Халифалик Давлатида моллар

Муртадларнинг моли

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Муртад бу – Ислом динидан куфрга қайтган кишидир. Аллоҳ Таоло айтадики:

وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُوْلَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

– “Сизлардан ким ўз динидан қайтиб, кофир ҳолда ўлса, ундай кимсаларни қилган амаллари дунё ва охиратда беҳуда кетур. Улар дўзах аҳлидир ва унда абадий қолажаклар”.       (Бақара:217)

Ислом динидан эркак киши бўладими, аёл киши бўладими, яҳудий, насроний, мажусий, будда дини каби бошқа динга қайтган ёки коммунизм каби динсизликка қайтган шахснинг қони ҳимоя қилинмайди. Демак, моли ҳам ҳимоя қилинмайди. Чунки молининг ҳурмати қонининг ҳурматига боғлиқдир. Агар қоннинг ҳурмати муртадлик сабабли бузилса, мол ҳурмати қон ҳурматидан пастроқдир. Расулуллоҳ ﷺ айтадиларки: «Инсонлар: «Ла илаҳа иллаллоҳ», дегунларигача жанг қилишга буюрилдим. Кимки: «Ла илаҳа иллаллоҳ», деса мендан жонини ва молини сақлабди. Лекин Ислом ҳаққини сақламабди. Бунинг ҳисоби Аллоҳгадир». Муртадлиги сабабли қон тўкиш қарши жанг қилгани ёки уйланган кишининг зино қилгани ёки қасддан ўлдириш сабабли қон тўкиш каби эмас. Чунки қарши жанг қилиш, зино қилиш ёки касддан ўлдириш билан мусулмон киши кофир бўлмайди ва молининг ҳаромлиги бузилмайди, балки қарши жанг қилувчи, уйланган зинокор ва қасддан ўлдирувчи мусулмон мерос олувчи, мерос қолдирувчи ҳолида қолади. Аммо муртадликка келсак, у кофир деб саналиб қони ва молининг ҳурмати бузилади.

Муртад диндан қайтиши биланоқ мусулмонлар унинг қонини тўкиш, молига эгалик қилиш ҳаққига эга бўладилар. Лекин муртадни ўлдириш ва молига эга бўлиш ундан тавба қилиш сўралгандан кейинги ишдир. Агар муртаддан уч кун давомида тавба қилиш сўралса, муртад тавба қилмай, Исломга қайтмаса, дарҳол ўлдириш ва молига эгалик қилиш вожиб бўлади. Муртаднинг моли мусулмонлар учун фай бўлиб, у мусулмонлар байтулмолининг фай ва хирож девонига қўйилади. Фай ва хирож сарф қилинадиган ўринларига сарф қилинади. Муртаднинг моли мерос қилиб олинмайди. Чунки агар эр-хотиннинг бири хилватда бўлишдан олдин муртад бўлса, никоҳ аҳди дарҳол бузилади. Шу сабабли эр-хотин орасида мерос олиш бўлмайди. Шунингдек, эр-хотиннинг бири муртад бўлиши хилватда бўлгандан кейин содир бўлса, эр-хотин орасидаги никоҳ бузилади ва қайбири ўлса, иккинчиси мерос олмайди. Чунки уларнинг бири мусулмон, иккинчиси кофирдир. Шунингдек, муртаднинг мусулмон мерос қолдирувчиси вафот этса, муртад мерос олмайди. Чунки муртад кофир, мерос қолдирувчиси мусулмондир. Кофир мусулмондан мерос олмайди. Муртаднинг меросдаги насибаси, агар ундан бошқа меросхўрлар бўлса, қолган меросхўрлар учун бўлади. Агар бошқа меросхўрлар бўлмаса, мероснинг ҳаммаси мусулмонлар учун фай бўлади ва байтулмолга қўйилади. Агар муртаднинг мусулмон ота-она, ўғил ва ака-укалари бўлса, улар муртаддан мерос олмайдилар. Чунки мусулмон кофирдан мерос олмайди ва муртадни барча моли мусулмонлар учун фай бўлади. Усома ибн Зайддан ривоят қилинган ҳадисда, Усома дедиларки, «Расулуллоҳ ﷺ айтдилар: «Кофир  мусулмондан, мусулмон кофирдан мерос олмайди». Бу муттафақун алайҳ ҳадисдир. Абдуллоҳ ибн Умар ривоят қилиб айтдиларки: Расулуллоҳ ﷺ «Икки миллат аҳли бир-бирларидан мерос олмайди», дедилар. Шу каби агарда киши билан бирга унинг барча меросхўрлари муртад бўлса, кишининг ва унинг меросхўрлари   молининг ҳурмати қолмайди ва мусулмонлар учун фай бўлади. Муртадлар бир-бирларидан мерос олмайди.

Агар бир жамоат муртад бўлиб бирор шаҳарда ҳимояланса, ўзларига ҳокимни ва хос ҳукмларни ўрнатиб олса, улар дорул-ҳарб бўлиб, уларни моллари ва қонларини ҳурмати қолмайди ҳамда уларга қарши жанг қилиш вожиб бўлади. Улар асл кофирлар каби, балки кофирлардан ҳам баттарроқ уруш қилишга лойиқ бўлади. Чунки асл кофирлардан Ислом, сулҳ ёки жизя қабул қилинади. Аммо муртадлардан фақат Исломгина қабул қилинади, «ё Ислом ё қатл», улардан жизя, сулҳ қабул қилинмайди. Худди Абу Бакр ва саҳобалар муртадларга қарши жанг қилиб, улардан тўла Исломга қайтишни ёки ўлимни қабул қилганларидек. Расулуллоҳ ﷺ «Ким динини ўзгартирса ўлдиринглар», деганлар.

Муртад муртадлик ҳолида орттирган барча молларининг ҳукми, муртадлигидан илгари эга бўлган моли ҳукмини олиб мусулмонларга фай бўлади. Муртаднинг муртадлик ҳолидаги барча тасарруфлари сотиш, ҳадя, васият ва бошқа ишлари, агар молини олингандан кейин қилган бўлса, бу тасарруфлари ботил бўлади. Агар тасарруфларини молини олиб қўйишдан илгари қилган бўлса, бу тасарруфлари уни Исломга киришига боғлиқ бўлади, агар у Исломга қайтса бу тасарруфлари тўғри, деб, Исломга қайтмаса уни тасарруфлари ботил деб эътибор қилинади.

Агар муртад Исломга қайтса, олиб қўйилган моли ўзига қайтарилади. Унинг Исломга қайтиши унинг мерос қолдирувчиси ўлгандан кейин ва молини тақсимланмасидан илгари бўлса, ўз насибасини меросдан олади. Агарда уни Исломга қайтиши меросни тақсимланганидан кейин бўлса, меросдан бирор насиба ҳам ололмайди.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими

24.08.2022й