بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Довуд йўлаги лойиҳаси

Аҳмад Хутвоний

Баъзи таҳлилчилар тахминига кўра, яҳудий вужудида «Довуд йўлаги» деб аталадиган махфий режа мавжуд. Яҳудий вужуди бу режани қаттиқ ҳарбий назорат орқали маҳаллий ва халқаро ахборот воситаларидан сир сақлаб келмоқда. Шу сабабли, бу атамани расмий ахборот воситаларида умуман кўрмаяпмиз. Аммо 2024 йил ўрталаридан бошлаб бу атама CNN Turk, Қуддус ахборот агентлиги, «ал-Маядин» веб-сайти, «raialyoum» газетаси, «Tasnim» ахборот агентлиги, «Ал-Алам» телеканали ва «al-Araby al-Jadid» нашри каби бир қатор манбаларда қўллана бошлади. Ушбу манбаларнинг таъкидлашича, «Довуд йўлаги» яҳудийлар томонидан узоқ вақтдан бери орзу қилиниб келинаётган лойиҳа бўлиб, унинг белгилари 2023 йил 7 октябрдаги воқеалардан сўнг аста-секин намоён бўла бошлади. Аслида бу лойиҳа ғояси 1980 йилларда шаклланган бўлиб, бу ҳақда Шимон Перес ўзининг «Янги Яқин Шарқ» каби айрим асарларида сўз юритган.

Аслида, бу лойиҳадан Яқин Шарқда географик, демографик, стратегик ва геосиёсий соҳаларда туб ўзгариш яратиш кўзда тутилади. Бундай ўзгаришларга эса яҳудийларнинг муайян нуқталарда қурилаётган ноқонуний янги тураржойларини кенгайтириш орқали эришиш ва бунга параллел равишда, «Катта Исроил давлати» орзусини рўёбга чиқаришга замин тайёрлаш мақсадида, Яқин Шарқнинг маълум ҳудудаларида мутлақ назорат ва тўлиқ ҳукмронлик ўрнатилиши режалаштирилган. Бунда яҳудий тураржойларини кенгайтириш «Довуд йўлаги» ғоясига асосланган ҳолда шакллантирилиб, минтақада жойлаштирилади. Маълумки, «Довуд йўлаги» — Сурия, Иордания ва Ироқ ўртасидаги чегара ҳудудлари орқали ўтувчи қуруқлик йўлаги бўлиб, унинг номи Аллоҳнинг пайғамбари Довуд алайҳиссаломдан олинган. Яҳудийлар эса уни пайғамбар эмас, балки подшоҳ деб билишади.

Бу йўлак Суриядаги босиб олинган Жўлон тепаликларидан бошланиб, Ироқ Курдистонигача чўзилади. У ўз йўли давомида Сурия ва Ироқ ҳудудларининг айрим қисмларини қамраб олади. Лойиҳа ишғол остидаги Фаластиндан бошланади ва Фурот дарёсининг икки соҳили бўйлаб узанади. Унинг бошланиш нуқтаси, айтганимиздек, Жўлон тепаликларидир. Йўналиш Сурия, Иордания ва Ироқ чегараларининг туташ нуқтасида жойлашган Танф шаҳридан ўтади. Маълумки, бу шаҳарда Америка ва Британия қўшинлари жойлашган. Кейин у Сурия ерларида, яъни Сурия ва Ироқ ўртасидаги Букамал нуқтасига етиб боради. У ердан сўнг шимолга қараб илгарилаб, курд ҳудудларини босиб ўтади.

Баъзи шарҳловчиларнинг таъкидлашларича, мазкур йўлак Сурия ва Ироқни бир нечта вужуд-тузилмаларга бўлиб ташлаш ғоясига мос келади. Улардан бири – Жанубий Суриядаги Сувайдо минтақасида ташкил этилиши кутилган дурузлар тузилмасидир. Яҳудий вужуди расмийларининг сўнгги баёнотларида айнан шу тузилмага ишора қилиниб, гўё у уларнинг назоратидаги ҳудуддек кўрсатилди. Чунки яҳудий вужуди нуқтаи назари бўйича, у ердаги дурузлар унга мойил деб ҳисобланади. Бу йўлак, шунингдек, Сурия ва Ироқ шимолидаги курдларнинг сепаратист тузилмаси билан ҳам кесишади. Маълумки, яҳудий вужуди ушбу тузилма билан мустаҳкам иттифоқчилик муносабатларини ўрнатишга интилаяпти.

Ушбу йўлакнинг асосий иқтисодий мақсадларидан бири курдлар ҳудудларидан Ҳайфа портигача нефть етказишдир. Шунингдек, Фурот дарёсидан яҳудий вужудига тоза ичимлик суви етказиб бориш ҳам кўзда тутилган. Бундан ташқари, бу йўлак яҳудий вужуди ва минтақа давлатлари ўртасидаги савдо йўлига айлантирилиб, шимолда Озарбайжондан тортиб, жанубда нефть ва газ захираларига бой Кўрфаз давлатларигача чўзилади.

Мазкур йўлакнинг хавфсизликка оид мақсадларига келсак, ундан Сурия ва Ироқни бўлиб ташлаш, Яқин Шарқдаги кўплаб ҳудудлар устида яҳудий вужудининг ҳукмронлигини ўрнатиш, мазҳабий-тоифачилик низоларини қўзғатиш, Эроннинг ролини заифлаштиргандан сўнг эса Туркиянинг Яқин Шарқдаги таъсирини чеклаш каби йўналишлар кўзланган.

Айни лойиҳанинг назарий асосчиларидан бири Авдид Йинон исмли кимса бўлиб, у яҳудий вужудининг ташқи ишлар вазирлигида маслаҳатчи сифатида фаолият юритган. Унга тегишли ғоялар Исраэл Шаҳақ томонидан ёзилган «Яқин Шарқ учун сионистик режа» номли китобда ўз аксини топади. Муаллиф бу асарида Авдид Йинон томонидан иврит тилида ёзилган ҳужжатга таянган. Мазкур ҳужжат 1982 йил феврал ойида «Кивуним» (маъноси — «Йўналишлар») деб номланган яҳудий-сионистлар журналининг 14-сонида нашр этилган.

Авдид Йинон ушбу махсус стратегияни ишлаб чиқиб, араб давлатларини ирқий ва мазҳабий гуруҳларга бўлиб ташлаш орқали яҳудий вужудини минтақадаги ҳукмрон кучга айлантиришни таклиф қилган. Зеро, шундай бўлган тақдирда, яҳудий вужуди учун бу вужудлар устидан назорат ўрнатиш анча осон кечади. Мазкур стратегия АҚШнинг собиқ вице-президенти Дик Чейни илгари сурган «мунтазам беқарорлик» ғоясидан илҳомланган бўлиб, «Уруш доимий, у ҳаётимиз тугаши билан ҳам якунланмайди» деган шиор унинг мазмунига жиддий таъсир кўрсатган.

Трампнинг баёнотлари, масалан, «Ғазони Ривьера соҳилига айлантирамиз» деган ёки «Исроил ҳудуди жуда кичик» деган гаплари мазкур «Довуд йўлаги» лойиҳаси тарғиботига ҳисса қўшди. Бундан ташқари, яҳудий вужудининг Шайх (Хермон) тоғининг қирралари ва Сурия жанубидаги айрим ҳудудларни босиб олиши ҳам, Суриядаги ҳарбий лагерлар ва объектларга ҳаво ҳужумлар қилиши ҳам ушбу лойиҳа тарафдорларига умид бағишлади. Уларнинг даъвосича, бу жанговар ҳаракатлар айни лойиҳа режасини амалга оширишга олиб борувчи муқаддима бўлиб, бундан кўз юмиш ҳам, уни инкор этиш ҳам имконсиз.

Ҳақиқат шундаки, ушбу лойиҳа унинг назариётчиларининг орзуларини жонлантирадиган хомхаёлдан бошқа нарса эмас. У фақатгина бир тушдан иборат бўлиб, ноқонуний янги тураржойларда яшовчи, тавротчи келгинди яҳудийлар айнан шу хаёл оғушида яшамоқдалар. Лойиҳанинг ҳеч қандай сиёсий воқелиги йўқ. Бу ҳолат, айниқса, мусулмон халқларнинг босқинчи яҳудий вужуди раҳбарлари қалбини ларзага солаётган қўзғолонлари манзарасида янада яққол намоён бўлмоқда. Зеро, ушбу қўзғолонлар уларнинг ҳаловатини бузиб, қалбларидаги қўрқувни янада кучайтирмоқда ва уларни мусулмон ўлкалари юрагида ўз мавжудлигидан хавотирда яшашга маҳкум этмоқда. Шунинг учун уларни доимо муносабатларни нормаллаштиришга интилиб, ишғол этилган Фаластинда ҳам, ташқарисида ҳам эллик йилдан бери яҳудий вужудига хавфсизликни кафолатлай олмаган хиёнаткор мусулмон ҳукмдорлари билан алоқалар ўрнатиш пайида эканини кўрасиз.

Роя газетасининг 2025 йил 14 май, чоршанба кунги 547-сонидан