Ўзбекистон ҳукуматининг Афғонистон масаласидаги фаоллиги ортидаги мақсадлари

بسم الله الرحمن الرحيم

2021 йилнинг 15 август куни Қобул шаҳри эгалланиши ортидан Афғонистон бошқаруви қайтадан Толибон қўлига ўтди. Толибон ҳукуматга келиши биланоқ 20 йиллик урушда пароканда бўлган Афғонистон иқтисодини тиклаш учун қўшни давлатлар билан савдо алоқаларини ўрнатишга киришди. Туркманистон бетараф, ёпиқ ўлкалиги, Тожикистон эса, Россияга кўпроқ қарамлиги сабаб Толибон ҳукуматига фақат Ўзбекистон эшикларини очди. Толибон вакилларини ўзбек расмийлари илиқ қарши олгани аҳолида ҳайрат уйғотди. Боиси Ўзбекистон ҳукумати давлат чегараларида, бозорларда, билим юртларида, ҳатто масжидларда ўтказган тадбирларида ҳам соқолли кишиларни, яъни Афғонистон хатарини сабаб қилиб кўрсатар эди. Бирор кун йўқ эдики, соқолли диндорлар душман кўрсатилмаган, уларга турли бўҳтонлар ёғдирилмаган бўлса…

Шунга қарамай, худди совет режими қўрбошиларни босмачи деб ёмонотлиқ қилса-да, халқимиз уларни қаҳрамон деб ҳисоблаганидек, Толибонни ҳам босқинчи Америкага қарши курашаётган мужоҳидлар, деб ишонди. Халқимиз Толибонни диндошим деб қабул қилишини, уларнинг ютуқларидан хурсанд бўлишини Самарқанддаги учрашувда изҳор қилди. Табиийки, бундай илиқ муносабатдан ғарбпараст ва россияпараст кишилар норози бўлишди. Улар Толибон вакилларини обрўсизлантириш учун турли изоҳлар ва мақолалар ёзишди. Уларга журъат берган нарса эса, аслида Толибоннинг Америка тузган музокара шартларини қабул қилгани бўлди.

Ўзбек матбуоти ва Исломий деб қараладиган интернет саҳифалари Афғонистон масаласида ўтказилаётган халқаро анжуманларга Ўзбекистоннинг мезбонлик қилаётгани ва давлат раҳбарининг Толибонга тавсиялар бераётганини мисол қилиб «Мирзиёев Афғонистон муаммоларини ҳал қилиш учун ташаббуслар билан чиқяпти» деган хато фикрларни тарқатишяпти. Ваҳоланки, Толибонга айтилаётган «террорчилик ташкилотлари билан алоқани узиш» ва «аёллар ва миллий озчиликлар ҳуқуқларига риоя этиш» каби Мирзиёев билдираётган тавсиялар Америка қўйган талабларнинг юмшоқ ифодаси холос. Шунингдек, Мирзиёев Тошкент анжуманида «Амударёнинг нариги соҳилида тинчлик бўлмаса, Ўзбекистон ва Марказий Осиё минтақасида хавфсизлик ва барқарор тараққиётга эришиб бўлмайди. Афғонистоннинг халқаро майдонда яккалаб қўйилиши гуманитар вазиятни янада ёмонлашувига олиб келиши муқаррар. Шу боис бундай ҳолатга йўл қўймаслик муҳимдир. Чунки гап миллионлаб инсонларнинг тақдири ҳақида бормоқда» деди. Кўриниб турганидек, Мирзиёев ҳукумати минтақада Исломий мафкуранинг ёйилишидан хавотирда. Кейинги ўринда эса, Афғонистонга қўлланаётган иқтисодий жазо чоралари бекор қилиниши сўраляпти. Чунки Ўзбекистон Афғонистонда янги савдо йўлларини излаяпти ва “Трансафғон” коридорини барпо этиш орқали экспорт ҳажмини оширишни кўзлаяпти. Бу Толибондан молиявий имконларга эга бўлишни талаб этади. Нутқ сўнггида айтилган «миллионлаган инсонлар тақдири» эса, Ғарб ва Ўзбекистон ҳукумати учун гуманитар масалаларга оид кейинги даражали ишлардан ҳисобланиши кўриниб турибди. Негаки 20 йиллик уруш давомида босқинчи Американи махфий ва ошкора қўллаб-қувватлашда ҳамда уларга Хонабодда ҳарбий база очиб беришда Афғонистон халқининг тақдири Ўзбекистон ҳукуматини заррача қизиқтирмади. АҚШнинг мингдан бир жиноятини инсон ҳуқуқлари ташкилотлари фош қилиб, дунё жамоатчилигини ларзага келтирган пайтларда ҳам Ўзбекистон бу ишни қоралаб бирорта материал чоп этмади. Хулоса қилиб айтганда, Мирзиёев Афғонистонга доир Америка режаларини амалга оширишда воситачилик қилиш орқали ўзини дунёга фаол раҳбар сифатида тақдим қилмоқда. Бу билан ҳокимиятини мустаҳкамлашни ва ўз мулки деб қарайдиган Ўзбекистоннинг иқтисодини кучайтиришни режаламоқда.

Американинг ташқи дунёдаги энг узоқ давом этган Афғонистон урушида мағлуб бўлиши унинг «супер давлат» бўлиш орзусини чиппакка чиқарди. Унинг учун энг аламлиси, минтақавий ва халқаро қўллаб-қувватловга эга бўлишига қарамай, оддий чўпон даражасида қуролланган халққа мағлуб бўлиши билан сиёсий Исломга обрў туғдириб бергани бўлди. Аслида Американи ваҳшийларча қутириб Афғонистонга ҳужум уюштиришига ҳам айнан сиёсий Ислом сабаб бўлган эди. Яъни Ислом иморати (1996-2001) даврида Афғонистон жойлашган минтақада Халифалик фикри ёйилаётган эди. Таъкидлаш керакки, Америка учун Афғонистонни Ислом ҳукмлари билан бошқарилиши қабул қилиб бўлмас иш, ундан ҳам муҳими Исломни бошқа ўлкаларга ёйилмаслигидир. Табиийки, Афғонистон мужоҳидлари Исломдан воз кечишни қабул қилмади. Аммо шундай бўлса-да, охир-оқибат Толибон Америка билан сулҳ тузди ва Америка ҳарбий мағлубиятини сиёсий ғалабага айлантиришга эришди. Бу ҳолат Афғонистон мусулмонларида Ислом ақидаси ва ҳукмларини тиниқ англаш ҳамда уни ҳаётда жорий қилиш йўлини (Ислом фикрати ва тариқатини) равшан тушунмаслик муаммоси мавжудлигини, яъни мукаммал Исломий дастурга эга эмасликларини кўрсатди.

Ҳозирда босқинчи Америка билан музокара қилмаслик, унинг нуфузини юртдан буткул супуриб ташлаш ва Аллоҳнинг калимасини олий қилиш тарафдори бўлганлар Толибоннинг салмоқли қисмини ташкил қилмоқда. Аллоҳнинг нусрати билан Афғонистон бошқаруви дипломатия (яъни кофир билан муроса қилиш) тарафдорларидан олиниб, ҳаққоний мужоҳидларга ўтса ва улар Исломнинг бошқарув низомини тўлиқ қабул қилсалар, нафақат Афғонистонни, балки бутун Ислом Умматини бугунги хорликдан қутқарган бўлардилар.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими аъзоси Абдураҳмон

20.08.2022й