بسم الله الرحمن الرحيم

Ахмадия фирқаси тўғридаги саволга жавоб

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ۖ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا

“Ўзаро муомилаларингизда, бордию бирон муаммога дуч келсангиз,— агар ҳақиқатан Аллоҳга ва охират кунига ишонсангиз — у муаммони Аллоҳга ва пайғамбарига қайтарингиз! Мана шу яхшироқ ва чиройлироқ ечимдир”. (Моида. 59)

Ижтимоий тармоқлардан бирида Абдурахмон исмли мухлисимиздан келган саволга жавоб.

Савол:

Ассалому алайкум. Ахмадиялар кимлар, улар ҳақида маълумот берсангиз?

                                                                                                               Абдурахмон

Жавоб:

Ва алайкум ассалом ва роҳматуллоҳи. Ахмадия фирқаси тўғрисида. Булар ўзларини мусулмон деб даъво қиладиган, лекин Исломдан буткул йироқ бўлган, ширкка асосланган бир йўналиш, аниқроғи янгича ўйлаб топилган дин. Ушбу ботил диннинг даъволарига кўра, унинг асосчиси Мирзо Ғулом Ахмад Қодиёний бир вақтнинг ўзида одамларга бузилиб кетган Исломни ўз ҳолига қайтариш, ўргатиш учун келган, танланган пайғамбар ва айни дамда у Маҳдий ва Ийсо Масийҳ ҳам, у ҳам ҳиндулар кутаётган Кришна, у ҳам будпарастлар кутаётган Будда ва яна бошқалардир. Ушбу куфрий ботил ҳаракатга Ҳиндистоннинг Панжоб штати ҳудудидаги Қодиён қишлоғида 1835 – йил февралида туғилган Мирзо Ғулом Ахмад Қодиёний исмли одам асос солган. 1889 – йил 23 – март куни ўзининг “Ахмадия Исломий жамоаси” номли гуруҳини тузганлигини эълон қилган. Мирзо Ғулом Ахмаднинг Қодиёний деган нисбатини олиб, баъзилар ушбу ҳаракатни “Қодиёнийлар” деб ҳам аташади, яъни бу иккала номда фарқ йўқ, Ахмадиялар булар – Қодиёнийлардир.

Қодиёнийларнинг эътиқодига кўра, ерда Пайғамбарлик қиёматгача узилмайди, тўхтамайди. Одамларнинг ахлоқларини, динларини тузатиш учун Аллоҳ доим динни нуқсонлардан тозалаб турувчи пайғамбарларини пайдо қилиб туради, фақатгина у янги пайғамбарларда шариат олиб келиш бўлмайди, яъни шаръий ахкомлар, жамият бошқаруви қонунлари, шаръий қонунчилик бўлмайди, янгиланмайди, лекин улар даъво қилаётган янги пайғамбарлар одамларни тузатиш учун Аллоҳдан ахлоқий тарбияга оид ваҳийларни олиб туришади. Мирзо Ғулом Ахмад Қодиёний ана шундай, унга ваҳий тушганлардан биридир, деб ишонишади. Бу эса, Аллоҳ Таъолонинг ушбу сўзларига зиддир:

مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَٰكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ ۗ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا

 “Муҳаммад сизлардан бирон кишининг отаси эмасдир, балки у Аллоҳнинг пайғамбари ва пайғамбарларнинг сўнггиси-охиргисидир. Аллоҳ барча нарсани билгувчи бўлган зотдир”. (Ахзоб. 40)

Ва яна бу тўғрида Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ўзлари ҳам шундай деганлар:

أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال : فضلت على الأنبياء بست : أعطيت جوامع الكلم ، ونصرت بالرعب ، وأحلت لي الغنائم ، وجعلت لي الأرض مسجدا وطهورا ، وأرسلت إلى الخلق كافة ، وختم بي النبيون

 Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Бошқа пайғамбарлардан олтита нарса билан афзал қилиндим: Менга жавомиул калим (оз сўз билан кўп маъноларни ифодалаш) берилди, душманларим қалбига қўрқув солиш билан нусрат берилди, менга ғаниматлар ҳалол қилинди, ернинг ҳамма ери пок намозгоҳ қилинди, бутун олам халқига Росул қилиб жўнатилдим ва мен билан пайғамбарлар тугади”. Муслим ривояти.

Ва яна уларнинг эътиқодига кўра, Мирзо Ғулом Ахмад Қодиёний Масийҳ ва чиқиши ваъда қилинган Маҳдийдир. Уларнинг эътиқодига кўра, Қуръонда зикр қилинган Ийсо алайҳиссалом оддий одамлар ўлими билан ўлган. Бу ҳам оятнинг зоҳирига зид.

وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَٰكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ ۚ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ ۚ مَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا اتِّبَاعَ الظَّنِّ ۚ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينًا

 “Яна кофирликлари ва Марям хусусида улуғ бўҳтон қилганликлари сабабли ҳамда Аллоҳнинг пайғамбари бўлган ал-Масиҳ Ийсо бинни Марямни «бизлар ўлдирганмиз», деган сўзлари сабабли (Биз уларни лаънатладик). Ҳолбуки, улар уни ўлдирганлари ҳам, осганлари ҳам йўқ. Фақат улар учун (бошқа биров Ийсога) ўхшатиб қўйилди, холос. Албатта, Ийсо ҳақида талашиб-тортишган кимсалар унинг (ўлдирилган-ўлдирилмагани) ҳақида шубҳада қолганлар. У ҳақда фақат гумонларга бериладилар, холос. Уни ўлдирмаганлари аниқдир”. (Нисо. 157)

Мирзо Ғулом ушбу оятга ўз ақлидан келиб чиқиб, “Ийсони ўлдирдик деб гумонда қолишган, лекин Ийсо ҳижрат қилиб кетган ва ҳижрат қилган ерида ўлган. Унинг қайта чиқиши ҳақидаги ҳадисларда зикр қилинган одам менман”, деган тафсирни тўқиб чиқарган ва ушбу жамоага эргашганлар шу гапларга ишонишади ҳам.

Уларнинг эътиқодига кўра, Аллоҳ Ўзининг суйган яқин дўстларига қандайдир бир тамсилий кўринишда кўринади ва Мирзо Ғуломга ҳам кўринган, деб ишонадилар.

لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ ۖ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ

 “Бирон нарса У зотга ўхшаш эмасдир (Унинг бирон бир тамсилий кўриниши ҳам йўқдир). У эшитгувчи ва кўриб тургувчидир”.                            (Шуро. 11)

يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْمًا

 “У зот уларнинг олдиларидаги (яъни охиратдаги) ва ортларидаги (яъни дунёдаги) бор нарсани билур. Улар эса (яъни инсонлар) У зотни ҳеч қайси илм билан аниқ моҳиятини била олмаслар”.                                                       (Тоҳо. 110)

Уларнинг эътиқодига кўра, Қуръонда мақталган жаннат бўлмиш Фирдавс бу – шу дунёда Аллоҳни кўришга мушарраф бўлганлар учун, ана шу кўрганликлари фирдавсдир. Мирзо Ғулом Ахмад Фирдавс жаннатига мушарраф бўлган деб ишонадилар.

Бундан ташқари, ушбу мушрик фирқанинг куфрий эътиқодларини кўрсатувчи яна бир неча Исломга зид гаплари бор бўлиб, улар ҳақида Ислом олами олимлари ўринли танқидий гаплар айтишган, фикримизча уларнинг ҳаммасини келтириб ўтишга ҳожат йўқ.

Ва яна, бошқа бир “Ахмадия” деган тасаввуфий йўналиш ҳам бор бўлиб, унга ҳижрий 512 – йилда туғилиб, ҳижрий 578 – йилда вафот қилган, “Қодирия” деб номланувчи тасаввуфий йўналишнинг асосчиси Абдулқодир Жийлонийнинг шогирди Ахмад ибн Али ар – Рифоъий аш – Шофеъий асос солган. Бу тасаввуфий йўналиш дейилишининг ўзи билан билиниб турибдики, ушбу тасаввуфий жамоа ақидада ва шаръий аҳкомларда бирон янгилик кашф қилмаган. Фақатгина Аллоҳнинг розилигига етишиш учун мусулмон банда фарз вожибларни қилиб бориш билан бирга, қўшимча нафл амалларни қилишда ўзига хос мактаб ташкил қилган ва кейинчалик ушбу йўналиш “Ахмадия” номи билан машҳур бўлган, яъни “Нақшбандия”, “Шозалия”, “Сўхравардия”, “Чиштия” кабиларга ўхшаш бир тасаввуф мактаби. Лекин хозирга келиб, ушбу тасаввуфий йўналиш эгалари, унга амал қилувчилар қолмаган, фақатгина баъзи тарих китобларида улар тўғрисида маълумотлар келади, дейилади.

Хулоса қиладиган бўлсак, агар саволда хозирги кунда бор бўлган, кўп тарқаган, номи кўп зикр қилинадиган, ўзларини мусулмон деб ҳисобласаларда, Исломдан буткул узоқда, ширкнинг уммонида бўлган “Ахмадия – Қодиёния” фирқаси назарда тутилган бўлса, уларнинг ҳукми кўриниб турибдики, улар Исломнинг кўп асосларига очиқ зид фикрларни айтишган ва шундай деб ишонишади, шундан келиб чиқиб уларни бемалол куфрда деб айтишимиз мумкин. Агар саволда хозирги кунда номи кўп учрамайдиган, тасаввуфий мактабга алоқадор “Ахмадия – Рифоъия” назарда тутилган бўлса, улар ақида бобида Исломий ақидага зид бирон гап гапирмаганлари учун, улар тўғрисида юқоридаги маълумотлардан ортиқ гап гапиришнинг ҳожати йўқ деб ҳисоблаймиз. Валлоҳу аълам.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Муслим

20.02.2016й.