بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

ШИРКАТ ҲУКМЛАРИ

Ширкатни бекор қилиш

(“Исломда иқтисод низоми” туркумидан)

وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الآخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ

إِلَيْكَ وَلاَ تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ

– “Аллоҳ сенга ато этган молу давлат билан охиратни истагин ва дунёдан бўлган насибангни унутма. Аллоҳ сенга эҳсон қилгани каби сен ҳам эҳсон қил. Ерда бузғунчилик қилишга уринма, чунки Аллоҳ бузғунчиларни суймас”. (Қасос.77)

Мақолаларимизни ўтган сонларида Исломда жоиз бўлган ширкатлар, уларнинг тузилиши ва фаолиятига доир шаръий ҳукмларни батафсил баён қилиб ўтдик. Бугунги мақоламизда ширкатларни бекор қилиш мавзуси билан таништирамиз.

Ширкатни бекор қилиш

Ширкат шаръан жоиз битимдир. У шериклардан бирининг ўлими, ақлдан озиши, ишга яроқсиз бўлиб қолиши билан бекор бўлади.  Агар ширкат икки кишидан таркиб топган бўлса, улардан бирининг бекор қилиши билан ҳам бекор бўлади. Чунки у жоиз битимдир. Худди ваколат каби шу билан ҳам бекор қилинаверади.  Шериклардан бири вафот этиб, унинг балоғатга етган меросхўри бўлса, ширкатга қўшилиши мумкин. Нариги тасарруфдаги шерик унга рухсат беради. Унинг тақсимланишни талаб қилишга ҳам ҳаққи бор. Агар шериклардан бири битимни бекор қилмоқчи бўлса, нариги тараф рози бўлиши шарт. Бир неча шериклар бўлиб, фақат бир киши шерикликдан чиқмоқчи бўлса, тузилган ширкат бекор қилиниб, қолганлар қайтадан янги ширкат тузадилар.

Битимни бекор қилишда музораба ширкатида фарқ бор. Музораба ширкатида музорабачи сотишни, мол эгаси эса тақсимлашни талаб қилса, музорабачининг талаби қондирилади. Чунки у музорабачининг фойдадаги ҳаққидир. Фойда эса, фақатгина сотишда намоён бўлади. Бошқа ширкатларда биров тақсимлашни, иккинчиси сотишни талаб қилса, тақсимлаш талаби қондирилади.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Салоҳиддин

11.01.2019