بسم الله الرحمن الرحيم

Роя газетаси:

Трампнинг сайланиши

Оқ ит, қора ит – барибир ит!

Усмон Баххош қаламига мансуб

Лондон марказидаги 70000 кв.м майдонга Хитойнинг молиявий хизматлар марказини қуриш шартномаси имзоланди. Британиянинг Эссекс вилоятида Хитой ядровий реакторлари қурилишига Британия ҳукумати рози бўлди. Бу ишлар билан Трампнинг Америкага президент бўлиб сайланиши ўртасида боғлиқлик борми? Трампнинг тасодифий ғалабасини қандай изоҳлаймиз? Чунки унинг ғалабаси йиллар давомида Хиллари Клинтон билан бирга ҳамкорлик қилиб уни яқиндан билганлари учун у билан ҳамкорликни давом эттиришни орзиқиб кутаётган европалик раҳбарлардан кўпчилигини саросимага солиб қўйди.

Трамп сайловолди кампаниясида қизғин баҳсу мунозараларга сабаб бўлган ваъдаларини амалда бажарадими, ёки бу ваъдалар сайловда ғалаба қилганидан сўнг керак бўлмай қолган қуруқ гапларми? У Мексика ҳудудларига – харажатлари Мексика кўтарадиган – девор қуришга ваъда берганди, аммо кейинчалик айни берган баёнотидан воз кечди. Ҳатто Хиллари Клинтоннинг ташқи ишлар вазири лавозимидалик пайтидаги фаолиятига оид электрон ёзишмаларнинг сизиб чиқиши можароси сабабли уни қамоққа олиш билан таҳдид қилиши ҳам сайловолди кампаниясида айтилган қуруқ гапдан бошқа нарса эмаслиги кўриниб қолди!

Хўш, унда нима учун АҚШ сиёсатчи ва ёзувчиси Фрэнсис Фукуяма «The Financial Times» газетасида нашр қилинган мақолада «Дональд Трампнинг сайловда ўз рақиби Хиллари Клинтонни аянчли даражада мағлубиятга учратиши нафақат Америка сиёсатига нисбатан, балки бутун халқаро тизимга нисбатан кескин бурилиш нуқтаси ҳисобланади», деди? У яна бундай деди: «Трампнинг АҚШ президенти бўлиши тантанавий равишда янги оммавий миллатчилик асрини очади, йигирманчи асрнинг эллигинчи йилларида шакллана бошлаган либерал тизим ғазабга минган ҳамда куч ва ғайратга тўлган демократ кўпчиликнинг ҳужумига учрайди». Кейин «бир вақтнинг ўзида, ғазабнок рақобатчи миллатчилар олами томон тойилиш хавфи ҳам бор, агар бу юз бергудек бўлса, биз худди 1989 йил Берлин девори қулаганда бўлганимиз каби, кескин тарихий лаҳза олдида қолишимизга тўғри келади», дея огоҳликка чақирди. Британ ёзувчиси Дэвид Херст ҳам ўзининг «Middle East Eye»да чоп этилган мақоласида шунга ўхшаш огоҳлантирув қилди ва Трампнинг муваффақияти сабаби либерализмнинг глобаллашиш сиёсати муваффақиятсизлиги эканини билдириб, бундай сўзларни айтди: «Обама хоҳ соғлиқни сақлашга оид соҳада, хоҳ Детройтни (Мичиган штатидаги шаҳар) қутқариш соҳасида бўлсин, қандай ишлар қилган бўлса ҳам, у ҳам бир хил лойиҳани ижро этишда давом этди. Британия ва Америкадаги асосий партиялар ўша воситаларни айрбошлашди, шунингдек, инсонлар ҳам ўша-ўша, сиёсатлар ҳам ўша-ўша. Масалан, давлат секторлари билан хусусий секторлар ўртасида ҳамкорлик қилиш, таълимни ислоҳ этиш, банкларни назорат қилишни бекор қилиш… каби. Банклар қулаб-тугаса, бошга тушган зиёнларни миллийлаштирилди. Мана шундай ишлар оқибатида жамият ичида айни партиялар ғоят навқирон кучлар сифатида дунёга келиб, ўз таълимларини қайта ўзлаштирмаганларни вайрон қилишга аҳд қилишди. Кейин маҳоратлари билан ҳеч кимнинг иши йўқ ишчилар дунёга келди, ижтимоий жиҳатдан ҳаракат қилишдан ожизлар дунёга келди, ёши кексалар, оқ танлилар, унутилганлар дунёга келди. Ниҳоят, айни кучлар муҳтож бўлган учқун дунёга келди. Учқун чироққа олов ёқиб, кучларнинг нишонга сочиладиган ғазаб оловини алангалатди, бриксит (Европа Иттифоқидан чиқишни талаб қилувчи Британ ташаббуси) ҳолатида нишон полшаликлар бўлди, Трамп ҳолатида эса нишон мексикаликлар ва мусулмонлар бўлди».

Айтишларича, киши тоғнинг энг чўққисига чиқса, олдидаги ҳамма сўқмоқлар уни қулаб вайрон бўлишга олиб борар экан… Бугун Америка ҳам шу аҳволда қолган. У халқаро тизим чўққисига чиқиб, ўнлаб йил ястаниб ўтириб олди, Совет Иттифоқи барбод бўлгандан бошлаб, халқаро майдонга якка ўзи ҳукмронлик қилди. Бироқ америкалик капиталистлар глобаллаштириш сиёсатини бошлаб, ўзларига дунё бойликларини талон-тарож қилишди, қирғин қилинган ҳалқлар ҳисобига империя қуришди, бу халқлар Вашингтон ва у ердаги жиноятчилар томонидан татбиқ қилган молиявий ва иқтисодий сиёсатлар оловида жизғинак бўлдилар… Вақтлар ўтиб, бу сиёсат Америкадаги оддий кишини, худди Британияда бўлгани каби, ишсизлик, соғлиқни сақлаш ва ижтимоий хизматларнинг вайрон бўлиш дардларига мубтало қилди, камбағаллар тобора қашшоқлашди, бойлар эса тобора бойиб кетди.

Аммо ҳамма нарсани чегараси бор: Американинг ўз қудрат омиллари емирила бошлади, бунга давлат бюджетидаги бузилиш ва янги рақиб қудратлар пайдо бўлиши қўшимча бўлди. Бу рақиблардан энг асосийси Хитой. У салмоқли қадамлар ташлаб, ўз иқтисодиётини мустаҳкамлаш ва ҳарбий қудрат, ҳатто халқаро тармоқ барпо этишга муваффақ бўлди. Бу халқаро тармоқ Осиё билан бирга Африка ва Лотин Америкасидан тортиб, Европанинг қоқ марказига қадар чўзилган регионал ва халқаро иқтисодий нуфуз тармоғи бўлди. Масалан, 2016 йил 1 октябрда Халқаро Валюта Фонди Хитой валютаси юанни «SDR»га кирувчи тўрт валюта қаторига қўшди. («SDR» ХВЖ томонидан чиқарилган қарз олиш ҳуқуқи бўлиб, у сунъий захира ва тўлов воситасида, банк ҳисоб рақамида нақд пул шаклида эмас, ёзув шаклида бўлади). Аввалдан қайд этилган ушбу тўрт валюта АҚШ доллари, евро, Япония иени ва Британ фунт стерлингидир.

Трамп Америкадаги мазлум халқ синфи туйғусини қитиқлаб, халқчил демагогик маърузалар қилди, уларга соат милларини орқага қайтаришни, яъни АҚШ иқтисодиётини ички бойликларига таянадиган замонга, глобализм ва либерал сиёсат хорижга чиқарган саноатга эмас, балки маҳаллий саноат қудратига асосланадиган замонга қайтаришни ваъда қилди.

Бироқ букрини гўрдан бошқаси тўғрилай олганми?! Трамп муваффақиятли сиёсат олиб бора оладими, у мана шундай ҳаракати билан олиб келган «мустаҳкам давлат» кучлари бунга эриша оладими?! Кўпроқ эҳтимол шуки, улар кечикишди! Энди ўнлаб йиллар қўллашган сиёсатлари акс натижа беради. Чунки бугунги халқаро воқелик шу даражада чалкаш ва чигалки, очкўз дунё пойтахтларига, айниқса, менинг ҳам кўксимга шамол тексин, дея халқаро майдонга чиқишни истаётган Хитойга ўз буйруқларини ўтказиш «Оқ уй» ҳукмдорининг қўлидан келмайди, у Трамп бўладими ё бошқасими, фарқи йўқ. Кэмерон ҳукуматида Британ мудофаа вазири бўлиб ишлаган, ҳозирда молия вазири бўлиб ишлаётган Филип Хэммонд Хитой бош вазири ўринбосари олдида қилган маърузасида Хитой-Британ муносабатларини олтин даврга олиб чиқишга ваъда берди. Бугун биз уни Хитой товарларига 45 % солиқ солиш билан таҳдид қилган Трампни Хитойга қарши эълон қилган бундай савдо урушининг оқибатларидан огоҳликка чақирганини гувоҳи бўляпмиз. (Британияда чиқадиган «Daily Mail» газетаси 2016 йил 10 ноябр).

Бугун капиталистик системанинг илдизига қурт тушиб, кемира бошлади. Энди, Америка тахтини таъмирлаб тузатишга на Трамп қодир, на бошқаси. Трампнинг эртанги сиёсатлари ички жиҳатдан кўплаб тойилишларга олиб бориши кутилмоқда. Ташқи жиҳатдан эса, унинг сайловдаги муваффақияти ва экстремистик шиорлари Европадаги экстремистик ўнг қанот оқимни кучайтириб юбориши, унинг раҳбарияти Австрия, Голландия, Франция… каби давлатлардаги пешқадам марказларгача етиб бориши тахмин қилинмоқда. Улар энди улкан инқироз оқимига қарши ҳуда-беҳуда жанг қилишларига тўғри келади. Чунки у моддага сиғиниб, Холиқ Субҳанаҳуга куфр келтирган оқимдир. Ҳа, ҳозир Ғарб раҳбарларининг сўнгги давони қўллашларига тўғри келиб турибди, у ҳам бўлса, худди жаҳаннам олови куйдириб битиргани каби, куйдириб кул қилувчи уруш оловида куйиш давосидир. Уларнинг боболари ҳам 1929 йилда улкан инқироз-кризисдан қутулиш учун шундай чиранишган эди. Бироқ айни бадбўй ҳазоратнинг дафн қилиниш маросими бу сафар кечикмайди. Зеро, унинг бадбўйлиги жонзоту жонсиз нарсани зада қилди, ҳатто унинг моддий хирслари осмонни ҳам булғади.

Башариятни Ислом, унинг раҳмати ва адолатидан ўзга ҳеч нарса қутқаролмайди.

يَا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ

«Кошки эди қавмим буни билса»     [Ясин 26]

+1

0

Related posts:

Покистон Америкага Ҳиндистон ҳаво базасига қилинган ҳужумнинг «ҳақиқатини» аниқлашга ваъда бермоқда Навбатдан ташқари Вена анжумани Американинг вақтдан ютиши учун ўтказилаётган қатор анжуманлардан биридир Картер: Америка миллатчилик қайтаётганига гувоҳ бўлмоқда Балки, улар – биз ғолиб жамоатмиз, дейишар, яқинда ўша жамоат енгилиб, ортларига қараб қочиб қолурлар!