بسم الله الرحمن الرحيم

Уйғониш тўғрисида туркумидан: СУННАТ

Инсонларга айнан уйғониш нима эканлигини танитишдан кўзлаган мақсадимиз, улар уйғонишни таниш натижасида уйғониш сари ҳаракат қилсинлар, ин ша Аллоҳ!

Бугунги кунимиз ихтилофларга нотўғри ёндашилиши оқибатида фитналар “гуллаб яшнайдиган” замонга айланди. Ихтилофларга киришаётганлар холисликни унутиб қўйишлари ортидан Ислом дарчалари куфр фитналарига очиб берилаётгани афсусланарли ҳолатдир. Аввалги мавзуларимизда айтиб ўтганимиздек, бу мавзуимизда ҳам такрорлаймиз, Исломни қалбдан чин маънодаги холислик ҳамда чуқур синчковлик билан ўрганайлик. Уммат орасига керак бўлмаган фитналар солинишига сабаб бўладиган ва тафаккуримизни воқелигимизда муҳим бўлган жиҳатлардан иккиламчи нарсаларга чалғитадиган омилларга хушёр бўлайлик. Мавзуларимизнинг аввалгиларида шаръий ҳукмлар тўғрисида фикр мулоҳазалар билдирилди. Навбат шаръий ҳукмларнинг манбаларидан бири бўлган суннат мавзусига келди.

Суннат луғатда йўл демакдир. Шариатда эса Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан нафл (қўшимча) сифатида нақл қилинган ҳукмларга қўлланиб, суннат намозларининг ракаатлари каби суннат, яъни фарзга қўшимча, деб номланади. Суннат деб номланишнинг маъноси унинг Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам тарафларидан, фарз эса Аллоҳ тарафидан буюрилган ҳукм, дегани эмас. Балки суннат ҳам, фарз ҳам Аллоҳ тарафидан буюрилган. Росул соллаллоҳу алайҳи ва саллам эса Аллоҳ томонидан бўлган барча буйруқларни етказувчидир. Чунки у зот «ўз ҳаво-хоҳишига қараб гапирмайди. Унинг сўзлари унга ваҳий қилинаётган Ваҳийдан ўзга сўзлар эмас!». Суннат Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам тарафларидан суннат сифатида нақл қилинган бўлса-да, бироқ у нафл (фарзга қўшимча) сифатида нақл қилинган ва суннат дея номланган. Худди шунингдек, фарз фарз сифатида нақл қилиниб, фарз деб номланган. Масалан, бомдод намозининг икки ракаат фарзи Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан тавотур йўли билан фарз сифатида нақл қилинган. Бомдоднинг икки ракаат суннати ҳам Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан тавотур йўли билан нафл сифатида нақл қилинган. Бу иккаласи ҳам Росул соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг шахсан ўзларидан эмас, балки Аллоҳ Таоло тарафидан буюрилган. Демак, буйруқ ибодатларда фарз ва нофила, бошқа амалларда эса фарз, мандуб ва мубоҳ деб қабул қилинган. Нофила айни мандубнинг ўзи бўлиб, нофила деб номланган бўлса-да, аксар ҳолларда суннат деб ифодаланади.

Шунингдек, суннат сўзи Росул соллаллоҳу алайҳи ва салламдан содир бўлган, Қуръондан деб ҳисобланмайдиган шаръий далилларда ҳам истеъмол қилинади. Бунга Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг сўзлари, ишлари ва тақрир-сукутлари киради.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ.

14.07.2018й.