“Зиндон хотиралари” туркумидан

Шаҳрингизда бир йигит бор, танийсизми?

بسم الله الرحمن الرحيم

Бир кишилик камерада узоқроқ сақласалар, у ердаги қурт-қумусқа, сичқону калтакесаклар ҳам “улфатингиз”га айланади. Иймонга таяниб, кўзлар юмилганда бутун борлиқни яратган Аллоҳни тобора яқин ҳис қила бошлайсиз. Вужудингиз тафаккур уммонига ғарқ бўлиб, тўрт девордан “чиқиб” коинотда “сайр” этасиз. Модомики, ақидангизни озиқ тишларингизда маҳкам тутаркансиз, ишонаверинг, азиз ўқувчи, сиз ҳар кеча “сайёҳсиз”. Бу шунчаки баландпарвоз гаплар ёки муболаға эмас, балки сизга шоирона суханда айтилган оддийгина бор гаплар холос. Қолаверса, булар зиндон аҳли учун узоқ йиллик кун тартибига айланган нарсалардир. Сизни зериктирмасдан навбатдаги ҳикояни бошлай қоламан – зиндон хотиралари туркумига хуш келибсиз…

Қаршининг 64/51 сонли  зонаси “меҳмондўст” эмас экан. У қилишди, бу қилишди, “қайсар экансан” деб бир неча биродарларни одиночка – битталик камераларга қамаб қўйишди. У ерда чучук сув муаммо, ярим челакни бир кунга етказиш керак, бу фақат ичишга ва таҳоратга етади холос. Кийимларни ювишга имкон берилмади, шу йўсинда ёзнинг чилласи билан бирга уч ярим ой ўтди. Оқибатда кийимлар бадандан чиққан тердан қотиб, букилган жойларидан “синиб” кетар ҳолатга келди…

Бугун эрталабдан бир неча ходим ва назоратчилар “зиёрат”га киришди. Режим бошлиғи Бобоев. П.М. дабдурустдан: “Манавиларни ҳаммом қилдириб, янги кийимлар беринглар”, – деса бўладими? Тўғриси, жуда қувониб кетдим. Сабаби, бу хабарнинг маъноси – зонадаги  ризқимиз тугаганлиги ишораси эди. Қизиқ! Инсоннинг қувониши ҳам турли ерда турлича-я! Оч кишининг қувончига бир тўрғам нон кифоя қилса, ташнага бир коса сув байрам… Яна шуниси ажабланарлики, инсон орзусига етгач, асло тўхтаб қолмайди, яна янги орзулар оғушига шўнғийверади. Росулуллоҳ ﷺ айтганларидек: “Агар одам боласининг олтин тўла водийси бўлса, иккинчи водийни ҳам хоҳлаб тураверади…”. Аммо дунё бойлиги қўлимизга тўлиб-тошиб келганда ҳам ундан бизни маҳрум этувчи ўлимнинг ҳақлиги хотиржамлигимизга барибир путур етказаверади. Мўмин кишининг бошқалардан кўра бахтли экани ҳам шундаки, унинг орзу ва интилишлари аввало Яратган Роббисини рози қилиш ва сўнгра битмас-туганмас бахт маскани бўлмиш жаннатни қўлга киритиш бўлади. У жойда мўминга берилган бахтни ҳеч ким ундан тортиб ололмайди ва у абадийдир.  Узр, азизлар! Давом этамиз…

Бугун шунақа қувончни Роббимиз насиб этди. Одатда, ҳар қандай этапда зонадан зонага Тоштурма орқали кетиларди. Аввалги ҳикояларда айтилган сафар ғилла-ғашликларини яна такрор қайтариб ўтирмайлик-да, ҳикоямиз қаҳрамонларидан бирига яқинлашайлик. Тоштурмада турли зоналардан келган биродарлар билан худди тўйхонада учрашган қадрдонлардек кўришиб, яйраб кетдик. Суҳбат мавзуси ҳам дунё орзу ҳавасларидан олийроқ ва қалбларни эритиб юборгувчи эди… Роббим сийлаб, бешта биродар турадиган камерага тушиб қолдим. Уларнинг барчаси ҳали зона кўрмаган янги қамалган ёш йигитлар эди. Зонадан сўз очсам, улар гўё моҳир ёзувчи лекциясида ўтирган талабаларга айланишарди. Шунинг баробарида улар ҳам Ҳизбга қандай аъзо бўлганлари тарихи, қамалиши ва суддаги хитобларидан сўзласалар, мен ҳам  тингловчи “талаба”га айланардим. Ўшанда улардан бири ўзининг дўсти ҳақида ўта қизиқ воқеани ҳикоя қилиб берганди:  

– Ўша дўстим жуда чиройли хушсурат йигит бўлиб, қишлоқ аёллари, қанийди куёв қилсам дея ҳавас қиларди, – деб ҳикоясини бошлади.

– У отасининг вафотидан кейин онаси билан бирга тоғасининг уйида яшади. Тоғаси ўз фарзандларига қандай қараса, синглиси ва жиянига ҳам бирдек эътиборда бўлди. Тоғаси бир сўзли ва ушлаган жойидан кесадиган мард киши эди. У бир куни ўзи каби “катта охур”да “ем еганлар” даврасида чойхона базмида бўлган чоғида улфатларидан бири: “Жўражон, жиянингизни қачон уйлайсиз? Ахир, у ҳам ўғлингиз бўлмаса-да, ўшалар қаторида-ку!” – дея пичинг аралаш киноя билан тоғанинг шаънига путур етказгандек бўлди. У киноячига бошдан оёқ разм солиб, “шу ҳафта тўй, агар қизингни берсанг” деб дангал ҳужумга ўтди. Казо-казолар ичида паст кетишни хоҳламаган ўша киноячи ҳам, “қизим сизнинг қизингиз бўлсин” билангина қутулиб қолди. Тоға эса синглисидан берухсат жияни устидан қилиб қўйган “иши” туфайли ичини таталаб уйга қайтди. Бу фавқулоддаги янгиликни оила даврасида ошкор этгач, она болага қўшилиб бошқалар ҳам чайнагани оғзида, ютгани бўғзида қолди.  Жиянининг юзи қизарди. Тоғасидан узр сўраб “шошилинч ишини” баҳона қилиб кўчага чиқиб кетди, бир оғиз сўралмасдан чиқарилган қарордан бироз ўксиди. Ва борки дардини менга сўзлаб берди. Мен ўша тоғага шофёрлик қилганим боис, унинг ҳар қандай қарори қатъий бўлишини билардим. Шунинг учун биродаримни “бу оддий хурсандчилик-ку” дея юпатиб, “мен тоғангни жуда яхши биламан, икки йилдан бери унга шофёрлик қилсам-да, бирор марта ваъдасини бузганини кўрмаганман, сен уни тўғри тушун, тоғанг кеча шу қарорга келишга мажбур бўлди. У сени ёшликдан ўз ўғлидан зиёда қилиб тарбиялади. Шу ишда сен унга ҳимматли бўл, оғайни, уялтирма” дедим. Икки кундаёқ кам-кўстларини битказишиб, тўй куни ҳам нариги тарафга етказилди. Пайшанба кечқурун шаҳарнинг  фалон-фалон амалдорлари тузалган дастурхон атрофини “обод” қилди. Келинга жўнатиладиган машиналар ҳозирланиб, дуо олиб йўлга ҳам чиқдик. Шаҳардан четроқдаги қишлоққа қараб бака-банг, данғир-дунғир билан келин бўлмишнинг уйига яқинлашдик. Аммо  ўша хонадонда тўй нишоналарини топмай ҳайрон қолдик. Маълум бўлишича, фавқулоддаги янгиликдан ранжиган қиз ўша кеча бирданига йўқ бўлиб қолибди. Бу билан отасининг обрўсига қаттиқ путур етказди. Дўстим эса ҳали уйланмасидан хотиндан айрилди. Мен бу ҳолатдан ажабланиб, тоғанинг олдига маслаҳатга шайландим ва дарҳол машиналарни бир кенгликка олдириб қўйиб йўлга отландим. Бу кутилмаган ҳолатдан ғазабланган тоға: “Ана холос! Ҳовлидаги нозик бообрў кишилар келин келгач кетамиз, деб туришганди-я, энди нима қиламиз”, – дея боши қотди. Ва менга қараб хокисоргина қиёфада: “Битта қиз топ, ерни тагидан бўлса ҳам, агар топсанг, тўйингда бошдан-аёқ ўзим туриб бераман, болам”, – дегач, менга “жон” кириб дарҳол: “Ака, қиз бор, сиз улфатларингизни олдига кириб сир бермай ўтираверинг, бу ёғини менга қўйиб беринг”, – деб машинани шаҳар марказига ҳайдадим. Самарқанднинг Ургутидан бўлган иккита талаба қиз танишим олдига бориб, бу ҳангомани уларга ўта таъсирли қилиб сўзлаб, ёрдам сўрадим. Улардан бири ота-онасининг розилигини олиш шарти билан розилик берса бўладими? Мен бир олам ваъдаларни бериб, уларни келинлик либосини кийишга ундадим.

Касалнинг тузалгиси келса, кинначи ўз оёғи билан келибди, деганларидай, Худойим келиннинг ҳам таваккули эркакникидан кам бўлмаганини рўбарў қилиб қўя қолди. Ҳаёт саҳнасининг ноёб “актёрлар”и апил-тапил бўянишиб, коробкадаги келин либосини кийиб, куёв тарафга шошдилар. Ақл бовар қилмас бу воқеадан куёв жўралар алламбало кайфиятда тўйхонага етиб келдилар. Карнай-сурнай, бака-банг янграб, келинни уй ичига олинди. Буни қарангки, никоҳни ҳам шаҳар имоми қойиллатиб улгурди. Энг қизиғи, келин-куёв бир-бирларининг исмини шу дамда билдилар. Янада ажабланарлиси, меҳмонлар тарқалгач бўлибди – бир-бирини тушида ҳам кўрмаган келин-куёв чимилдиқли уйда бир-бирларига терс ҳолда бир муддат ўтиришгач, ногаҳон кўзлар кўзга тўқнашиб, бирдан кулиб юборишибди. Билмадим, никоҳ қалбларни бир-бирига иситади, деганича ҳам борми ёки ёшлик, қизиққонликми, тун ярмида росмана Тоҳир-Зуҳрога айланибдилар. 

Ваъдага биноан, эртасигаёқ Ургутга бориб тўйи ўтган қизнинг ота- онасидан ўша қизнинг қўлини сўрадик, унашмади. Мен яна бор маҳоратимни ишга солиб, қизнинг отасига барча воқеани бирма-бир айтиб, “бошқа чорангиз йўқ энди” деганимдан кейингина, ахийри рози бўлишди. Ҳатто кутилмаганда хушрўйгина онахон эрига қараб, “олма тагига олма тушибди” деб эрига сирлигина табассум ҳам қилиб қўйди… Ҳикоямга якун сифатида айтсам, улар мен туфайли фавқулодда оила қурдилар. Ва бу ҳангомада четда қолишни хоҳламаган ўша келиннинг дугонаси эса менга насиб этди. “Тоға” ваъдасини бажариб, тўйим устида фаол бўлдилар. Ва мен манави фикрларни (Ҳизбни назарда тутмоқда) қабул қилгач, бу жозибали фикрдан улар ҳам баҳраманд бўлдилар. Алал оқибат, ҳукумат раҳбарига бизлар душман дея танитилдик ва мана сизлардек яхшилар билан танишишга ҳам муяссар бўлдим, дея ҳикоясини тугатди…

Тоштурмадаги 30 кун мана шундай азизлар гурунги билан қандай ўтганини ҳам сезмай қолдим. Мени Зангиота туманидаги 64/65-сонли зонага, кейинчалик шу райондаги УЯ-64/1 га  кўчиришди. У ерда бир сурхонлик, жудаям чиройли биродар билан учрашиб қолиб, юқоридаги ҳикояни бошдан оёқ сўзлаб бериб: “Шаҳрингизда шунақа йигит бор экан, танийсизми, унинг исми ҳам сизникидай”, – дегандим, у биродар мени маҳкам қучоқлаб, қулоғимга: “Менинг ўтмишимни ўзимдан ҳам яхши биларкансиз”, – деса бўладими…

(Ўзининг ўтмишини ўзга тилдан эшитган биродаримни эслаганим – ўша хотиралардан)

Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон матбуот бўлими аъзоси Зайниддин

14.01.2024й