Халифалик Давлатида моллар Ушрлар (3) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم   Ушрлар нималардан ва қачон олинади? Ушрлар мато бўладими, ҳайвон, экин ёки мева бўладими тури қандай бўлмасин, тижорат молларининг ҳаммасидан олинади, тижорат молларидан бошқа моллардан олинмайди. Шахснинг кийимларига, асбобларига ва ўзи ишлатадиган хос нарсаларига ва таомига ушр олинмайди. Агар бирор шахс ўзи билан кўтариб  юрган   нарсалари ...

Халифалик Давлатида моллар Ушрлар (2) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Зиммийлардан ҳам ушр олинмаган, балки ушрнинг ярми олинган. Улардан олинган ушрнинг ярми эса, Умар ибн Хаттоб замонларида Ироқ, Шом, Миср фатҳ қилинганда улар билан ушрнинг ярмини бериш шарт қилинган эди. Мана шу билан қайтарилган ва олувчиси қаттиқ ёмонланган макс бу мусулмондан бўлсин ё зиммийдан бўлсин ёки ...

Халифалик Давлатида моллар Ушрлар (1) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ушрлар бу мусулмонлар учун бўлган ва Халифалик Давлати чегарасидан ўтувчи дорул-ҳарб аҳлларининг ва зиммийларнинг тижорат матолари ва молидан олинадиган ҳақдир. Ушр йиғувчига ошир дейилади. Макс – давлат чегарасидан ўтаётган молдан олинадиган ноҳақ молдир. Уқба ибн Омир Расулуллоҳ ﷺнинг «Соҳибул макс жаннатга кирмайди», деб айтганларини эшитганини ривоят ...

Халифалик Давлатида моллар Марофиқ (қулайликлар) (5) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Марофиқ мирфақнинг кўплигидир. Мирфақнинг маъноси эса, фойдаланиладиган нарсалар, ҳовли, шаҳар, давлат мирфақлари, деган истеъмол бор. Бу луғат араб тилининг «рафақа биҳи» деган, яъни «уни фойдалантирди ва унга ёрдам берди», деган гапидан олинган. Демак, умумий марофиқ деганда барча халқ фойдаланиши учун давлатнинг яратиб берган хизматлари ва ...

Халифалик Давлатида моллар Давлат мулкини ишлатиш (4) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Шореъ халифага унда яхшилик ва манфаат борлигини раъй қилган ижтиҳодига мувофиқ, мусулмонларнинг ишларини бошқаришни ва манфаатларини адо этишни топширган. Шунинг учун халифа давлат мулкини имкони борича байтулмол тушумларини мусулмонларга фойдаси умумий бўлган нарсалар билан зиёда қилсин, аммо давлат мулки ишлатилмасдан, фойдаси зое бўлиб, киримлари ...

Халифалик Давлатида моллар Давлат мулкининг турлари (3) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم 2. Ўзанлар Ўзан сув босган ерлардир. Кўфа ва Басра орасидаги Дажла ва Фрот дарёларини ўраб турувчи тўсиқларнинг баъзиси бузиб ташлангандан кейин бу дарёларни суви тошиб ҳосил бўлган ўзанлар каби ерларни деҳқончиликка яроқсиз қиладиган нарсалардандир. Аммо бир замонларда бу ерлар боғ, экинзор бўлган эди. Ўзанлар ...

Халифалик Давлатида моллар بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Давлат мулкининг турлари (2) 1. Саҳролар, тоғлар, денгиз соҳиллари, шахсларга мулк бўлмаган бўз ерлар. Барча саҳро, тоғ, тепалик, водий, денгиз соҳиллари ва мутлақо деҳқончилик қилинмаган қаровсиз ёки деҳқончилик қилиб кейин бўз ерга айланган ерлар, буларнннг ҳаммаси бўз ер, деб эътибор қилинади ва давлат мусулмонларга фойда келтиради, деган раъйига ...

Халифалик Давлатида моллар ЕР, БИНОЛАР, ҚУЛАЙЛИКЛАРДАН ИБОРАТ ДАВЛАТ МУЛКЛАРИ ВА УНИНГ КИРИМЛАРИ (1) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Барча мусулмонларнинг ҳаққи бўлган, бироқ омма мулки қаторига кирмайдиган ҳар бир нарса давлат мулкидир. Давлат мулки ер, бино ва кўчувчи нарсалар каби шахсий мулкчиликни қабул қилувчи айни мавжуд нарсадир. Лекин бу нарсаларга барча мусулмонларни ҳаққи тааллуқли бўлганлиги сабабли, ...

Халифалик Давлатида моллар ЖАМОАТ МУЛКИ ВА УНИНГ ТУРЛАРИ (5) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Жамоат мулкидан бўлган баъзи нарсаларни қўриқ қилиб олиш Халифага нефт, газ, бошқа конлардан иборат жамоат мулки бўлган нарсаларни, газ ва нефт қудуқларини, фосфат, тилла, мис конлари каби конларни қўриқ қилиш ва уларнинг киримларини мусулмонлар манфаати юзасидан ўта муҳим жиҳатларга сарфлаши шаръан жоиздир. ...

Халифалик Давлатида моллар ЖАМОАТ МУЛКИ ВА УНИНГ ТУРЛАРИ (4) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Жамоат мулки бўлган нарса ва уларнинг киримларидан фойдаланиш қоидалари Жамоат мулкининг муайян нарсалари ва киримлари барча мусулмонлар учун муштарак бўлган мулклиги сабабли ҳар бир фуқаронинг бундан ва киримларидан фойдаланиш ҳуқуқи бордир. Бу шахслар эркак бўладими, аёл бўладими, катта бўладими, кичик бўладими, солиҳ ...