UzAuto Motors монополияси қачонгача давом этади?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Хабар: UzAuto Motors жорий йилнинг ноябрь-декабрь ойларида машинасини кутаётган харидорларга автомобиль етказиб бериш муддати икки ойга кечикишини маълум қилди.

Ширкат ўзига боғлиқ бўлмаган сабаблар туфайли мижозлар билан илгари тузилган шартномага қўшимча банд киритиши, ўша бандга мувофиқ равишда автомобилларнинг кутилаётган етказиб бериш муддатини 2 ойга узайтиришга мажбурлигини қайд этган. (Озодлик, 01.12.2021й)

Изоҳ: UzAuto Motorsнинг монополияси шу даражада очиқ-ойдинки, у ўзи хоҳлаган вақтда автомобиллар нархини оширади, хоҳлаган вақтда етказиб беради, хоҳламаса ўз мажбуриятларини ҳеч қандай сабабсиз умуман бажармай ҳам қўяверади. Яқинда шартномада кўрсатилган пулни тўлаб автомобилларини ололмаётган фуқаролар сони 90 мингга яқинлашгани тўғрисида хабар ҳам тарқалди. Тасаввур қилинг, 90 мингга яқин одам қачондан бери кутиб ётибди, яна қанча кутади. Бу ҳолат Мирзиёев ҳокимиятга келгандан сўнг ҳам ўзгармади. Бошида обдон UzAuto Motorsни танқид қилди ва танқид қилинишига қўйиб берди. Чунки у ўша пайтда заводдан тушаётган фойдани ўзаро бўлишиб олаётган ҳукуматдаги юқори доираларга босим қилиб, ўзига ҳам улуш ажратилишини хоҳлади ёки улуш тегиб турган бўлса ҳам ўзини омма фикрини қўллаб-қувватлагандек қилиб кўрсатди. Ваҳоланки, халқ бу компаниядан ҳозиргача жуда норози бўлиб келяпти, ҳатто халқда унга нисбатан кучли ғазаб бор. Мирзиёев ҳам худди ўзини халқ тарафида қилиб кўрсатиб, танқид қилишга кенг йўл очиб берган бўлса ҳам, ҳали ҳеч қандай ўзгариш бўлгани йўқ. Аксинча, давлат тарафидан заводга улкан имтиёзлар берилиши давом этяпти.

Бу муаммо, яъни UzAuto Motors монополияси ҳукуматдаги юқори доиралар томонидан сунъий келтириб чиқарилган бўлиб, уни жуда тез фурсатда ҳал қилиш мумкин. Бу борада юртимиздаги иқтисодчилар баъзи ечимларни ҳам таклиф қилишяпти. Таклиф қилинаётган ечимлар гарчи мукаммал тўғри ечим бўлмаса-да, улардан баъзисини вақтинча татбиқ қилиб туриш мумкин. Чунки шундай қилинса, одамларнинг машаққатлари бирмунча енгиллашган бўларди. Ҳақиқий тўғри ечимга келадиган бўлсак, у шундан иборатки, UzAuto Motors монополиясига тамоман чек қўйиш ва ушбу соҳани бошқалар томонидан монополия қилинишидан ҳимоялаш лозим. Одамларга автомобиллар нархи ва сифати борасида танлаш имкониятини бериш керак. Чунки шариатда монополия ҳаром қилинган. Муслим Саид ибн Мусаййабдан, у Муаммар ибн Абдуллоҳ Адавийдан ривоят қилишича, Пайғамбаримиз ﷺ:

لاَ يَحْتَكِرُ إِلاَّ خَاطِئٌ 

“Эҳтикор қилган кимса хатокор-гуноҳкордир”, деганлар. Ҳадисдаги эҳтикор (монополия) дан қайтариш билан бирга уни қилган одамнинг гуноҳкор, дея мазамматланиб келиши тақиқлашнинг қатъийлигини кўрсатади. Демак, ҳадис эҳтикорнинг ҳаромлигига далолат қиляпти.

Биз мусулмонлар шуни ҳеч ҳам унутмаслигимиз лозимки, юртимиздаги монопол компанияларнинг мавжуд бўлиб туришининг бош сабабчиси амалда татбиқ қилинаётган динни ҳаётдан ажратадиган тузумдир. Ушбу тузум адолатсизлик ва ёмонликлар манбаидир. Кўп муаммоларимизнинг бош сабабчиси айнан шу тузумдир. Шунинг учун ҳам эътиборимизни иккиламчи муаммоларга чалғитмай, вақтинчалик ечимларни татбиқ қилишга ҳаракат қилишдан кўра, мавжуд тузум ўрнига Ислом тузумини олиб келишга қаратишимиз зарур. Мана шундагина биз хоҳлаётган ҳақиқий ўзгаришлар даври бошланади.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими аъзоси Фаррух

14.12.2021й