بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ДУСТУРИ ЛОЙИҲАСИ

Уммат мажлиси

105-модда. Мусулмонларнинг раъйини ифодалайдиган ва халифа мурожаат қиладиган шахслар Уммат мажлисини ташкил этади. Вилоятлар аҳлларини ифодалайдиган шахслар вилоятлар мажлисларини ташкил этади. Ғайримусулмонлар ҳам ҳокимларнинг зулми ёки Ислом аҳкомларининг нотўғри татбиқ этилаётганидан шикоят қилиш учун Уммат мажлиси таркибида бўлишлари мумкин.

106-модда. Вилоят мажлиси аъзолари муайян вилоят аҳллари тарафидан бевосита сайланадилар. Вилоятлар мажлислари аъзолари сони давлатдаги ҳар бир вилоятнинг аҳолиси сонига қараб белгиланади. Уммат мажлиси аъзолари бевосита вилоятлар мажлислари томонидан сайланади. Уммат мажлисининг бошланиш ва тугаш муддати, вилоятлар мажлислари бошланиш ва тугаш муддати билан бир хил бўлади.

107-модда. Ислом Давлатининг фуқароси бўлган ҳар бир шахс – эркак ёки аёл, мусулмон ёки ғайримусулмон бўлишидан қатъий назар – балоғат ёшига етган ва ақлан соғлом бўлса, Уммат мажлиси ва вилоят мажлисига аъзо бўлиш ҳуқуқига эга. Лекин ғайримусулмоннинг аъзолик ҳуқуқи ҳокимлар зулмидан ёки Ислом аҳкомларининг нотўғри татбиқ этилаётганидан шикоят қилиш билан чекланади.

108-модда. Шўро (кенгаш) ва машварат умуман раъй олишни англатади. У қонунчилик, таърифлар, турли кашфиётлар каби фикрий ишлар ва илм-фан ишларида мажбурий эмас. Амалий ишларда ва машваратга алоқадор бўлмаган ишларда халифа машварат сўраганда, унинг татбиқи мажбурий бўлиб қолади.

109-модда. Шўро фақат мусулмонларнинг ҳуқуқи бўлиб, ғайримусулмонлар бундан маҳрум. Аммо ўз раъйини билдириш раийятнинг мусулмон ёки ғайримусулмон бўлган барча шахслар учун жоиздир.

110-модда. Шўро тарафидан кўриб чиқилиши мажбурий бўлган масалалар хусусида халифа машварат сўраганда – тўғри ёки нотўғри бўлишидан қатъий назар – кўпчиликнинг раъйи олинади. Шўро мавзуига кирадиган ўзга масалаларда – кўпчилик ёки озчиликдан қатъий назар – тўғри раъй қасд қилинади.

111-модда. Уммат мажлиси қуйидаги беш ҳуқуққа эга:

Биринчиси:

а) Фикрий баҳс ва чуқур назарга муҳтож бўлинмайдиган ишларда, масалан, ҳокимият, таълим, соғлиқни сақлаш, иқтисод, тижорат, саноат, зироат ва бошқа соҳалар каби ички сиёсатдаги ишларни риоя қилишга алоқадор бўлган амалий ишларда халифа Уммат мажлисидан машварат сўраган пайтда у раъйини айтса, халифа унинг раъйини олиши мажбурийдир.

б) Аммо фикрий баҳс ва чуқур назарга, тажриба ва билимга муҳтож бўлинадиган ва фанний, илмий ишларда, шунингдек, ташқи сиёсат, молия, ҳарбий соҳаларда халифа мажлисдан машварат сўраб, унинг раъйини билиш учун мурожаат қилиши мумкин, аммо мажлиснинг раъйини олиши мажбурий эмас.

Иккинчиси:

Халифа табанний қилмоқчи бўлган аҳком ва қонунларни Уммат мажлисига ҳавола қилади. Мажлиснинг мусулмон аъзолари бу аҳкомларни муҳокама қилиб, бу ҳукмлардаги тўғри ва хато ҳақида ўз фикрларини билдиришга ҳақлидирлар. Агар улар халифа билан давлатда табанний қилинган усуллардан табанний қилиш тариқатида ихтилоф қилиб қолишса, бунда маҳкаматул мазолимга мурожаат қилинади. Унинг раъйини олиш мажбурийдир.

Учинчиси:

Уммат мажлиси давлатда содир бўлаётган – ички ёки ташқи ишлар, молия, ҳарбий ва бошқа соҳалардаги – барча ишларда халифани муҳосаба қилиш ҳуқуқига эга. Унинг раъйи кўпчиликнинг раъйи олиниши лозим бўлган ишларда мажбурийдир, кўпчиликнинг раъйи олиниши лозим бўлмаган ишларда эса, мажбурий эмас.

Агар Уммат мажлиси халифа билан шаръий жиҳатдан амалга ошган бирор ишнинг шаръий ёки шаръий эмаслиги хусусида ихтилоф қилиб қолса, мазолим маҳкамасига мурожаат қилинади ва ушбу маҳкаманинг раъйи мажбурий бўлади.

Тўртинчиси:

Уммат мажлиси муовинлар, волийлар ва омиллардан норозилик изҳор қилишга ҳақлидир. Бу ишда унинг раъйини олиш мажбурийдир. Халифа устидан норозилик билдирилганларни дарҳол четлатиши вожибдир. Агар Уммат мажлисининг раъйи ўша муайян вилоят мажлиси раъйи билан волий ва омиллардан розилик ва шикоят борасида бир-бирига зид келиб қолса, вилоят мажлиси раъйи олинади.

Бешинчиси:

Уммат мажлисининг мусулмон аъзолари халифалик учун маҳкаматул мазолим инъиқод шартлари топилди, деб қарор қилган номзодларни чеклаш ҳуқуқига эгадирлар. Бу ишда уларнинг кўпроғининг раъйини олиш мажбурийдир. Мажлис тавсия этган номзодларгина сайланиши мумкин.

давоми бор…

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси