بسم الله الرحمن الرحيم

Ақл ва Ҳаёт

8

Ақл ҳаётни тартиблаштирувчи қонунларни ишлаб чиқишга нолойиқ бўлсада,  ақлга эътиборимиз юксак. Сабаби ақлнинг ўзи ҳаётимизни тартиблаштира олмасада, тартиблаштиришувчи воситани ёки тўғридан тўғри айтадиган бўлсак, ақидани топишда катта ўрин тутади.

Ислом умматининг ҳаёти тубанлик ботқоғига ботишига, хорлик уммонига чўкишига айнан ҳаётимизни шакллантирувчи ақидага эътиборсизлигимиз сабаб бўлди. Агар биз ўз вақтида ақлий фаолиятимизни ҳаётни шакллантирувчи асосларга қаратганимизда, оқибат бундай бўлмасди. Асосларга дейилаётганига эътибор қаратинг. Нима учун биз асослар, деб кўплик маъносида айтмоқдамиз?  Сабаби шундай,  агар биз ўз ақидамизни мукаммал ўргансак, бундан ўзлигимизни ва у асосда қандай яшашимизни ўрганамиз. Агар бошқа ақидаларни ҳам қўшиб ўргансак, унда биз бошқаларни ҳам яхшироқ таниймиз, натижада уларга нисбатан муносабатимиз ҳамда ақидавий ҳимоямиз мустаҳкам шаклланади.

Кўриб турганимиздек, бугунги воқеликда на ўз ақидамизни мукаммал биламиз ва на бошқа ақидаларни, натижада уларнинг фикрий ҳужумларига етарли даражада тайёр эмасмиз. Аксинча, бизнинг минтақаларга кофирлар томонидан юборилаётган куфрий, ботил фикрларни бемалол қабул қилиб олмоқдамиз. Ҳатто умматнинг бу ботил фикрларни қабул қилишида шу уммат вакиллари ёки уламолари, деб билинган инсонлар билиб ёки билмай куфрга хизмат қилиб бермоқдалар. Шунинг учун ақлий фаолият ҳаётни шакллантирувчи асосни танишга йўналтирилса, айни муддао бўлади.

Ҳаётимизни шакллантиришда асос бўладиган ақидага ақлий идрокимизни қаратибгина биз уйғонамиз. Шу ақлимизни идрок қилганимиз ақидага бўйсундирибгина биз юксаламиз. Бошқа чора йўқ. Чунки ақидамиз ва шариатимиз бизларни самоларга кўтарувчи нарвон бўлса, ақл шу нарвоннинг зиналаридан кўтарилишимизга ёрдам берувчидир. Ақл инсониятга Яратувчи томонидан неъмат қилиб берилгандир. Агар вақти билан бу ақлни иймон келтирган ақидамизга бўйсундирмасак, унда бу ақл жаханнамга элтувчи воситага айланади, яъни ўз ҳаддидан ошади. Бундан бизларни Аллоҳ Субҳаноҳу ва Таоло сақласин.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ.

01.01.2019