Ҳаво ифлосланишига қарши рейдлар ортидаги сиёсий муҳандислик

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Махсус комиссия йиғилишидан сўнг, Президент Администрацияси раҳбари Саида Мирзиёева масъул шахслар билан биргаликда ҳавони ифлослантираётган иссиқхоналар бўйича рейдга чиқди. Бу каби рейдлар ҳар тун ўтказилмоқда.

“Биз ҳам Тошкентнинг бошқа аҳолиси билан бир хил ҳаводан нафас оляпмиз. Мен ҳам, болаларим ҳам. Миллат саломатлиги – Президентимиз учун устувор вазифа ва биз бу муаммо бутунлай ҳал бўлгунига қадар тўхтамаймиз”, – дея таъкидлади Саида Мирзиёева йиғилиш чоғида.

Тошкент ҳавосининг кескин ёмонлашуви ҳукуматни бутун мамлакат бўйлаб ҳаракатга келтиргандек.

Иссиқхоналар, қўлбола қозонхоналар, ҳатто тандирли сомсахоналаргача “нишон”ига айланган рейдлар айнан шундай тасаввур пайдо қилишга хизмат қиляпти. Ушбу рейдлар бошида эса, Саида Мирзиёева турибди.

Бир қарашда, бу – экологик муаммони тезкор ҳал этишга қаратилган ижроий фаолиятдек. Аммо сиёсий манзара кенгроқ контекстга эга.

Ҳаво ифлосланишининг асосий манбалари аниқ – йирик заводлар, ташқи инвесторларга тегишли корхоналар, автомобил оқими, номувофиқ қурилишлар ва энергетикадаги улкан камчиликлардир. Бир сўз билан айтганда, ҳукумат олиб бораётган иқтисодий ва энергетика сиёсатидир. Шунга қарамасдан, иссиқхоналар ва майда ишлаб чиқариш хўжаликларини нишонга олиб, рейдлар ўтказилиши – уларни текшириш осон, ҳимояга эга эмас, қаршилик кўрсатмайди ва тез натижа беради. Бу эса, “халқ ичида”, “жойларда”, “муаммони шахсан кўриб…”, “мана, курашяпмиз” каби кўринишлар орқали афкори оммага таъсир қилишга интилишнинг классик усулидир.

Йирик саноатларнинг ортида эса, хорижий сармоя, айниқса, америкалик, россиялик ва хитойлик инвесторлар тургани учун уларни қаттиқ босимга олиш — ташқи сиёсий жиҳатдан хатарли ҳамда узоқ ва самарасиз йўл. Чунки бу ерда муҳим жиҳат – халқда “экологик хавф” кайфиятини пайдо қилиб, сўнг унга мувофиқ фикрий жавоб қилишдир. Саида Мирзиёеванинг: “Биз ҳам халқ билан бир хил ҳаводан нафас оляпмиз. Миллат саломатлиги — Президентимиз учун устувор вазифа”, – дегани ўз моҳиятида халқнинг кайфиятига жавоб сифатида янгради. Бошқача айтганда, бу жавоб – халқнинг фикр ва сезгиларига таъсир кўрсатиб, уни бошқаришга интилишдир.

Саида Мирзиёева ҳозирда ҳукуматдаги иккинчи рақамли шахс сифатида унинг жамоатчилик олдидаги бундай фаоллиги ва чиқишлари бир неча вазифани бажараётгани кўринади:

1. Президент сиёсатига нисбатан ўсиб бораётган аҳоли норозилигини юмшатиш. Халқ орасида иқтисодий танглик, коммунал муаммолар ва адолатсизликлар сабаб норозилик ортмоқда. Шу боис, ҳукуматнинг “дарз кетган жойларини ямаш” ролини бажараётган шахс сифатида, Мирзиёева президент ва халқ ўртасида пайдо бўлган жарликни йўқотишга қаратилган “кўприк” бўлишга интилаётгани кўринади. Бу жараёнлар Вашингтоннинг Ўзбекистондаги барқарорлик ва ҳозирги ҳукуматнинг сақланиб қолишига бўлган манфаатлари билан уйғун келади. АҚШ учун Марказий Осиёда кескин сиёсий ўзгаришлар эмас, прогноз қилинадиган ва ҳамкорликка мойил тизим муҳим. Чунки бу Россия ва Хитой таъсирига қарши туришга ёрдам беради.

Бу ўринда, ҳукуматнинг имиджини тиклаш, дарз кетган жойларини “ямаш” функцияси Мирзиёева зиммасига юклатилган кўринади. Шунинг учун, Мирзиёева бошчилигидаги махсус йиғилишлар ва рейдлар акс этган видеоларнинг ижтимоий тармоқларда тез тарқалиши ва “Биз ҳам халқ билан бир ҳаводан нафас оляпмиз. Миллат саломатлиги — Президентимиз учун устувор вазифа” каби баёнотлари кенг ёритилиб, расмий медиада қўллаб-қувватланиши тасодиф эмас.

2. Меросхўр сифатидаги амалиётни ўрганиш.

Мирзиёеванинг ҳокимликлардан тортиб куч тузилмаларигача барча бўғин билан ишлаётгани – сиёсий тажриба тўплаш ва келажакдаги етакчи сиёсий фигура сифатидаги вазифалари учун тайёргарлик эканини ҳам кўрсатади. Ушбу жараёнда, президент қизи билан доим ёнма-ён юрган Комил Алламжонов Мирзиёеванинг устози ва стратегик маслаҳатчиси сифатида кўзга ташланмоқда. Унинг яқинда Жорж Вашингтон Университетининг Европа, Россия ва Евроосиё тадқиқотлари институти қошидаги Марказий Осиёни ўрганиш дастурининг махсус маслаҳатчиси ҳамда Ўзбекистоннинг Вашингтондаги элчихонасида маслаҳатчи-элчи лавозимига – Президент Администрациясининг АҚШдаги вакили этиб тайинланиши ҳам алоҳида аҳамият касб этади.

Демак, ҳаво ифлосланишига қарши олиб борилаётган чора-тадбирларга “экологик кураш” эмас, балки ҳукуматнинг геосиёсий манфаатлар билан боғлиқ ҳолда ички легитимликни сақлаб қолишга интилиши, сиёсий муҳандислик ва келажакдаги вазифаларни шакллантириш жараёни сифатида кўриш тўғрироқ бўлади. Энг асосийси, ушбу чоралар татбиқ қилинаётган капиталистик тузумнинг фош бўлган ярамасликларини ёпишга уринишдир. Бу эса, тузумнинг сақланишига хизмат қилади. Зеро, тузум сақланар экан, мамлакат устидаги мустамлакачи кучлар ҳукмронлигининг давомийлиги таъминланади. Шу боис, бугунги “экологик инқироз”ни ҳақиқий ҳал қилиш йўли косметик тузатишлар билан эмас, балки мавжуд тузумни Ислом тузумига ўзгартириш билан бўлади. Бу ўзгартириш халқдан Исломни тузум сифатида қабул қилиб, уни ҳаёт майдонида тўлақонли татбиқ қиладиган Рошид Халифалик давлатини тиклаш учун амалдаги бошқарувни Ислом асосида муҳосаба қилиш ва у татбиқ қилаётган капиталистик тузумни рад этишга мажбурлаш билан бўлади.

Иззатуллоҳ

07.12.2025й