Қуръон боғларига саёҳат

بسم الله الرحمن الرحيم

ان النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهم عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ

 Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Сизларнинг ичингизда яхшироғингиз, Қуръонни ўрганган ва уни ўргатганингиздир”. Бухорий ривояти.

 Муқаддас китоби бўлган Қуръони Каримни бандаларининг ҳидоят топишлари учун дастур қилиб берган Аллоҳга Унинг Ўзига муносиб мақтов ва хамдлар бўлсин. Ушбу Китобни умматга энг олий кўринишда чиройли етказган, ушбу Китоб мўжизалиги билан у зотнинг Пайғамбарлиги исботланган Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга саловоту саломлар бўлсин.

 Ушбу рукнимизнинг ўтган сонида Бақара сурасининг 67 – 74 оятларини ўрганган эдик. Қуйида мазкур суранинг давомини кўриб чиқишда давом этамиз.

أَفَتَطْمَعُونَ أَن يُؤْمِنُواْ لَكُمْ وَقَدْ كَانَ فَرِيقٌ مِّنْهُمْ يَسْمَعُونَ كَلاَمَ اللّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ مِن بَعْدِ مَا عَقَلُوهُ وَهُمْ يَعْلَمُونَ * وَإِذَا لَقُواْ الَّذِينَ آمَنُواْ قَالُواْ آمَنَّا وَإِذَا خَلاَ بَعْضُهُمْ إِلَىَ بَعْضٍ قَالُواْ أَتُحَدِّثُونَهُم بِمَا فَتَحَ اللّهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَآجُّوكُم بِهِ عِندَ رَبِّكُمْ أَفَلاَ تَعْقِلُونَ * أَوَلاَ يَعْلَمُونَ أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ

 “Уларнинг иймонга келишларига орзуманд бўласизми (эй мўъминлар)? Ва ҳоланки улардан бир гуруҳи Аллоҳнинг каломини эшитадилар, сўнгра, уни англаб етганларидан кейин билиб туриб ўзгартирадилар. Улар иймонли кишиларга йўлиққанларида: “Иймон келтирдик” дейдилар. Бир-бировлари билан ёлғиз қолганларида эса: “Уларга (мусулмонларга) Аллоҳ сизларга очган нарса ҳақида гапиряпсизларми? Ўша ҳужжат билан Парвардигорингизнинг ҳузурида ҳужжатлашишлари учун-а? Ақлингизни ишлатмайсизми?” — дейишади. Аллоҳ шубҳасиз уларнинг яширган нарсаларини ҳам, ошкор қилган нарсаларини ҳам билгувчи эканини билмайдиларми?” (Бақара 75-77)

 Тафсир:

 Аллоҳ Таъоло Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламга асрдош бўлган яҳудларнинг ота-боболари аҳволини, уларнинг Аллоҳга ва Аллоҳнинг неъматларига куфр келтирганларини, пайғамбарларни ўлдирганларини, Аллоҳнинг белгилаган чегараларига риоя қилмаганларини, ояту аломатларини кўрганларидан кейин ҳам, Аллоҳга бўйинсуниш ўрнига аксинча қалблари тошдан баттар қотиб кетганини баён қилганидан кейин, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам ва мўъминларни ўша яҳудлар ҳақидаги бошқа бир ишдан воқиф қиляпти. Яъни яҳудлардан бир гуруҳи олимлари ёки бошқалари Аллоҳнинг каломини Мусо алайҳиссаломдан бевосита эшитиб туриб, бошқаларга уни атайин ўзгартириб етказардилар. Шунинг учун Тавротни бевосита Мусо алайҳиссаломдан эшитмаган кейинги яҳудларнинг уни ўзгартиришлари табиий бир ҳол эди. Ўз пайғамбарларигаки, шундай муносабатда бўлганларидан кейин уларнинг пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга иймон келтиришлари, у киши Аллоҳ Таъоло томонидан олиб келган аҳкомларни тасдиқлашлари эҳтимолдан узоқ эди. Ана шу маънони Аллоҳ Пайғамбаримиз алайҳиссаломга “Уларнинг иймонга келишларига орзуманд бўласизми” деб билдирмоқда.

 Яъни, уларнинг иймонга келишларини умид қилишни кераги йўқ, чунки уларнинг қалблари тошданда қотиб кетган, ҳақни қабул қилишдан узоқдирлар. Ўзларининг ақллари билан нимани ҳақ деб белгиласалар, ана ўшани қабул қиладилар.

 Оятда “Уларнинг иймонга келишларига орзуманд бўласизми” деган жумлада (الطمع ) сўзи ишлатилган. (الطمع ) сўзи аслида дилнинг бирор нарсага қаттиқ осилиб олиши, боғланиб қолишини англатади. У умид қилиш (الرجاء ) сўзидан кўра кучлироқ маънони билдиради. Яъни Аллоҳ мусулмонларга айтмоқдаки, яҳудийларнинг иймонга келишларига қаттиқ умид қилиб овора бўлишни хожати йўқ, улар барибир туғёнларида ва дунёни фасодга тўлдиришда давом этаверадилар.

وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا ۚ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ

 “Улар (яҳудий ва носронийлар) ер юзида фасод қилиб юрарлар. Аллоҳ фасод қилгувчиларни севмас”. (Моида. 64)

 Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шу маънода қуйидаги сўзни айтганлар:

لو تابعني عشرة من اليهود لم يبق على ظهرها يهودي إلا أسلم

 “Агар менга яҳудийлардан ўнтаси эргашганида, ер юзида Исломни қабул қилмаган яҳудий қолмас эди”. Муслим ривояти.

 Оятдаги сўроқ истинкорий, яъни ўзбек тили грамматикасига кўра риторик саволдир.

 Кейин Аллоҳ Таоло Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламга асрдош бўлган яҳудларнинг яна бир янги аҳволини баён қилди. Улар Исломга қарши турли найранглар ўйлаб топадилар. Улардан бир гуруҳи мунофиқлик билан ўзини мусулмон қилиб кўрсатади. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламни Тавротда тавсифланган ўша пайғамбар, деб эътироф этади. Бундай йўлни тутиш улар учун бир томондан хавфли бўлса ҳам, мусулмонларнинг ичига, ишончига кириб олиш учун шу ишни қиладилар. Ичига кириб олганларидан кейин эса Исломга қарши найранг ишлатишлари анча осонлашади.

 Бошқа бир гуруҳи эса, мусулмонлар олдида ҳақиқатни айтишга бу иш кифоя қилмайди, деб билади. Бу гуруҳ Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ўша Тавротда тавсифи келган башорат қилинган пайғамбар эканлигини, бир сўз билан айтганда, ҳақиқатни айтиш ўта хатарли иш, деб ҳисоблайди. Чунки мусулмонлар бу нарсани уларга қарши ҳужжат қилиб ишлатиб қолишлари мумкин. Тўғри-да! Ўзларининг Тавротида тавсифланган пайғамбарга қандай қилиб иймон келтирмаслик мумкин? Шунга кўра, ўзлари холи қолган пайтларида бир-бирларини маломат қиладилар, “أَتُحَدِّثُونَهُم بِمَا فَتَحَ اللّهُ عَلَيْكُمْ – Аллоҳ сизларга очган нарса ҳақида гапиряпсизларми?” Яъни, Аллоҳ Ўзининг сизларга нозил қилган китоби Тавротда Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг сифатлари, у кишининг бутун оламга юборилган пайғамбар эканликлари ҳақидаги гапларни. Бу ишлар одамларни Исломдан буриш учун қилинган найранглар эди.

Улар мусулмонларни динидан қайтариш учун куннинг бошида иймон келтириб, охирига бориб кофир бўлардилар. Шу билан мўъминларда беқарорликни, парокандаликни вужудга келтиришга уринардилар.

وَقَالَت طَّآئِفَةٌ مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمِنُواْ بِالَّذِيَ أُنزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُواْ وَجْهَ النَّهَارِ وَاكْفُرُواْ آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

 “Аҳли китобдан бир тоифаси бир-бирларига шундай дейишди: “Мўъминларга нозил қилинган нарсага (Қуръонга) куннинг бошида иймон келтириб, куннинг охирида уни инкор қилинглар. Шояд (улар ҳам иймонларидан) қайтсалар”. (Оли Имрон. 72)

Ҳа, улар мана шундай ишларни қилардилар. Мўъминларнинг олдиларида ўзларини мусулмон қилиб кўрсатардилар. Холи қолганларида эса шу ишлари учун бир-бирларини маломат қилардилар. Ҳаммаси Ислом ва мусулмонларга қарши энг кўп иш берадиган найрангни ўйлаб топишга ҳарис эди. Улар шу ишларни Аллоҳ Таъоло учун ҳеч нарса махфий қолмаслигини, У Зот уларнинг дилларида нима борлигидан воқифлигини билиб туриб, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам ва мўъминларга мунофиқлик қилиш учун бажарардилар. Аллоҳ уларнинг ўзаро холи қолиб гаплашган гапларидан ҳам огоҳдир.

أَوَلاَ يَعْلَمُونَ أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ

 “Аллоҳ шубҳасиз уларнинг яширган нарсаларини ҳам, ошкор қилган нарсаларини ҳам билгувчи эканини билмайдиларми?”.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим

25.03.2017й.