Шиша идиш ишлатиш тўғрисидаги саволга жавоб
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
Шиша идиш ишлатиш тўғрисидаги саволга жавоб
Ижтимоий тармоқлардан бирида Hikmatullo номли мухлисимиздан келган саволга жавоб.
Савол:
Мен хозир бир хадисни ўқидим унда Пайғамбар САВ 4 нарсани буйурган ва 4 нарсадан қайтарган экан, шунда кайтарганда шиша идиш хам бор экан. “Дуббоь, нақир, хантам, ва музаффатдан (яьни қовоқ, ёғоч, сопол, чинни, шиша ва мўм суртилган идишларда ичимлик тадбирлашдан) қайтарурман” дедилар. Хадисда шундай ёзилган экан.
Саволим шундай: Шиша идишида сув ичса боладими? Имкони бўлса далили билан.
Hikmatullo
Жавоб:
أن النبي صلى الله عليه وسلم قال : آمركم بأربع و أنهاكم عن أربع: اعبدوا الله ولا تشركوا به شيئا، وأقيموا الصلاة وآتوا الزكاة، وصوموا رمضان، وأعطوا الخمس من الغنائم. وأنهاكم عن أربع: عن الدباء والحنتم و المزفت والنقير
Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Сизларни тўрт нарсага буюраман ва тўрт нарсадан қайтараман; Аллоҳга бандалик қилиб, унга бирон шерик келтирмасликка, намозни ўқиб, закотни беришга, рамазон рўзасини тутишга ва ғаниматларнинг бешдан бирини беришга буюраман. Дуббоь, нақир, хантам ва музаффатдан қайтараман”. Муслим ривояти.
Дуббоъ, нақир, ҳантим ва музаффатлар булар – Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам яшаган даврда ҳурмо ва узумдан сиқиб ва кейин ачитиб, маст қилувчи ичимлик тайёрлаш учун фойдаланиладиган махсус идишларнинг номлари. Ушбу идишлар саволда келганидек бири қовоқдан ясалса, бошқаси шишадан, яна бошқаси тахтадан ясалган. Кўриниб турибдки, Росулуллоҳ алайҳиссалом мусулмонларга бу идишлардан фойдаланишни тақиқлашлари жамиятни фасодга ва бузғунчиликларга тўлишининг энг катта сабабчиларидан бири бўлган, маст қилувчи ичимликларни ҳаром қилиш, одамларни бундай ичимликларни истемолидан қайтариш учун бўлган. Табиийки, мусулмонлар ушбу буйруқ айтилиши билан, ўша заҳоти зикр қилинган идишлардан фойдаланишни тўхтатишган, бунинг пировардида маст қилувчи ичимликларни истеъмоли ҳам тўхтаган.
Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам мусулмонлар оммасида маст қилувчи нарсаларни ҳаром эканлиги тушунчаси пайдо бўлиб олганидан кейин, кейинчалик одамларда ушбу гаплардан мақсад маст қилувчи ичимликлардан қайтаришнинг ўзигина эмас, балки юқоридаги идишлардан фойдаланишни ҳам тақиқлаш, деган маънодаги тушунча пайдо бўлиб қолмаслиги учун, ушбу ҳукмни насх қилганлар, яъни ушбу идишлардан фойдаланишни тақиқлаш ҳукми бекор қилиниб, улардан фойдаланишга рухсат берилган. Бунга қуйидаги ҳадис далолат қилади.
أن النبي صلى الله عليه و سلم قال : كنت نهيتكم عن الانتباذ إلا في الأسقية فانتبذوا في كل وعاء ولا تشربوا مسكرا
Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Сизларни интибоз (узум ёки ҳурмони сиқиб, кейин ачитиб ичимлик тайёрлаш жараёни) идишларидан қайтарган эдим. Энди ҳар қандай идишлардан интибоз қилаверинглар (фойдаланаверинглар), фақат маст қилувчи нарсани ичманглар”. Муслим ривояти.
Демак хулоса қиладиган бўлсак, саволда зикр қилинган идишлардан, хусусан шиша идишдан ҳам, фойдаланиш Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам замоналарида у киши томонидан тақиқланган ва кейин тақиқдан кўзда тутилган мурод умматда хосил бўлганидан кейин, ушбу тақиқ, яъни айнан идишларнинг ўзига нисбатан қилинган тақиқ бекор қилинган ва мазкур идишлардан, хусусан шиша идишдан ҳам, фойдаланишга рухсат берилган. Яъни шиша идишда сув ичса ва бошқа эҳтиёжлар учун ҳам фойдаланса бўлади. Валлоҳу аълам.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Муслим
25.01.2016й.
