Исломга янги кирган эркакнинг хатна қилиши тўғрисидаги саволга жавоб

Таҳририятимизга Оятуллоҳ исмли мухлисимиздан келган саволга жавоб.

 Савол:

Ассалому алайкум. Вояга етган насроний динидаги одам Ислом динига янги киргани учун хатна қилинадими? Ёки вояга етганлиги учун авратни беркитишли фарз бўлиб, хатна қилинмайдими?

 Жавоб:

بسم الله الرحمن الرحيم

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ۖ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا

“Эй иймон келтирганлар, Аллоҳга итоат қилинг ва пайғамбарга ҳамда ўзларингиздан бўлган (яъни мусулмон бўлиб Аллоҳнинг ҳукмларини татбиқ қилаётган) ҳокимларга бўйинсунинг! Бордию бирон муаммога дуч келсангиз,— агар ҳақиқатан Аллоҳга ва охират кунига ишонсангиз — у муаммони Аллоҳга ва пайғамбарига қайтаринг! Мана шу яхшироқ ва чиройлироқ ечимдир”. (Нисо. 59)

 Ва алайкум ассалом ва роҳматуллоҳ.

 Биринчи: Хатна қилишнинг ҳукми тўғрисида.

قال صلى الله عليه وسلم: "الفطرة خمس أو خمس من الفطرة: الختان والاستحداد ونتف الإبط وتقليم الأظافر وقص الشارب

Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Фитрат бештадир ёки беш нарса фитратдандир: Хатна қилиш, икки оёқ орасидаги тукларни тиғли нарса билан олиш, қўлтиқдаги тукларни олиш, тирноқларни олиш ва мўловни қисқартириш”. Муттафақун алайҳ. Бу ерда “фитрат” сўзи “пайғамбарлар олиб келган диннинг одати”, деган маънода.

عن أبي هريرة قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم اختتن إبراهيم النبي عليه السلام وهو ابن ثمانين سنة بالقدوم

 Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу айтади: Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Пайғамбар Иброҳим алайҳиссалом саксон ёшидалик ҳолатида қадум билан ўзини хатна қилдирди”. Бухорий ва Муслим ривояти. Қадум – тиғли кесиш асбоби. Бухорийнинг ривоятида “Қаддум” дейилган, Қаддум – Шом ўлкаларига яқин бир қишлоқ. Яъни Бухорийга кўра, Иброҳим алайҳиссалом Қаддум шаҳрида ўзини хатна қилдирган.

 Мазкур далиллардан келиб чиқиб, Шофеъий ва Ҳанбалий мазҳаблари уламолари мусулмон эркак учун хатна қилиш вожиб, деган ҳукмни айтишган. Ҳанафий мазҳаби мужтаҳидлари хатнани суннат, дейишган. Моликий мазҳаби мужтаҳидлари суннат, дейишган. Лекин Моликий мазҳабида суннатни тарк қилиш гуноҳ ҳисобланиб, ундай одамни гувоҳлиги қабул қилинмайди, имомликка ўтиши ва раъийят устидан бошқарув ишига масъул бўлишига рухсат берилмайди.

 Бу тўғрида менинг раъйим. Юқоридаги далиллар эркак мусулмон учун хатна қилиш қанчалик муҳим эканига далолат қилсада, уни вожиб даражасига олиб чиқа олмайди. Чунки Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ушбу ишни қилишга тарғиб қилаётганлари ҳолида, орқасидан бу ишни қилмаганга бирон ваъийд-огоҳлантирув, азобдан қўрқитувни айтмаганлар ва бизгача етиб келган далилларда Росулуллоҳ алайҳиссалом ёки кейинги рошид Халифалардан мазкур ҳадисда айтилган бешта ишни тарк қилган одамни жазолангани тўғрисида бирон ривоят етиб келмаган.

 Иброҳим алайҳисаломнинг саксон ёшда бўлишига қарамай хатна қилгани эса, бу ишни суннат эканини инкор қилмайди. Чунки пайғамбарлар Аллоҳ буюрган ҳар бир амални – у хоҳ суннат бўладими ёки вожимби – тезлик билан адо қилишга ҳарис бўлганлар.

 Демак, мусулмон эркак хатна қилдириши суннат амалдир.

 Иккинчи: Балоғатга етган ва Исломга янги кирган эркак киши ўзини хатна қилдириши.

 Юқоридаги далилларга эътибор берсак, Иброҳим алайҳиссалом саксон ёшда бўлишига қарамасдан хатна қилдириши ва Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам бу ишни Пайғамбарларнинг суннати, дейишлари, лекин бу амални қилмаганни бирор азобдан огоҳлантирилмагани ёки жазоланмагани хатна қилдириш вожиб эмаслигига далолат қилишини айтиб ўтдик. Лекин мазкур далиллар шуни билдирадики, бу амал суннат бўлсада, эркакнинг ёши нечада бўлишига қарамасдан, у хоҳ балоғат ёшида бўладими ёки унга етмаган бўладими фарқсиз, уни қилиш жоиз эканини билдиради. Яъни балоғат ёшидан ўтган кофир Ислом динига кирса, унга авратини бошқа эркаклардан беркитиши вожиб бўлади. Ва айни дамда агар бу одам аввал хатна қилинмаган бўлса, ўзини хатна қилдириши ҳам жоиз бўлади. Чунки бу амални Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам пайғамбарлар олиб келган диннинг одати шундай дедилар ва Иброҳим алайҳиссалом ёши саксонда бўлишига қармасдан қилганини айтдилар. Демак, бу шундай муҳим амалки, буни амалга ошириш учун балоғат ёшидан ўтган мусулмон эркак авратини шу ишни қилувчи мутахассисга очиб бўлса ҳам, қилиши жоиз. Бу амал суннат бўлсада, шу тўғрида тўғридан тўғри саҳиҳ далил келгани сабабли, фақатгина ушбу суннатнинг ўзи учун авратни мутахассис олдида очиш мумкин бўлади. Лекин юқорида айтиб ўтдикки, бу амал вожиблик даражасига ҳам етиб бора олмайди.

 Бу ерда Иброҳим алайҳиссалом қилган амал биздан олдинги пайғамбарнинг шариатику, биздан олдинги пайғамбарлар шариати бизга шаръий қонун бўлмайди, деган эътироз ўринли бўлмайди. Бунинг сабаби, Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Иброҳим алайҳиссалом бир амални қилгани ҳақида хабар бердилар ва айни дамда шу амални пайғамбарлар олиб келган диннинг одати, табиати шундай, деб сифатладилар. Демак, Иброҳим алайҳиссалом қилган амал у кишидан кейинги бошқа барча пайғамбарлар олиб келган шариатда ҳам, ҳудди шунингдек, Пайғамбаримиз Муҳаммад соллалоҳу алайҳи ва салламнинг шариатида ҳам бир ҳил мартабада бўлган. Валлоҳу аълам.

 Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим

03.10.2017й.