بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Ақл ва Ҳаёт

40

Демократия ҳақида умумий жиҳатдан капиталистлар томонидан йўналтирилишини айтиб ўтдик. Энди демократияга хос тарзда ва эътиқод жиҳатидан чуқур кириб борамиз. Бугунги кунда инсоният ҳаётини бошқарувчи омил сифатида демократия халқаро миқёсда оммалашди. Ҳатто Ислом ақидасига эътиқод қилувчи мусулмон инсонлар ҳам демократия орқали бошқарувни оддий қабул қиладиган бўлишди. ‘’Кўпчиликнинг камчилик устидан ҳукмронлиги’’ каби ёки ‘’Халқ қонунлар манбаи’’ каби фикрлар мусулмонлар оммасида ҳам айнан мусулмонларнинг ўзи томонидан янграй бошлади.

Демократия тарихига назар солинса, унинг қадимий эканлиги маълум бўлади. Ҳатто шу сифати учун ҳам баъзи инсонлар уни тўғри, деб қабул қилади. Худди қадимий нарса фақат тўғри бўладигандек. Мисол учун яҳудий ва насронийлик Исломдан аввал пайдо бўлган деб биламиз. Лекин бунинг учун уларни тўғри деб айтмаймиз. Ва яна баъзи инсонлар бугунги кундаги демократия капитализм ақидасига асосланади, дейилган фикрга қарши бўладилар. Демократия ақида асосида эмас, шунчаки халқнинг истаги бўйича бошқарув, деб биладилар. Лекин бутун дунёдаги демократия татбиқига эътибор беринг, ҳар бир соҳада, айнан қонунчилик соҳасини олсак ҳам динни ҳаётдан ажратиш фикрини асос қилиб олмаяптими? Бу фикр айнан капитализмни вужудга келишида асос бўлиб хизмат қилган ва уни шакллантиришда пойдевор бўлган фикрдир. Яъни капитализм ақидасидир.

Энди кўпчиликнинг камчилик устидан ҳукмронлиги масаласига келсак, ҳокимият айнан кўпчиликнинг истаги бўйича бошқарилиши назарда тутилади. Кўпчилик истаган қонун чиқарилади, кўпчилик истамаган қонун эса, қабул қилинмайди. Лекин биз жуда яхши биламизки, кўпчиликнинг истаги адолат ҳисобланмайди. Кўп ҳолатларда кўпчиликдан кўра камчилик ҳақиқатни гапиради. Демак, кўпчиликнинг камчилик устидан ҳукмронлиги очиқчасига адолатдан юз ўгиришдир.

Қонунлар учун халқнинг манба бўлиши кўпчиликнинг камчилик устидан ҳукмронлиги каби ҳолатдир. Яъни ўша кўпчилик қонун чиқаришда манба сифатида белгиланмоқда. Ҳолбуки, бу кўпчилик кимлар томонидан йўналтирилиши ҳеч кимни қизиқтирмайди. Нима бўлган тақдирда ҳам кўпчилик бўлсин ёки камчилик, фарқи йўқ, ҳаммаси бир бўлганда ҳам инсоннинг хоҳиш-истаклари ҳаётни тартибга солувчи қонунлар учун манба бўлиши нотўғридир. Бу айнан ‘’Динни ҳаётдан ажратиш’’ фикри бўйича сиёсатга, яъни бошқарувга динни аралаштирмаслик тушунчаси асосида қилинаётган ишдир. Динни аралаштирмаслик Яратувчи ва Кейинги ҳаётни аралаштирмасликни англатади. Бу қонун чиқаришда Яратувчининг буйруқ ва қайтариқларини ҳамда охиратдаги ҳисоб-китоб қилинишни эътиборга олмаслик ҳисобланади.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

03.04.2019й.