بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

Хулафои рошидийнлар "Уқоб" рояси ва ливони ишлатганликлари тўғрисидаги саволни жавоби

Савол:

Ассалому алайкум ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ.

Хулафои рошидийнлар "Уқоб" рояси ва ливони (роя ва уқобнинг ўзбекча маъноси байроқ деганидир) кўтарганларми? Бу нарса асарларда келганми? Аллоҳ сизни ёрлақасин.

Жавоб:

Ва алайкум ассалом ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ.

Ҳа, эй биродар, Хулафои рошидийнлар "Уқоб" рояси билан ливони ишлатар эдилар. Бунинг далилларига келсак Пайғамбар САВдан у зотнинг роялари "Уқоб" ва ливолари оқ бўлган, деб ҳадислар ворид бўлганидир. Мана шу далиллардан айримлари:

1 – Насоий "Сунан ал-Кубро" асарида ҳамда Термизий Жобирдан Набий САВ "Маккага кирганларида ливолари оқ эди" деб ривоят қилиб, чиқарганлар. Ибн Абий Шайба ўз "Мусаннаф"ида Амрадан: "Расулуллоҳ САВнинг ливолари оқ эди" деганини чиқарган.

2 – Аҳмад, Абу Довуд ва Насоий "Сунани ал-Кубро"сида Муҳаммад ибн ал-Қосимни мавлоси Юнус ибн Убайддан ривоят қилиб чиқаришича, у шундай дейди: мени Муҳаммад ибн ал-Қосим Расулуллоҳ САВнинг роялари қандай бўлганини сўраш учун Баро ибн Озибнинг ҳузурига юборганди, у: "У – намирадан бўлган (Намира – араб киядиган, жундан тўқилган йўл-йўл мато)тўрт бурчакли қора эди" деди.

3 – Термизий ва Ибн Можа Ибн Аббосдан: "Расулуллоҳ САВнинг роялари қора, ливолари эса оқ эди" деганини чиқарган.

4 – Ибн Абий Шайба ўз "Мусаннаф"ида: Ҳасандан: "Набий САВнинг роялари қора бўлиб, "Уқоб" деб номланарди" деганини чиқарган.

Шу нарса Хулафои рошидийнлар "роя" билан "ливо"да Расулуллоҳ САВга эргашганликларига етарли далил бўлади. Зеро, улар Расул САВ уларнинг ораларида эълон қилган бирор ишни қолдирмасдан, бажарар эдилар. Хулафои рошидийнлар давридаги роя билан ливо ҳақида ошиқча баҳс қилишнинг ҳожати йўқ. Чунки бунинг икки сабаби бор:

Биринчиси: шаръий ҳукм Расул САВдан олинишидир.

Иккинчиси: Хулафои рошидийнлар роя ва ливо каби Расулуллоҳ САВ қилган ва гувоҳ бўлинган бирор ишни тарк қилмасликларидир.

Биродарингиз Ато ибн Халил Абу ар-Рашта

15 ражаб 1434ҳ

25 май 2013м