Ўзингизга ёмон нарсани раво кўрасизми?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ

– “Яхши нарсани паст нарсага алмаштиришни истайсизларми?”. (Бақара:61)

Инсон ўз табиатига кўра яхши нарсаларга интилади, ҳеч ким ўзига ёмон нарсани раво кўрмайди. Агар инсонни ўзига қўйиб берилса, имкониятини кенг қилиб қўйилса, у албатта яхши нарсаларга эгалик қилишни хоҳлайди. Масалан, яхши уй-жой, яхши иш, яхши автомобил, яхши озиқ-овқат, яхши шароитлардаги ҳаёт тарзи ва ҳоказо. Умуман олганда, инсон умри давомида – унинг тушунчаси қандай бўлишидан қатъий назар – яхши ҳаёт кечириш учун доимий ҳаракатда бўлади. Ҳаётида яхши кунлари ёмон кунларидан анчайин кўпроқ бўлишини хоҳлайди. Хуллас инсонни ўз хоҳишига қўйиб берилса, ўзига ёмон нарсани ҳеч ҳам раво кўрмайди.

Бу борада у яхши ва ёмон нарсалар ҳақидаги ўзида мавжуд бўлган собиқ маълумотларга таянади. Чунки яхши ва ёмонни ажратиш учун у маълумотларга муҳтож бўлади. Масалан, яхши телефонни ёмон телефондан ажратиш учун унга телефон ҳақида маълумот зарур. Телефонлар ҳақидаги маълумотларсиз улардан қайси бирини сифатли, қулай ва арзон эканлигини ёки бошқасини сифатсиз, ноқулай ва қимматлигини ажрата олмайди. Унинг ҳаётини бошқараётган қонунлар ҳақида ҳам шу гапни айтиш мумкин. Қонунларнинг ўзи учун яхши ёки ёмонлигини ҳам ўзида мавжуд бўлган тушунчага кўра идрок қилади. Бу ўринда яхши ёки ёмонлик инсоний ўлчовдир. Гарчи шундай бўлса-да, инсоннинг фитрати доимий ва ўзгармас бўлиб, унга мос келадиган тузум яхши, зид келадиган тузум ёмон, деб эътибор қилинади. Бу ҳар қандай замон ва макон учун тўғри келадиган ҳақиқатдир.

Демак, инсон фитрати ўзгармас экан, бугунги замонда ҳам унга мос келадиган тузум борасида ҳеч қандай ўзгариш бўлгани йўқ. Яъни Аллоҳ Таоло бандаларига бундан ўн тўрт аср олдин нозил қилган Ислом Шариати инсон фитрати-табиатига мос келадиган ягона тузумлигича қолмоқда. Бундан хулоса қилиш мумкинки, агар инсон ўзига яхшиликни хоҳласа, бу дунё ҳаётида яхши умргузаронлик қилишни истаса, у исломий ҳаёт билан яшаши лозим. Бундан бошқача ҳаёт кечириш инсонни бахтсиз қилади ва охират ҳаётида ҳам зарар кўргувчилардан бўлиб қолади.

Мусулмонлар ўз қўлларида бахт ва жаннат калитлари борлигини кўра олишлари учун ўзлари эътиқод қилаётган Ислом динини ўрганмоқлари лозим. Зеро, яхши ва ёмон нарсани ажратиш, яъни ҳаётларига бевосита таъсир кўрсатаётган қонунларнинг ўзларига яхшилик ёки ёмонлик келтираётганини билиш учун ҳам айнан Исломни ўрганиш талаб қилинади. Ўзингиз учун яхши нарсани раво кўрсангиз, аввал яхши нима эканлигини билишингизга тўғри келади, шундан сўнг, табиийки, ёмон нима эканлигини ҳам тушуниб оласиз.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух  

08.01.2020й