Ўзбекистоннинг оммавий ахборот воситалари хусусидаги фикрлар

 27 июн куни Ўзбекистонлик журналистларни касб байрами билан табриклаган президент Каримов уларга ўз миннатдорчилигини изхор қилди ва уларни янада дадилроқ бўлишга чақирди.

Ислом Каримов фикрича, бугунги кунда Ўзбекистонлик журналистлар олдида бир қанча долзарб вазифалар турибди. Хусусан, биринчидан, доимо изланиш, қўлга киритилган ютуқларга берилмасдан, уларга маҳлиё бўлмасдан, мақтанмасдан, кимнидир улуғлаш йўлига ўтмасдан, балки виждон билан яшаб, танқидий ва таҳлилий чиқишларга ҳам диққатни қаратиш керак деган мазмундаги сўзларни айтди.

Мамлакатимизда Президентимиз И. Каримов рахнамолигида ахборот сохасини эркинлаштиришнинг ташкилий, молиявий, иқтисодий, техник – технология механизмларини янада ривожлантиришга доир аниқ мақсадли ишлар амалга оширилмоқда.

Изох: Энди Ўзбекистон халқи орасида ғоятда “эхтиром” билан ном қўйилган ушбу “мустақиллик булбулларининг” хақиқий холати қандай?

Барчага маълумдирки, оммавий ахборот воситалари норасмий тўртинчи ҳокимият ҳисобланади ва бу нарсага ким эгалик қилса, у ўта қудратли шахсга айланади.

Чунки инсон зехнига бевосита таъсир ўтказадиган нарсалар бу воқелик ва маълумотлардир, модомики шундай экан, инсонлар ўзига керак бўлган ва ўзидаги маълумотларни телевидениедан, радиодан, газета – журналлардан, китоблардан ва ҳозирги вақтга келиб интернетдан оладилар. Хозирги вақтда оммавий ахборот воситалари (ОАВ)нинг фаолияти демократик давлатларда капиталист шахсларнинг қўлида, Ўзбекистон, Туркманистон, Шимолий Кореяларга ўхшаган диктаторли режимларда, давлат аппарати қўлида бўлади.

Капиталист медиамагнатлар тасарруфида бўлган ОАВ ўз хўжайинининг манфаатларидан келиб чиқиб маълумот тарқатади. Гўёки воъқелик хусусида маълумот бераётганларида, барча нарса ва тарафларни ҳам фикрларини етказиб ва холисликни даъво қилаётган бу ОАВ хақиқатдан ҳам шундаймикан? Албатта йўқ, чунки манфаатдорликка асосланган капитализм мабдасининг бундай ОАВси ўзларининг зарарларига иш қилмайдилар.

Шунинг учун бундай маълумотларнинг аксариятини синчковлик билан кузатилса, ОАВ ўша капиталистларнинг манфаатига ҳизмат қилаётганлигини гувохи бўламиз.

Масалан, ҳалқаро терроризмга қарши кураш ниқоби остида, аслида эса Ислом дини ва мусулмонларга қарши курашишлиги, Ироқ урушида қанча журналистларни Америка оккупацион кучлари томонидан отиб ўлдирилгани, хусусан Италиялик журналист аёлни ўз харбийлари билан харбий лагерга қайтаётганларида, ўша харбийлар билан қўшиб отилиб ташлангани, чунки у журналист аёл Америка кучлари содир этган харбий жиноятларини фош қилган ва бу жиноят халқаро жамоатчиликка етмаслиги учун шундай қилишган. Лекин нимагадир бу воқеани тафсилотларини ёритишмаган, чунки бу ўша капитализм мабдасининг устуни бўлмиш капиталистик манфаатларига зид иш эди, бундай мисолларнинг минглаганини келтиришимиз мумкин, лекин биз ишларнинг асл – мохиятига қаратмоқчимиз холос.

Энди диктаторли режим давлатлардаги ОАВнинг холатлари хусусида. Бунда, давлатларнинг ОАВ фаолиятидаги бирхилликни кўрса бўлади, яъни ўша давлатнинг рахбари диктаторларни улуғлаш, муқаддаслаш ва шахсига сиғинишлик холатларини кузатса бўлади. Масалан Туркманистон диктаторини “Туркманбоши” , Қозоғистон диктаторини “Елбаси” ва шунга ўхшаш нарсалар. Ўзбекистон диктаторини эса шунча жиноятлар қилишига қарамасдан, ҳатто ўзбек ҳалқини 13 май 2005 йилда Андижонда қарию гўдаклигига қарамасдан қатлиом қилдирганлиги, 10 минглаган мусулмон ва муслималарни узоқ муддатларга қаматтирганлиги, Ўзбекистон иқтисодининг яъни олтин, нефт, газ, пахта даромадларини аксариятини Каримов, унинг арзанда қизлари ва атрофидаги ювиндихўр амалдорлари билан ўзлаштириб олишганлиги, чет – эл банкларига миллиардлаган (доллар хисобида) маблағларни ҳалқдан беркиитб ўз номларига қўйганликлари, йилдан йилга ўзбек ҳалқи газ ва электр қуввати билан таъминланиши ўта ночор ахволга тушаётганига қарамасдан, йилига 70млрд кубометр газ ва газ конденсатини қазиб ола туриб, биринчи навбатда аҳолини тўла таъминламасдан туриб ярмидан кўпини чет – элга сотиб юборишлиги, мактаб ва бошқа билим масканларида таълим олаётган ўқувчиларни ноқонуний ишлатиб, меҳнатидан фойдаланишлиги, 5млнга яқин ўзбек фуқаролари Россияда ўта оғир шароитларда меҳнат қилишиб, қанчалари қул бўлиб ишлаб топиб уйларига жўнатаётган пулларига ҳам кўз олайтириб, даромад солиғи деб ундиришлари, минглаган аёл ва қизларнинг баъзи манбаларга қараганда Гулнора Каримова бошчилик қилаётган сутенёрлик (ўртамчилик) қилиш натижасида дунёнинг бир неча давлатларида фохишабозлик қилишлари, қанчадан – қанча ўзгача фикрловчи фуқаролар таъқиб остида юртидан чиқиб кетгани ва шунга ўхшаш кўплаган Ўзбекистондаги воъқеликлар ОАВ томонидан умуман тилга олинмайди. Кўплаб мустақил журналистлар, расмий ОАВ “маддох”ларига ўхшамасдан, ҳеч бўлмаса оддий журналистик этикага риоя қилганликлари боис улар ҳам Ўзбекистон қамоқҳоналарида жазо муддатларини ўтамоқдалар. Шаҳноза Ғаниева, яқинда озод бўлган Жамшид Каримов, Улуғбек Хайдаров, Дилмурод Саидов ва шунга ўхшаш ўнлаган мустақил журналистлар бунинг мисолидир. Каримовнинг шахсини улуғлашда ОАВ хох спортчи бўладими, хох фермер бўладими, талабалар бўладими, жамоат арбобию санъат намоёндалари бўладими, хох диний уламолари бўладими, хох дунёвийми – буларнинг барчасидан кенг кўламда фойдаланади.

Ўзбекистон ОАВ тўғрисидаги хақиқат шудир.

Шунинг учун, хар бир мусулмон маълумот олаётганда воъқеликдан узилиб қолмасдан, балки бўлаётган ишларга синчковлик билан назар ташлаб, хеч бўлмаганда оддий фикрлаши зарур бўлади, яъни фикр юритаётганда воъқеликни фикрлаш манбаси қилиб эмас, балки воъқеликни фикрлаш майдони қилиб олиш зарур бўлади. У дегани воъқелик устидан юқорилаб, у хусусида барча маълумотларни тўплаб ва бир – бирига боғлаб, сиёсатнинг ишларига юзаки қарамасдан, балки сиёсатнинг остидаги, яъни оммадан беркитилаётган маълумотлардан ҳам воқиф бўлиб, сўнгра барчасини текшириб бир – бирига боғлаб, хукм чиқаришлари лозим бўлади!
 
Ҳизб ут – Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Абдуллоҳ