بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Иордания режими Ғазо ва Ғарбий соҳил аҳолисини ёрдамсиз ташлаб қўйиш билан бир қаторда иорданияликларни чалғитишни ҳам давом эттирмоқда

Доктор Холид Ҳаким

Иордания режими ўзининг ташкил топишига асос бўлган функционал вазифасини, яъни Фаластинда яҳудий вужудини мустаҳкамлашни асло якунига етказа олмайди. У мустамлакачиларга ҳар қанча итоат кўрсатмасин, мусулмонларни динларига садоқатдан узоқлаштиришда, уларнинг Ислом Умматининг бир қисми сифатидаги тарихини ўчириб, ўрнига сохта ватанпарварлик ғояларини сингдиришда, шунингдек, мустамлакачилар белгилаган чегараларни мустаҳкамлашда (кейинчалик бу чегараларни ҳимоя қилишни Америка ўз зиммасига олиб, яҳудий вужудини қўллаб-қувватлашни давом эттирди) қанча хизмат қилмасин, буни амалга ошира олмайди.

Иордания режими ўзининг хавфсизлиги хатарга дуч келган ҳар бир сиёсий бурилишда хожаси Британия буюрган чалғитувчи ахборотлар ва алдамчи манёврларга таянишда давом этмоқда. Шу орқали ўз ҳокимиятини, шунингдек, минтақа ва унинг аҳли устидан мустамлакачилар ўртасида кечаётган кураш шароитида ўз барқарорлигини сақлаб қолишга интилмоқда. Шу билан бирга, Ғазо аҳлига қарши олиб борилаётган қирғин уруши ва у ердаги очарчилик қай даражага етмасин, Ғарб давлатларининг яҳудий вужудини ҳарбий ва хавфсизлик жиҳатидан қўллаб-қувватлашга қаратилган умумий стратегик йўналишига мос равишда ҳаракат қилмоқда.

Яҳудийлар тажовузи тўхтамасдан давом этмоқда. Кун сайин Ғазо аҳли дунёга қонли, фожиали ва қалбни титратувчи манзаралар орқали ёрдам сўраб мурожаат қилмоқда. Бу манзаралар – қирғинлар, шаҳидлар, вайронагарчиликлардан тортиб, тириклай кўмилган болалар ва сочилиб ётган жасадларгача янада кенгаймоқда. Энди эса фожиа янада аянчли босқичга ўтди: Миср ва Иорданиядаги араб режимлари ёрдами ва тил бириктируви билан чегаралар ёпилиб, ёрдамлар тўсилиши натижасида, аҳоли очлик азобига дучор бўлмоқда. Бу ҳолат Иордания аҳлининг кескин ғазабини қўзғади. Улар Ғазо аҳлига ҳақиқий ёрдам фақат мард эркаклар ва армияларни сафарбар қилиш орқали бўлиши мумкинлигини талаб қилиб, намойишларга чиқди.

Одатдагидек, Иордания режими ҳар сафар ўзининг мавжудлиги таҳдид остида қолганини сезса, турли кўринишдаги ғаразли дипломатиясини ишга солади. Бу билан Уммат эътиборини нафақат ўзининг сустлиги, балки Фаластин масаласини йўқ қилиш режаларидаги фаол иштирокидан ҳам буриш орқали унинг ғазабини сўндиришга интилади. Режимнинг бу иштироки яҳудий вужуди манфаатларига, шунингдек, Америка бошчилигидаги Ғарбнинг Яқин Шарқдаги геосиёсий лойиҳаларига тўла мос келади ва уларни қўллаб-қувватлайди. Шу йўналишда у қуйидаги ишлар билан шуғулланди:

1 –Озиқ-овқат ёрдамлари карвонларини йўлга қўйди ва одамлар бу ёрдамларнинг асл мақсадидан бехабар деган ўйда, халқ ҳаракатлари босимини юмшатиш учун уни оммавий ахборот воситаларида кенг ёритишга ҳаракат қилди. Асл мақсад эса Ғазога ёрдамни шубҳали гуманитар ишлар билан чеклаб қўйиш ва ёрдамни армияларни ҳаракатга келтириш орқали амалга оширишдан одамларни чалғитиш эди. Бу йўналишда у сиёсий муҳитини, медиа воситаларини ва интернетдаги «ботлар армияси»ни ишга солиб, шу орқали яҳудийлар назоратидаги Карм Абу Салим чегараси орқали ёрдам киритилаётгани ҳақидаги айбловларга қарши чиқди. Шу билан Иордания оммавий ахборот воситаларига ўзининг арзонгаров режими манфаати йўлида арзимас ва ёлғон тарғибот олиб бориш учун баҳона яратиб берди. Айбидан ҳам ёмонроқ баҳоналар билан бу режим ўзини оқлашга уринди. Лекин бу баҳоналар на Иордания аҳлини, на Ғазо аҳлини алдайди. Ахир, хиёнаткор «Води Араба» келишувини давом эттиришдан қандай фазилат чиқиши мумкин?! У ёрдам киришини гўё шу келишув самарасидай кўрсатиб, шу орқали ўзини оқлашга уринмоқда. Аммо бундай ёрдам Ғазода тўхтовсиз давом этаётган қирғинни ҳам, очарчиликни ҳам бартараф эта олмайди. Чунки очлик сабаблари ҳал этилмас экан, уни бир кунлик таом билан тўсиб бўлмайди.

2 –Иордания режими Ғазони қўллаб-қувватлаётган шахсларга қарши шошилинч ва қаттиққўллик билан репрессив кампанияни амалга оширди. Бу кампания доирасида оммавий ҳибсга олишлар, кўчадаги намойишчиларга ва ҳатто сўз билан ўз қаршилигини билдирган шахсларга нисбатан зўравон кучлар томонидан ҳужумлар юз берди. Айниқса, Ғазо аҳлини ҳақиқий қўллаб-қувватлаш – яъни армияларни ҳаракатга келтиришни талаб қилган фуқаролар кучли таъқибга учради. Қаттиқ зўравонликлар натижасида баъзилар тан жароҳати олди, айримлари ҳатто ҳалок бўлди. Кўзни ўйиб олиш, қаттиқ қийноқлар ва қамоқдаги қийноқлар ҳақида хабарлар тарқалди. Жамоатчилик ғазаби кучайиб кетгани сабабли, режим босимни юмшатиш учун айрим полиция ходимларини вақтинча ҳибсга олиб, терговга тортишга мажбур бўлди.

3 –Ғазо очлик ва шафқатсиз бомбардимонлар остида нола қилиб турган бир пайтда, Иордания Бош вазири чиқиб, инсонпарварликдан тамоман холи, ҳатто хиёнатни акс эттирувчи баёнот берди. У «Жараш фестивали вилоят иқтисоди ва Иорданиянинг туризм сектори учун муҳимдир. Ҳукумат ушбу соҳани қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш учун бутун салоҳияти ва воситаларини сафарбар қилмоқда», деди. Бу баёнот Ғазодаги оғир фожиаларни инкор қилувчи, халқ оғриғини менсимаслик белгиси бўлиб, Иордания режимининг Ғазо аҳлини қўллаб-қувватлаш борасидаги даъволари қанчалик ёлғон эканини яна бир бор намоён этди. Фестивалнинг ижроия директори Айман Самавий эса шундай деди: «Биз иорданияликлар хурсанд бўлишга ҳақлимиз, чунки Фаластин бизнинг қалбимизда». Бу сўзлар, аслида, на ҳақиқий биродарликни, на виждонни ифодалайди. Улар жамиятда кенг ғазаб уйғотди. Бу ғазаб «Ғазо қони тўкиляпти, режим эса куйлаяпти!» деган сатрлар орқали халқнинг оғзидан тўғридан-тўғри чиқди. Ғазо аҳлини ёлғиз қолдириш уят эмас, балки хиёнатдир. Ёрдам юбориш ҳақидаги муҳокамалар ҳам, аслида, ушбу фестивални оқлаш учун қўлланилган қалқон бўлди. Жараш фестивали халқ орасида нафрат уйғотди, унга қарши чиққанлар қўлга олинди. Бу билан режим ўзининг ҳақиқий юзини яна бир бор кўрсатди.

4 –Ғазода давом этаётган қирғин уруши, Ғарбий соҳилдаги узлуксиз тажовуз ва халқни куч билан кўчириш ҳамда Фаластин масаласини бутунлай тугатишга қаратилган ҳаракатлар манзарасида, 2025 йил 23 июл, чоршанба куни (Иорданиянинг ташқи ишлар ва хориждаги фуқаролар ишлари бўйича вазирлиги Кнессет томонидан Ғарбий соҳил ва босқинчилик остидаги Фаластиннинг Ағвор водийсида (Исроил) суверенитетини қўллаб-қувватловчи баёнотни қабул қилинишини «энг кескин сўзлар» билан қоралади. Бу баёнотни вазирлик халқаро ҳуқуқни очиқ-ойдин бузиш ва «икки давлат ечими»га путур етказиш сифатида баҳолади). Бу ечимни режим ўзининг ташқи ишлар вазири ва араб гуруҳи билан биргаликда йиллар давомида такрорлаб келган. Аслида эса, у босқинчи вужуд томонидан режим юзига урилган, уларнинг йиллар давомида «икки давлат ечими бўлиши шарт» деган огоҳлантиришларини йўққа чиқарадиган қаттиқ сиёсий тарсакидир. «Икки давлат ечими» деган ғоя – аслида умуман амалий ва ҳақиқий асосга эга бўлмаган, Европа ва Америка томонидан халқларни чалғитиш учун ўйлаб топилган хаёлий бир тасалли бўлиб келган. Бу фақат «алтернатив ватан» ёки мажбурий конфедерация деган таҳдидлар сабабли эмас, балки у босқинчиликни қонунийлаштириш, яҳудий вужудининг ҳақиқий тажовузкор ниятларини ошкор қилиш воситасига айланиб улгурган. Бу ҳақиқат ҳатто тинч йўл билан ҳал қилишни даъво қилувчилар учун ҳам энди инкор этиб бўлмас даражада кўринмоқда. Шу билан бирга, Америка эса Ғазодан кейинги сиёсий манзара учун ўз режаларини тайёрламоқда.

Бу хавфли вазият ҳақида фақат қоралаш билан чекланиб, яҳудий вужудига қарши ҳарбий ечим ҳақида заррача ишора ҳам қилмаслик, Иордания режими Фаластин масаласини батамом йўқ қилиш режасига мос тарзда ҳаракат қилаётганидан дарак беради. Бу яна шуни англатадики, соҳил аҳолисининг Иорданияга ихтиёран ёки мажбуран кўчирилиши ёхуд Иорданиянинг бир қисми бўлгани учун аҳолининг конфедерация асосида унга боғланиши ҳам режим учун аҳамиятсиздир. Ҳатто Иорданиянинг ўзи, унинг хавфсизлиги ва суверенитети ҳам унинг учун аҳамиятсиздир. Шу тариқа, яҳудий вужуди ўз манфаатларига эришмоқда. Бунда унга Трамп ёрдам бермоқда. Трамп Америка манфаатларини Яқин Шарқда таъминлашга ва буни яҳудий вужуди қай тарзда маъқул кўрса, ўша тарзда амалга оширишга интилмоқда.

Фаластин масаласининг ечими мусулмонлар учун ҳеч қачон мураккаб ёки номаълум бўлган эмас. Яҳудийлар Фаластинни босиб олганидан бери, мусулмон ҳукмдорлар сунъий урушлар орқали уни аста-секин, босқичма-босқич тортиб олишга тил бириктиришди. Бу жараёнда кофир мустамлакачи Ғарб ҳам уларни қўллаб-қувватлади. Шу тариқа Фаластин масаласида ён бериш устига ён бериш тақдим қилинди. Натижада, яҳудийлар бу хиёнаткор ҳукмдорлар қаршисида янада юзсизлик қилдилар. Ҳатто улар ўз вужудини минтақада Ғарб мустамлакачисининг олдинги сафдаги найзаси сифатида қўллаб-қувватланаётган стратегик мақсад эканини ҳам англаб етдилар. Бунинг барчаси Халифалик давлатининг барпо этилишига йўл қўймаслик учун қилинди. Чунки Халифалик барпо бўлганда, унинг устувор вазифаларидан бири Фаластин масаласига шаръий ва амалий ечим бериш – яъни қўшинларни ҳаракатга келтириб, уни озод қилиш ва яҳудийлардан тозалаш бўлади.

Роя газетасининг 2025 йил 30 июл, чоршанба кунги 558-сонидан