Ўзбекистонда нархлар кўтарилишининг ягона тўғри ечими Исломдадир
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Ўзбекистонда нархлар кўтарилишининг ягона тўғри ечими Исломдадир
Ўтган бир ой ичида юртимизда яна нархларнинг қимматлашаётгани кузатилмоқда. Хабарларга кўра, асосий озиқ-овқат маҳсулотлари 20-30 фоизга ошган. Бироқ Марказий банк маълумотига кўра эса, озиқ-овқат нархлари 2,5 фоизга, ноозиқ-овқат товарлари 1,1 фоизга ошган. Марказий банкнинг бу ҳисоботи реал воқеликни юмшатиб кўрсатишга уринишидир. Нархларнинг ўсишига миллий валюта ўз қадрини сезиларли даражада йўқотгани ҳам сабаблардан бири сифатида келтирилган. Марказий банк хабарида айтилишича, инфляциянинг кескин ошишига ташқи иқтисодий хатарларнинг кучайиши, юқори ноаниқликлар шароитида март ойида кузатилган миллий валюта курсининг қадрсизланиши ва мамлакат миқёсида кенг нишонланган байрамлар сабаб аввалги ойларга нисбатан иқтисодий фаоллик ва ялпи талабнинг сезиларли ошиши сабаб бўлган.
Ҳукуматнинг юртимизда ўнлаб йиллардан бери давом этаётган оғир иқтисодий аҳволга оид бераётган баёнот ва ҳисоботларига боқсангиз, унинг ўз айбларини ҳали ҳам тан олгиси келмаётганини кўриш мумкин. Мирзиёев президент бўлганидан бери иқтисод соҳасида муаммоларга тўғри ечим берилмади. Айб осонгина Каримов даврига ва баъзи юқори лавозимли шахсларга юкланди. Бироқ эски муаммолар ҳали ҳам халқимизни қийнашда давом этмоқда. Хусусан, иқтисод соҳасида ишсизлик, инфляция, монополия, нархларнинг доимий ошиб бориши энг катта муаммолигича қолмоқда. Айниқса қимматчилик одамларни тинкасини қуритяпти. Бунинг сабабларидан баъзиларини келтириб ўтсак. 2022 йилда эълон қилинган сўнгги ҳисоботга кўра, Ўзбекистон озиқ-овқат хавфсизлиги бўйича 113 давлат ичида 83-ўринни банд қилган. Бу юртимизда озиқ-овқат маҳсулотларининг мавжудлиги ва етарлилиги ҳамда истеъмоли, сифати ва хавфсизлик даражаси ёмон аҳволда эканлигини англатади. Озиқ-овқат маҳсулотлари нархининг ошишига “хизмат” қиладиган солиқлар ҳам юқори даражада. 2021 йилда бюджетга тушган тушумларда юридик шахслардан олинадиган фойда солиғи 30%ни, ҚҚС 20%ни, акциз солиғи 10%ни ташкил қилган. Ушбу солиқлар ички бозорларга озиқ-овқат маҳсулотлари етказиб берадиган саноат ва қишлоқ хўжалигини йиллар давомида яксон қилиниши устига оғир юк бўлиб тушяпти. Аслида, бу каби солиқлар ҳукуматнинг бошқа давлатлар ва халқаро молиявий ташкилотлардан олган улкан миқдордаги риболи қарзлари билан боғлиқ. Марказий банк ҳисоботига кўра, Ўзбекистоннинг ташқи қарзи 2022 йил 1 январ ҳолатига 39,6 млрд. долларга етган. Бу қарз 2021 йил бошланишидан бери 16%га ёки 5,4 млрд. долларга кўпайган. Бу ялпи ички маҳсулотга нисбатан 57%ни ташкил қилади. Ушбу қарзларни берган давлатлар ва халқаро молиявий ташкилотлар ўзбек режими олган қарзларни фоизи билан узиши учун қўшимча солиқларни жорий қилиш ва борларини ошириб бориш бўйича шартлар қўйишади. Натижада иқтисодиётимиз янада заифлашади, нархлар ошиши тўхтамай давом этаверади. Албатта, бундан яна халқимиз азият чекади, олинган қарзлар зўрға кунини кўраётган одамларнинг чўнтагидан тўланади. Хуллас юртимиз иқтисодиёти дунёга ҳукмронлик қилаётган капиталистик иқтисодиётга ипсиз боғланиб қолганлиги учун ҳам ҳеч ўзини тиклай олмаяпти.
Шунингдек, ҳукумат ҳам бирор соғлом иқтисод ташкил қилишга панжа орасидан қараб келмоқда. У муаммоларга тўғри ечим топишда чуқур фикрлаш ва изланиш ўрнига, Мирзиёевнинг эскириб кетган услубига амал қилиб, маъмурий чоралар қўллашдан ва ҳар хил важ-карсонлар билан халқни кўзини бўяшдан нарига ўтмаяпти. Масалан, 31 март куни Тошкентда ўтган видеоселектор йиғилишида президент ҳокимларга ҳар куни ўз ҳудудидаги озиқ-овқат, айниқса ун, шакар ва ёғнинг нархини жойларда юриб ўрганиш ва барқарорликни таъминлаш учун тезкор чоралар кўриш вазифасини юклаган. Бу чоралар ҳаммамизга аён: асосан нархни оширмаслик борасида босим қилиш. Хуллас, булар вақтинчалик чора-тадбирлар бўлиб, ундан кўзланган мақсад одамлар манфаатлари эмас, балки “тепа”дан келган буйруқни бажариш ва амал-тақал қилиб халқни кўзига қандайдир ишлар қилинаётганлигини кўрсатиш холос. Бундан ташқари, ҳукумат зарурий ишлар қолиб қаёқдаги фойдасиз ва ҳаром ишларга давлат бюджетидаги миллиардлаган пулларни совуряпти.
Энди валютанинг қадрсизланиб, нархларга таъсир кўрсатаётганига келсак, ҳозирги миллий валюталар сингари сўм ҳам мажбурий қоғоз пулдир. У табиий қийматга эга эмас. Унга фақат қонун кучигина қиймат бермоқда. Валюта ўзининг табиий қийматига эга бўлмас экан, у қадрсизланишда давом этаверади. Инфляция капиталистик иқтисодиётнинг доимий хусусиятидир. Исломдаги олтин ва кумуш валютасининг акси ўлароқ, мажбурий қоғоз пуллар ўзининг харид қобилиятини йўқотади. Чунки ҳукумат бу пулларни тобора ортиб кетаётган фоизли қарзларини тўлаш учун қайта-қайта босиб чиқаряпти. Шунинг учун ҳам сўм доимий равишда инфляцияга учрамоқда, капиталистик иқтисодиёт татбиқи давом этар экан, буни асло тўхтатиб бўлмайди. Шуларга кўра айтамизки, қимматчилик ва валюта қадрсизланишининг бош сабабчиси капиталистик иқтисодий низомнинг татбиқ қилинаётганлигидир.
Бизни қийнаб келаётган барча муаммолар, жумладан иқтисодий муаммоларнинг тўғри ечимлари фақат Ислом ва унинг иқтисодий низомидадир. Бу ечимлар фақат Исломни тўлиқ татбиқ қиладиган давлат бўлсагина амалга ошади. Ислом давлати қимматчилик бўлмаслиги учун бозорбоп товарларни ишлаб чиқарилишига бош-қош бўлади. Бунинг учун ўзининг ер ости ва усти бойликларидан оқилона, яъни Ислом буюрганидек фойдаланади. Мумкин қадар ўзининг ички имкониятларига суяниб, импортга камроқ таянишга ҳаракат қилади. Товар ишлаб чиқарувчиларга ҳар хил солиқлар солмайди, уларга фоизсиз қарзлар беради ва қодир бўлганида узишига имконият беради ёки ўзи шерик бўлади. Зарурият туғилганида четдан товарларни олиб кирилишига ҳам ҳеч қандай тўсиқлар қўймайди ва божлар ундирмайди. Бугунги давлатларга ўхшаб фақат солиқ йиғадиган солиқчи давлатга айланиб қолишдан ҳазар қилади. Валюта масаласида эса, Ислом валютаси ўсиб борувчи инфляцияни йўқ қилади. Чунки у қимматли ва ноёб металл бўлмиш олтин ва кумушга асосланган бўлиб, нарх-навонинг барқарорлигини таъминлайди.
Шу ўринда Ўзбекистондаги мусулмонларга, хусусан улар орасидаги холис ва муаммоларга бефарқ қарамайдиган иқтисодчиларга мурожаат қиламиз: Сиз ўз соҳангиз тақозосига кўра капиталистик иқтисодни ўргандингиз, унинг қандай ечимлар бераётганини ва уларнинг оқибатларини тушунишда бошқалардан кўра олдинроқдасиз. Сиз мусулмон экансиз, Исломингизнинг иқтисодий низомини ҳам ўрганмайсизми, унинг иқтисодга қандай қарашини ва муаммоларга берган ечимларини мулоҳаза қилиб кўрмайсизми?! Ушбу ҳайрли ишда сизга Ҳизб ут-Таҳрирнинг “Исломда иқтисод низоми” китоби яқин ёрдамчи бўлишига имончимиз комил. Ушбу китоб турли тилларга таржима қилинган бўлиб, Ҳизб ут-Таҳрирнинг расмий веб-сайтларида, яъни очиқ манбаларда турибди. Шояд, шунда сиз капитализмнинг ботил ва яроқсиз эканлигини ҳамда Исломни тўлиқ татбиқ қилиш билангина ҳозирда инсоният ботиб қолган муаммолардан халос бўлишини тушуниб етсангиз.
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ
– “Эй иймон келтирганлар! Сизга ҳаёт берадиган нарсага чақирганларида Аллоҳ ва Расулига жавоб беринг”. (Анфол:24)
Ҳизб ут-Таҳрир марказий медиа офиси радиоси учун Ислом Абу Халил — Ўзбекистон
