“Зиндон хотиралари” туркумидан

Варақа ўғирлагандим     

بسم الله الرحمن الرحيم

Зонадан зонага этап қилиш эски советлар давридан қолиб кетган услуб эди. Ўша пайтлари зоналар аристонлар тилида “қора” ва “қизил” деб аталарди. “Қора”си гўёки “ўғри” (положенец) томонидан “бошқариларди”. “Қизили” милиция ходимлари ва ҳарбийлар тарафидан бошқариларди. Бундай этапдан мақсад синдириб, бўйсундириш учун қўлланган. “Қора”дагиларни “қизил”га юбораман деб қўрқитса, аксинча “қизил”дагиларни “қора”га юбориш билан тизгинларди.

Ўзбекистон зоналаридан Жаслиқни (Қорақалпоқ чўлидаги зона) “борса келмас” дея ваҳимали қилиб номлаб, бошқа зоналардаги собит биродарларни ҳам ўша ёққа этап қилиш билан бўйсундиришга уринишганди. Қачонки, Жаслиқдаги қатллар оламга ошкора бўлгач, зулм тегирмонини Зарафшон, гоҳида Навоий чўлларидаги зоналарга кўчириб қўйишарди.

Шундай кўчишлардан бири эди. Навоий 64/46чи зонага Бухоро 64/62дан жўнатилдик. “Гапираверсанг бет қотади, ураверсанг эт қотади” деганларидек қотган бет ва эт билан уч киши зонага кириб келдик. Аслида тўрт киши эдик. Тўртинчимиз ўғирлик билан тушган бўлса-да, тақволи, иймонли киши бўлиб, намозда мустаҳкам йигитлардан эди. Йўлларда биз билан намоз ўқиса-да, “ўғри қариса сўфи бўлади” деган ибора таъсирида ўша “сўфи”га эътиборимиз сал ўзгача эди.

Хуллас, кирдик, “тегирмон”дан тирик чиқиш уччаламизгаям насиб қилди. Анави тўртинчимизни статьяси “йигитчиликда” учраб турадиган жиноят бўлгани учун “тегирмон”дан четлатишди. Ахир, улар учун энг даҳшатли жиноятчи “мусулмонча яшайлик” дейдиган “ҳалқ душманлари” эди-да!

Зонага кирганимизнинг учинчи куни уччаламизга қўшиб анави ўғирлик билан тушганни ҳам бош опер чақириб, кабинетида учта ёрдамчиси билан роса “меҳмон” қилди. Ва кейин анави ўғрига ҳаммамизни ҳайратга солувчи саволлар бера бошлади:

– 159-статья-ку тушунарли, лекин 169-модда ўғирлик-ку!  Ҳизбийларда бунақасини энди кўришим, ўғирлик ҳам қиласанларми санлар? Қани тушунтир-чи, нима ўғирлагандинг?

Тўртинчимиз бироз ўйланди-да кейин: 

– Милиция ходимлари укамни қамашганида сумкаси тўла варақани ҳам олиб кетишган экан, мени гувоҳликка чақирганда, кабинетидан ўша сумкани олиб чиқиб метрода тарқатиб юборувдим, – деса бўладими? Оперлар каттаси мийиғида кулди-да:

– Демак, сен ҳам манавилардан экансан-да, – деганди, “ўғри” биродаримиз:

– Қамашгач ўшалардан бўлдим, – деб гапни қисқа қилиб қўя қолди.

Барчамиз яна бир бор кабинетдаги золимлар “меҳмондорчилиги” баракасидан обдон “сийланиб” чиққач, ўзини “169ман” дегани учун эътиборимиздан нари турган “ўғрини” ёнимга чорлаб, чой баҳона суҳбатини олиб, унга меҳрим тушди. Ва шунча кун ундан бегонасираганимдан ҳижолат бўлдим. Ва айбимни ювиш учун:

– Ука, сиздақа “ўғри”лар кўпроқ бўлганида, минглаган варақалар одамлар қўлига вақтида етган бўларди, деб, укамизни ширин табассумига эришиб анча енгил тортдим.

Укамиз ўзининг “ўғрилиги” аслида нима эканлигини айтса бўларди. Лекин у ўша амали учун охиратда Аллоҳдан ажр олишни умид қилган кўринади.

مَن كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ اللَّهِ فَإِنَّ أَجَلَ اللَّهِ لَآتٍ ۚ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

– “Ким Аллоҳга рўбарў бўлишдан умидвор бўлса, бас, албатта, Аллоҳ (белгилаган мукофот ва жазо) фурсати шак-шубҳасиз келгувчидир. У эшитгувчи, билгувчидир”.                  (Анкабут:5)

(Укаси учун гувоҳликка чақирилиб, ҳидоят топган акани эслаганим – ўша хотиралардан)

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими аъзоси Зайниддин

23.11.2022й