بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Исломда одамлар диний ва дунёвийга ажратилмайди

Бугун турли жамиятларда яшаётган одамларнинг турмуш тарзига назар ташласак, улар ўзларини диний ёки дунёвий одамларга ажратаётганликларини кўрамиз. Лекин бу билан биз одамларни диний ва дунёвийга ажратаётганимиз йўқ, балки бу дунёга ҳукмронлик қилаётган капиталистик ақидадан келиб чиқмоқда. Бу ақида динни ҳаётга аралаштирмасликка асосланган экан, шундай бўлиши табиий ҳолдир. Деярли барча жамиятларда татбиқ қилинаётган қонунлар динни ҳаётга аралаштирмасликка, яъни капиталистик ақидага асосланган. Бу эса, ўз навбатида, инсонларнинг яшаш тарзига жуда қаттиқ таъсир кўрсатмоқда. Капиталистик ақида ва ундан келиб чиқаётган фикр-тушунчалар, қонунлар инсонларга ўз таъсирини ўтказиб, уларнинг бу дунёда қандай яшашларини белгилашларида ҳал қилувчи рол ўйнамоқда. Масалан, насронийлик, яҳудийлик, буддизм каби динларга эътиқод қиладиганлар орасида ўзини бутунлай динга бағишлаб, бутун умрини черков хизматида ўтказадиганлари ҳам бор, лекин қайсидир динга эътиқод қилса ҳам, ўзини дунёвий одам, деб ҳисоблаб, умрида бир марта ҳам черковга бормай, фақат дунёвий ишлар билан машғул бўладиганлари ҳам бор. Буларни ичига капиталистик ақида асосида яшайдиган ва муайян динга эътиқод қиладиганлар ҳам кириб кетади. Яна бир тоифа борки, улар ҳеч қандай динга эътиқод қилмайдилар, яъни худосизлар, атеистлар. Улар моддий нарсанигина тан оладилар, бошқача айтганда, моддапарастлар. Яна таъкидлаб айтамизки, бу ўринда воқеликдаги ҳолат гапириляпти холос, салбий ёки ижобий муносабат билдирилаётгани йўқ.

Энди мусулмонлар тўғрисида тўхталадиган бўлсак, уларга ҳам капиталистик ақидадан келиб чиққан фикр ва тушунчалар ўз таъсирини кўрсатмоқда ҳамда дунёқарашлари ҳам шу ақида асосида шаклланмоқда. Уларга татбиқ қилинаётган қонунлар ҳам динни ҳаётга аралаштирмасликка асосланмоқда. Буларнинг барчаси мусулмонларни ўзлари эътиқод қилаётган Ислом динини худди насронийлик, яҳудийлик дини қандай бўлса, шундай тушунишларига олиб келмоқда. Улар ҳам ўзларини диний ва дунёвий одамларга ажратмоқдалар. Баъзилар ўзларини дин кишиси, деб ҳисоблаб, масжид-мадрасаларга чекланаётган бўлсалар, баъзилари эса – гарчи мусулмон бўлсалар ҳам – ўзларини дунёвий одам, деб ҳисоблаб, дунёвий ишларга ҳаддан ташқари берилиб кетмоқдалар.

Мана энди муносабат билдириладиган нуқтага етиб келдик. Ҳақиқат шуки, Исломда дин кишиси ва дунё кишиси, деган ибора ҳам, унинг ҳеч қандай ўрни ва эътибори ҳам йўқ. Ислом насронийлик, яҳудийлик каби динларга ўхшаб фақат ибодатга ёки масжид-мадрасаларга чекланиб қолган қуруқ руҳий дин ҳам эмас. У ҳаётнинг барча соҳаларида ўзининг адолатли ва мукаммал ечимларига эга бўлган шундай бир тузумки, у инсон ҳаётини тўлиғича қамраб олади ва бошқаради. У давлатнинг ҳам ички ва ташқи сиёсатини тўлиқ қамраб олади, демакки, Ислом Шариати инсонларга татбиқ қилиниши шарт қилинган бутун бир системадир. Аллоҳ Таоло бандаларига Исломни фақат ибодат масалалари бўйича ечим қилиб бермаган, балки ер юзида шу илоҳий қонунларни давлат томонидан татбиқ қилиниши учун нозил қилган. Исломга шундай эътиборда қараш тўғридир, бошқаси Исломнинг мазмун-моҳияти ва ҳақиқатига зиддир.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух

24.04.2019й.