بسم الله الرحمن الرحيم

Муқадас аёл тушинчаси фақат сўзларда қолди!

  Бугун бутун  дунё хамжамиятида бир долзарб муаммо юзага келдики, бу ҳақда жахондаги барча ўз нуфузига эга бўлган халқаро ташкилотлар, жумладан Бирлашган миллатлар ташкилотидан тортиб, тоинки инсон хуқуқларини химоя қилувчи  ташкилотлар  деб  хисобланувчи  “Қизил хоч”, “Озодлик уйи” хамда уларга тобеъ барча нодавлат муассасаларни асосий ишига айланди. Ушбу муаммо шулки, аёллар мехнатидан ноқонуний фойдаланиш муаммосидир. Ха, хақиқатда дунёга теран назар ташлар эканмиз, бу муаммо қанчалик хақиқат эканлигига хар бир холис инсон иқрор бўлмаслиги иложсиздир. Бу муаммога дучор бўлаётганларни аксари эса  “учинчи олам” давлатлари  мақомидаги мамлакатлар ахолисидир. Барча юртларда бўлаётганидек,  Ислом диёрларида истиқомат қилаётган  аёллар ҳам бу машшақатли меҳнатдан мосуво эмаслар.  Шулардан келиб  чиққан холда,  бўлаётган ушбу холатларга ўз нуқтаи назаримизни баён қилишни   лозим деб билдик.

  Шу кунларда вилоят марказларида, сайлгохларда “Сен барибир муқаддассан, муқаддас аёл” мавзусида концерт дастурлари, илмий кечалар, тадбирлар ўтказилмоқда. Ушбу тадбирларда ёзувчилар, шоирлар, давлат арбоблари томонидан, аёлларни мадх этувчи  шеърлар, ғазаллар янграмоқда. Аммо  хаётдаги  асл воқелик қандоқ? Муқаддас аёл тушунчаси фақат сўзларда, деворлардаги  осиғлик ёрлиқлардагина  қолди!

   Аслида бу олқишларнинг барчаси  қуруқ шиорлардан иборатлигича қолмоқда. Чунки бугунги кунда аёллар хақ-хуқуқлари топталган, химоясиз,  фақатгина эҳтиёжлар қондириладиган буюмга айланиб қолдилар. Келинг, бу хақда  ўзингиз холис  фикр қилиб кўринг, даладаги оғир меҳнатдан тортиб  токи кўча тозалашгача,  шаҳар ободонлаштириш  ишлари,  намунали уйлар қуриш хашаридан тортиб  фаррошликкача бўлган касбларининг барчасида  аёллар иштирок этишмоқда. Хатто аксар жойларда аёлларнинг мардикор бозорлари очилдики, фарзанд тарбияси учун масъул бўлган муштипар она, тонг сахаридан то кун қорайгунга қадар бегона хонадонларда мардикорлик билан пул топиш илинжида юрадиган холга етиб келди. Таълим ва тиббиёт соҳаларининг аксарияти хам, аёллар меҳнатига суяниб қолган. Ёш қиз ва жувонлар эса чет мамлакатларга иш излаб кетмокдаларки, аксар  холларда ёш қизларимиз айрим нопок кимсалар қўлларида мажбуран, айримлари эса ўз хохишлари билан манфур ишларга ёлланмоқдалар. Бундан ташқари бу ваҳший тузум  намоёндалари томонидан аёлларни маънан бузиш учун турли бузуқчиликка  тарғиб  қилувчи  тадбир ва кечалар уюштирилмоқда.  Бир сўз билан айтсак, бугунги кунда жамиятнинг энг ҳимояси топталган қисми аёллар  бўлиб қолмоқда.

  Нега умматнинг келажак давомчиларини тарбиячиси бўлган, яъни  юртнинг мард, жасур ўғил-қизларини дунёга келтириб, вояга етказувчи муниса оналаримиз  шундай аҳволга тушиб қолдилар? Ушбу мусибатларнинг асл негизи қаерга бориб тақалмоқда?  Нега бу хорликлар бу уммат аёлларини ўз домига тортмоқда? Аёлларни ўз номуси деб қараган уммат эркакларининг ори, шаъни, ғурури қаёққа кетди?  Аёл кишини заифа, ожиза деган нуқтаи-назардан қараб, унинг барча хақ-хуқуқларини топталишига тек қараб тура олмаган уммат раҳнамолари қани? Бу саволларнинг охири кўринмайди,  сабаби бу уммат ўз ўқини, яъни  ақидасини, дунёқарашини хамда хаётдаги ўлчовларини унутиб қўйди. Уларнинг ўрнига эса,  илмонийликка асосланган   ғарб хазоратидан келиб чиққан  тузумларни қабул қилишлари умматнинг  шу хорлик холатига етаклаб келди. Қолаверса қийин иқтисодий ва ижтимоий мувозанатни бузилиши  хам, биринчи навбатда ожиза  аёлларимизни  ночор аҳволларини  янада оғирлаштирди. Шуни таъкид билан айта оламизки, умматнинг бу ижтимойи бўхрондан аввалида бўлганидек, хозирда хам бутун оламлар Роббиси томонидан юборилган Исломгина қутқара олиши шубҳасиздир.

   Чунки, фақат  Исломгина аёлга ожиза, заифа хамда сақланиши лозим бўлган номус деб қарайди. Қандай ишлар топширилмасин ва унга қандай бурчлар юклатилмасин, аввало унинг асосий вазифаси она хамда фарзандларини тарбиясига масъул шахс бўлиб қолади. Мана оддий мисол муқаддас динимиз, аёлга ҳомиладорлик  ва эмизиклик ҳолатида рўза тутмасликка рухсат беради, ҳайз ва нифос ҳолатида намозни ундан соқит қилади ҳамда фарзанд онага муҳтожлик даврида ота шу фарзандининг  онасидан ажратиб, ўз шаҳридан бошқа ёққа сафарга чиқишини ман қилганини кўрамиз.

   Бироқ, аёлнинг асосий иши она ва уй бекаси бўлишдир, дегани аёл фақат ушбу ишга чекланган ва ундан бошқа ишларни бажаришдан қайтарилган, дегани эмас. Балки унинг маъноси шуки, Аллоҳ Таоло аёлни эркак билан бирга оила бўлиб насл, зурриёт кўриши учун яратди. Аллоҳ Таоло дейди:

وَاللّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجاً وَجَعَلَ لَكُم مِّنْ أَزْوَاجِكُم بَنِينَ وَحَفَدَةً

 „Аллоҳ сизлар учун ўзларингиздан жуфтлар яратиб, жуфтларингиздан сизлар учун болалар, набиралар пайдо қилди“.                                                           [16:72]

وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجاً لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا

 „Унинг оятларидан (яна бири) – У зот сизлар хотиржам бўлишларингиз учун ўзларингиздан жуфтлар яратишидир“.                                                          [30:21]        

Лекин Аллоҳ аёлни бир вақтнинг ўзида хос ҳаётда иш қилганидек, умумий ҳаётда ҳам фаолият кўрсатиши учун яратди, яъни даъватни ёйишни ва ўзига зарур бўладиган ҳаёт ишларида илм талаб қилишни вожиб қилди ва унга савдо-сотиқ, ижара ва ваколатга рухсат берди. Ёлғонни, аҳдни бузишни ва хиёнатни ҳаром қилди. Шу билан бир қаторда шариат аёлга савдо-сотиқ билан шуғулланганидек, деҳқончилик ва ишлаб чиқариш билан шуғулланиш, аҳдлар тузиш, мулкнинг барча турларига эгалик қилиш, молларини ўстириш, ҳаётдаги ишларини бошқариш, шерик ва ижарачи бўлиш, одамларни, нарса ва кўчмас мулкни ижарага олиш ва муомалага алоқадор барча ишларни қилиш ҳуқуқини берди. Бунга сабаб Шореънинг хитобларининг умумийлиги  ва  ман қилиш билан  аёлни  хосламаганлигидир.

      Бироқ, аёл киши ҳокимият-бошқарув ишларига бошчилик қилиши мумкин эмас. Бинобарин у давлат раиси, муовин, волий, омил бўлиши ва ҳокимият-бошқарув ишларидан деб эътибор қилинадиган ҳар қандай ишга бошчилик қилиши мумкин эмас. Бунга далил Абу Бакр (Оллох у кишидан рози бўлсин)дан ривоят қилинган ушбу ҳадисдир;  Расулуллоҳ с.а.в.га Форс аҳли ўзларига Кисронинг қизини подшоҳ қилиб олганлари ҳақидаги хабар етиб келганда:

«لن يفلح قوم ولَّوا أمرهم امرأة»

«Ўз ишларини аёл кишининг қўлига топшириб қўйган қавм ҳаргиз нажот топмагай», дедилар. (Бухорий ривояти). Бу ўз ишларига аёлларни бошлиқ қилиб олган кимсаларни мазаммат қилиш орқали аёлни ҳокимият ишларига бошчилик қилишдан қайтариш хусусида келган очиқ далилдир. Зеро, ишни бошқарувчи ҳокимдир. Аллоҳ Таоло дейди:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِمِنكُمْ

 „Эй мўминлар, Аллоҳга итоат қилингиз ва Пайғамбарга ҳамда ўзларингиздан бўлган (яъни мусулмон) ҳокимларга бўйинсунингиз!“.                                      [4:59]    

Демак, бошқарув ишларига бошчилик қилиш аёлларга мумкин эмас. Аммо бошқарувдан бошқа ишларни аёл бошқариши мумкин. Шунга кўра, аёлнинг  давлат хизматларига тайинланиши жоиз.  Бу  муолажа энг тўғри  ечим бўлиб, уни ақл кўрсатиб  бера олмайди, балки шариат кўрсатиб беради. Ақлнинг вазифаси  бу муолажани  тушуниб етишдир. Бу муолажа Ислом буюрган муайян ҳаёт тарзига мувофиқ ҳаёт кечираётган муслима аёл учун берилган ечимдир. Улар Аллоҳ Қуръон ва суннатда буюрган мана шу ҳаёт тарзи  асосидагина ҳаёт кечиришлари  ва  бу ҳаёт тарзи Ғарбнинг ҳаёт тарзига ва ота-боболарнинг урф-одат, тақлид-анъаналарига зид келиб қолишига асло эътибор бермасликлари зарур. Шундагина уммат аёллари бир буюм сифатида эмас, балки улар ўз азизликларига қайтиб  муслима, муниса, мухлиса дея тарих сахифаларидан жой оладилар.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Зайниддин

09.07.2015й.