Ҳафталик муҳим воқеалар таҳлили

بسم الله الرحمن الرحيم

﴿أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللهِ حُكْمًا لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ﴾

“Динсизлик ҳукмрон бўлишини истайдиларми?! Имонлари комил бўлган қавм учун Аллоҳдан ҳам гўзалроқ ҳукм қилгувчи ким бор?!”

Хабар (президент матбуот котиби 11.04.2023й): Ўзбекистонда ўтган йили 11 та давлат олийгоҳининг 11 мингдан зиёд битирувчиларидан 6,5 минг нафари ишга жойлашмаган. Ёки грантда ўқиган 3 минг талаба ҳам ишга кирмаган. Шунингдек, профессионал таълимда ҳам 2022 йилда коллеж ва техникумларни 143 минг нафар ёшлар битирган бўлса, шундан 30 минг нафари иш топа олмаган.  

Изоҳ: Ушбу келтирилган рақамлар расмий маълумотлардир, аслида ҳолат бундан-да ёмонроқ бўлиши ҳам мумкин. Давлатнинг ўз фуқаролари олдидаги энг асосий вазифаларидан бири бу иш билан таъминлашдир. Лекин шу вақтгача ҳукумат бу борада ҳеч қандай кўзга кўринарли иш қилмади. Аксига олиб чет давлатларга арзон мардикор экспорт қиладиган давлат, деган шармандали номдан халос бўлишга ҳам ҳаракат қилгани йўқ. Юртимиз аҳолисининг таркибида ёшларнинг улуши салмоқли даражада, демакки, ишчи кучи керагидан ортиқ. Бундай юқори потенциалдан фойдаланиш лозим. Бунинг учун фақат қоғозда эмас, балки амалда завод-фабрикалар очиш, иш ўринларини ҳам қоғозда эмас, амалда ҳам яратиш керак бўлади. Ҳукуматнинг шу пайтгача қилаётган бор-йўқ иши эса, статистикани яхшилашга қаратиляпти. Ислом тузумида бу масалага жиддий эътибор қаратилиб, олий ва касб-ҳунар билим юртлари битирувчиларини иш билан таъминлаш бўйича режали сиёсат олиб борилади. Бир сўз билан айтганда, статистика учун эмас, реал иш ўринлари ташкил қилинади.  

Хабар (қалампир.уз 11.04.2023й): Amnesty International ташкилоти Ўзбекистон оиладаги зўравонликни қонунга алоҳида жиноят сифатида киритган бешинчи давлатга айлангани ҳақида ёзмоқда. Халқаро ташкилотининг Марказий Осиё бўйича тадқиқотчиси Хеза МакГиллга кўра Ўзбекистон ҳукумати инсон ҳуқуқлари бўйича гендер зўравонликка барҳам бериш бўйича халқаро мажбуриятини бажариш йўлида муҳим қадам ташламоқда.

Изоҳ: Дарҳақиқат, оиладаги зўравонлик масаласи бир неча йиллардан бери кўтарилиб келинаётганди. Бундан Ўзбекистонда демократиянинг заҳарли ечимларини татбиқ қилишни тезлаштириш кўзланган эди. Бу гендер тенглик сиёсатини кенг ёйишда ташланган катта қадамлардан бири бўлганини халқаро ташкилот тадқиқотчиси ҳам айтиб турибди. Ғарб давлатлари ва халқаро молиявий ташкилотлардан олинган қарзлар эвазига юртимизда демократияни ривожлантиришни ваъда берган ҳукумат ҳам оиладаги зўравонликни қонунга алоҳида жиноят сифатида киритиб ваъдасига вафо қилаётганини намойиш қиляпти. Бундай қонунлар ғайриисломий бўлиб, асоси демократик принципларга бориб тақалади. Аслида оиладаги зўравонликнинг бош сабабчиси ҳам мана шу секуляр тузумдир. Жамиятдан Исломни қувиб, унинг ўрнига секуляр тузумни татбиқ қилиниши оилалар хотиржамлигини бузяпти.

Хабар (кун.уз 13.04.2023й): Ўзбекистон Жаҳон банки билан 296 млн доллар миқдорида 4 та битим имзолади. Бу ҳақда бош вазир ўринбосари Жамшид Қўчқоров Twitter’даги саҳифасида маълум қилди. Жаҳон банки билан Ўзбекистонда ижтимоий объектларда энергия самарадорлигини ошириш учун 143 млн доллар, барқарор ўрмончилик ва ўрмон ландшафтларини тиклаш лойиҳаси учун 142 млн долларлик қарз битимлари имзоланган.

Изоҳ: Яқинда Ўзбекистон давлат қарзи рекорд даражага – 29,2 млрд долларга ёки ЯИМга нисбатан 36,4 фоизни ташкил этгани ҳақида маҳаллий нашрлар эълон қилганди. Бундан ташқари, ҳукумат 2023 йилда 5 млрд доллар атрофида қарз олишни мўлжаллаяпти. Бу қарзлар давлатни кучайтирадиган лойиҳалар, масалан, соғлом иқтисодиёт қуриш ёки оғир саноатга асос солиб, уни ривожлантириш учун сарфланмаяпти. Бу қарзлар мустамлакачи давлатларнинг қўлидаги қурол бўлган Жаҳон банки сингари халқаро ташкилотларга қарамликни зиёда қилиб, халқни қарз ботқоғига ботиряпти холос. Мана шу Жаҳон банки яқинда Ўзбекистон ҳукуматига пенсия ёшини 65 ёшгача оширишни тавсия қилганди. Буни ўзбек ҳукуматидан қарзларни тўлаб боришини кафолатли давом этиши учун бюджет маблағларини иқтисод қилиш борасидаги талаби дейиш мумкин. Агар бу халқаро ташкилотларда қарздор давлатларнинг қарзини тўлаб боришида озгина шубҳа пайдо бўлса ёки қарзни тўлашга қодир бўлмай қолса мана шундай “тавсия”ларни беради. Бундан тушуниш мумкинки, Ўзбекистон давлат бюджетининг аҳволи оғирлашяпти, яъни у қарзга яшайдиган давлатга айланишга яқин турибди.  

Хабар (қалампир.уз 13.04.2023й): 13 апрель куни Самарқандда Афғонистонга қўшни давлатлар вазирлари конференцияси доирасида Россия, Хитой, Эрон ва Покистон Ташқи ишлар вазирларининг ёпиқ учрашуви бўлиб ўтди. Учрашувдан сўнг эълон қилинган қўшма баёнотда жумладан шундай дейилди: “Вазирлар АҚШ ва унинг иттифоқчилари Афғонистондаги мавжуд мураккаб вазият учун масъулиятни ўз зиммаларига олиши, Афғонистонга нисбатан жорий қилинган бир томонлама санкцияларни зудлик билан бекор қилишлари ҳамда Афғонистоннинг хориждаги активларини қайтариши кераклигини таъкидладилар”. Шунингдек, Россия, Эрон, Хитой ва Покистон Ташқи ишлар вазирлари АҚШ ва унинг иттифоқчилари томонидан Афғонистон ва унинг атрофидаги ҳарбий базалар тикланишига қарши чиққан. Бу минтақавий тинчлик ва барқарорликка ҳисса қўшмаслиги қайд этилган.

Изоҳ: Ушбу тўрт давлатнинг ёпиқ учрашувида конференциянинг бошқа иштирокчилари – Тожикистон, Туркманистон ва Ўзбекистоннинг иштирок этгани ҳақида ҳеч қандай расмий хабар берилмади. Демак, ёпиқ учрашув тор доирада, фақат Россия, Эрон, Хитой ва Покистон Ташқи ишлар вазирлари ўртасида ўтказилган ва у норасмий характерга эга. Қўшма баёнот ҳам шу тўрт давлатга тегишли. Аниқроғи, асосан Россия ва Хитой позициясига мос келади. Улар Америкага қарши баёнотлар беришда ҳар бир қулай имкониятдан фойдаланишга ҳаракат қилишяпти. Бироқ бу ҳали Хитой ва Россиянинг Украина борасидаги қарашлари бир хил эканлигини англатмайди, балки бу иккисининг Америка гегемонлигига қарши позициялари бир-бирига яқинлигини кўрсатади холос. Шунинг учун ҳам Хитой ва Россия Афғонистондаги оғир вазиятга Американи жавобгар эканлигини айтиш билан унга босим қилишга уринишди. Американинг Афғонистон ва унинг атрофидаги ҳарбий базалари тикланишига қарши баёнотлари эса, уларнинг хавотирларини юзага чиқарди. Чунки Америка Афғонистонга қўшни бўлган давлатларда, хусусан Ўзбекистон ва Тожикистонда ҳарбий база очиш борасида музокаралар кетаётгани ҳақида хабарлар тарқаганди. Марказий Осиёда Америка ҳарбий базасининг бўлиши Россия ва Хитой учун катта муаммолар келтириб чиқариши тайин. Булардан шундай хулоса қилиш мумкинки, Россия ва Хитой ҳам Афғонистондан ўз манфаатлари йўлида фойдаланишга ҳаракат қилишяпти. Чунки бу икки жирканч давлатлар Афғонистондаги мусулмонларга ҳеч ҳам дўст эмас. Мусулмон афғон халқига қарши ўзларининг душманона сиёсатлари ва фитналарини бемалол муҳокама қилишлари учун мусулмон ўзбек халқининг анави хоин ҳукумати шароит яратиб беряпти. Шундан сўнг қандай қилиб бундай конференциялардан бирор яхшилик кутиш мумкин?!

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими аъзоси Форуқ

17.04.2023й