эса Халифалик давлатидир. Бу давлат ўз фарзандларига исломий сақофатни сингдиради, давлат ичида Ислом ақидасига зид бўлган ҳар қандай фикрга даъват қилишни ман қилади ва буни қаттиқ назорат қилиб боради. Шунингдек, ўз сақофатини даъват ва жиҳод орқали бутун дунёга ёяди.

Уммат сақофатининг фарзандлар қалбидан жой олиши, китоб саҳифаларида ўз аксини топиши манҳаж (программа) асосида ёки программасиз бўлишидан қатъий назар, таълим билан амалга ошади. Манҳаж (программа) га асосланган таълим – давлат қабул қилган муайян низом ва қонунлар билан бошқариладиган таълимдир. Унинг ижро этилишига давлат масъул бўлади. Масалан, қабул ёшини, ўқув қуролларини, ўқитиш услубини белгилаш ана шу низом ва қонунлар жумласидандир. Муайян программага асосланмаган таълимда эса мусулмонлар уйларда, масжидларда, йиғилишларда, оммавий ахборот воситалари ва нашриётлар орқали таълим билан шуғулланишга қўйиб бериладилар. Унда программа асосидаги таълимнинг қонун-қоидаларига бўйсунилмайди. Лекин ҳар икки турдаги таълимда ҳам фикрлар ва билимларнинг Исломий ақидадан келиб чиқиши ёки Исломий ақида асосида бўлишини давлат назорат қилиб туради.

Кейинги мақолаларимизда исломий таълим системаси асослари билан танишишни бошлаймиз ин ша Аллоҳ.

Ҳизб ут – Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух.

23.02.2017й.