بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Ақл ва Ҳаёт

17

Ҳаётимизни шакллантирувчи амалларнинг ўз ўлчови бор. Бу ўлчов ақидадан келиб чиқиб,  ҳар бир ақиданинг ўзига хос ўлчови мавжуд. Шунинг учун муайян бир ақидага эътиқод қилувчилар бу ўлчовларга аҳамиятли бўлишлари шарт. Сабаби ўз ақидасига зид ўлчов бўйича амал қилиб қўймаслик учун. Ақидага мос тарзда яшаш учун бу ўлчовларга жиддий эътибор бериш шарт ва жуда муҳимдир.

Капитализм амаллар ўлчови фойда-зарар бўлиб, ҳар бир амални бажаришдан аввал капиталист инсон фойдалилиги ёки зарарлилигига эътибор қаратади. Агар бу амал у учун фойдали бўлиб кўринса, бу амалга киришади, агар зарарли деб ҳисобласа, бу амалга киришмайди. Айтиб ўтишимиз керакки, бу ерда гапирилган фойда-зарар моддий жиҳатдан бўлиб, маънавийликка алоқаси йўқ. Яъни инсонийлик, ахлоқий, руҳий жиҳатлардан бўладиган манфаатлар капиталист инсонни қизиқтирмайди. Бу ақида фақат моддий фойда-зарарга эътибор қаратади.

Социализм ақидасига эътиқод қилувчи инсон ўз амалларининг ўлчови сифатида моддий ривожланишни тушунади. Яъни манфаат борми ёки йўқми буларни аҳамияти йўқ, муҳими моддий жиҳатдан кўпайиш бўлса бўлди. Мисол учун пахтанинг центнери кўпайиб бориши шарт, ундан келадиган манфаатнинг салмоғи қизиқ эмас. Ҳар бир амалда шундай ўлчов ўрнатилади. Жумладан ишлаб чиқариш корхоналарида маҳсулот ишлаб чиқарилишида ҳам бу маҳсулотдан келиши мумкин бўлган манфаат эмас, унинг ишлаб чиқарилган саноғи ёки оғирлиги эътиборга олинади. Баъзида ишлаб чиқариш аввалгидан кўра камроқ бўлса ҳам манфаатлироқ бўлиши ёки кўпроқ ишлаб чиқариш амалга оширилгани билан камроқ ишлаб чиқарилишга нисбатан зарарлироқ бўлиши ҳам эътиборга олинмайди. Шахсий масалаларда ҳам шу кабидир.

Исломда эса, амалларнинг ўлчови ҳалол ва ҳаромдир. Мусулмон инсон амалнинг ҳалоллигига қараб киришади, ҳаром эканлигини билса бу амалдан қайтади. Ислом ақидаси талаб қилган амаллар ўлчови шудир.

Ўзларини мусулмон деб даъво қилувчи инсонларнинг бу ўлчовларга эътибор бермаслиги ўз ақидасини ва шу ақидасига мувофиқ бўлган амаллар ўлчовини билмаслиги сабаблидир. Афсуски, бугунги кунда бундай инсонлар кўплаб топилади. Агар инсон Исломга иймонни даъво қилар экан, албатта бажарадиган амалларига ўлчовни шу ақида талабига кўра белгилаши шарт.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Абдуллоҳ

25.01.2019й.