Ким уни покласа, батаҳқиқ нажот топибди!
Ким уни покласа, батаҳқиқ нажот топибди!
Ҳақ устида маҳкам туриш
(давоми)
بسم الله الرحمن الرحيم
Пайғамбаримиз с.а.в ва Саҳоба р.а ларга мушриклар томонидан етказилган азоблар тўғрисида ҳадислардан мисоллар келтиришни аввалги мавзуимизда бошлаган эдик. Бу мақоламизда ана шу мавзуни давом эттирамиз.
Овоз чиқартирмаслик, одамларга аралаштирмаслик:
Бухорий Оиша р.а. дан ривоят қилган узун ҳадисда жумладан шундай дейилади: “Қурайш ибн Дағаннанинг ҳимоясини инкор қилмади. Унга, фақат ҳовлисида ибодат қилишини буюргин, ташқарига чиқмасдан хоҳлаганча намоз ўқиб, тиловат қилаверсин, ҳаммага эшиттириб, бизга озор бермасин, биз аёлларимиз ва болаларимизнинг фитналанишидан қўрқамиз, дейишди. Буни ибн Дағанна Абу Бакрга айтди. Шу билан Абу Бакр ҳовлисидагина Раббисига ибодат қиладиган, намоз ўқийдиган, қироат қиладиган бўлиб турди. Кейин унинг миясига масжид қуриш фикри келиб, ҳовлисининг бир бурчагига қуриб олди. Ўша ерда намоз ўқирди ва Қуръон тиловат қиларди. Мушрик аёллар ва болалар унинг ёнига тўпланиб олардилар. Улар учун бу иш қизиқ бўлиб, томоша қилардилар. Абу Бакр йиғлоқи одам бўлиб, Қуръон тиловат қилганида йиғидан ўзини тўхтата олмасди. Бу нарса Қурайшнинг катталарини даҳшатга солди. Ибн Дағаннага элчи юбордилар. Улар келишиб, биз сенинг Абу Бакрни ҳимоянгга олганингни фақат ҳовлисида ибодат қилиши шарти билан қабул қилгандик, у ҳаддидан ошди, ҳовлисининг бир четига масжид қуриб олиб, намозини ва қироатини эълон қилди, биз аёлларимиз ва болаларимизнинг фитналанишидан қўрқамиз, уни қайтар, фақат ҳовлисида ибодат қилиш билан чекланса, ўшандай қилаверсин, агар бош тортиб, ошкора қиламан, деса, ундан ҳимоянгга олганингни қайтариб беришини сўра. Чунки биз сенга берган ваъдамизни бузишни маъқул кўрмаймиз ва айни пайтда Абу Бакрнинг ўз ишини ошкора қилишига ҳам рози эмасмиз, дейишди”.
Тош отиш:
Ибн Ҳиббон ва ибн Ҳузайма ўзларининг “Саҳиҳ” ларида Ториқ Мухорибийдан ривоят қиладилар: “Пайғамбар с.а.в. нинг Зулмажоз бозоридан ўтаётганларини кўргандим. Устларида қизил кийим бор эди.
«يَا أَيُّهَا النَّاسُ قُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ تُفْلِحُوا
“Эй одамлар, Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, денглар, нажот топасизлар”, дер эдилар. Бир киши орқаларидан бориб, тош отарди. Икки тўпиқлари ва оёқларининг бетларини қонатиб юборди. У “Эй одамлар, унга қулоқ солманглар, у каззоб”, дер эди. Мен бу ким, деб сўраган эдим, Бану Абдул Мутталибнинг ғуломи, дейишди. Мана бу орқасидан бориб, тош отаётган ким, деб сўрагандим, Абдул-Уззо Абу Лаҳаб, дейишди”.
Ичак-чавоқ ва бошқа ахлатларни ташлаш:
Бухорий Абдуллоҳ р.а. дан ривоят қилади: Пайғамбар с.а.в. саждада эдилар. Атрофларида қурайшийлар турарди. Уқба ибн Абу Муъайт сўйилган ҳайвоннинг қоғоноғини олиб келиб, Пайғамбар с.а.в. нинг орқаларига ташлаб қўйди. У киши бошларини кўтармадилар. Фотима р.а. келиб, орқаларидан олиб ташлади ва шу ишни қилганни дуоибад қилди. Шунда Пайғамбар с.а.в.:
«اللَّهُمَّ عَلَيْكَ الْمَلأَ مِنْ قُرَيْشٍ أَبَا جَهْلِ بْنَ هِشَامٍ, وَعُتْبَةَ بْنَ رَبِيعَةَ, وَشَيْبَةَ بْنَ رَبِيعَةَ, وَأُمَيَّةَ بْنَ خَلَفٍ, أَوْ أُبَيَّ بْنَ خَلَفٍ»
“Эй Аллоҳим, мана бу Қурайш гуруҳининг — Абу Жаҳл ибн Ҳишом, Утба ибн Робиа, Шайба ибн Робиа, Умайя ибн Халаф ёки Убай ибн Халафларнинг жазосини Ўзинг бер”, деб дуо қилдилар. Ровий айтади: Улар Бадр кунида ўлдирилиб, Умайя ёки Убайдан бошқалари қудуққа ташландилар. Ташланмаганнинг бўғинлари парча-парча бўлиб кесилиб кетганди. Ибн Саъд “Табақот” да Оиша (р.а.) дан ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар (с.а.в.) шундай деганлар:
«كُنْتُ بَيْنَ شَرِّ جَارَيْنِ, بَيْنَ أَبِي لَهَبٍ وَعُقْبَةَ بْنِ أَبِي مُعِيطٍ, إِنْ كَانَا لَيَأْتِيَانِ بِالْفُرُوثُ, فَيَطْرَحَانِهَا عَلَى بَابِي, حَتَّى إِنَّهُمْ لَيَأْتُونَ بِبَعْضِ مَا يَطْرَحُونَ مِنْ الأَذَى, فَيَطْرَحُونَهُ عَلَى بَابِي»
“Икки ёмон қўшнининг – Абу Лаҳаб билан Уқба ибн Абу Муҳайтнинг ўртасида эдим. Ичак-чавоқларни олиб келишиб, дарвозам ёнига ташлаганлари майлия, ҳатто бошқа ахлатларни ҳам олиб келиб, дарвозам ёнига ташлардилар”. Пайғамбар с.а.в. уларни олиб чиқиб, “Эй Бану Абди Маноф, бу қандай қўшничилик бўлди?”, дер эдилар.
Бўйинга миниш ва юзга тупроқ сепишга уриниш:
Муслим Абу Ҳурайрадан ривоят қилади: Абу Жаҳл, сизларнинг кўз олдингизда Муҳаммаднинг юзига тупроқ сепилсинми, деган эди, ҳа, дейишди. Шунда у, Лот ва Уззога қасамки, агар унинг яна шундай қилганини кўрсам, ё бўйнига минаман ёки юзига тупроқ сочаман, деди. Пайғамбар с.а.в. нинг намоз ўқиётганларида устларига келиб, бўйинларига энди минмоқчи бўлиб турган эди, бирданига орқасига тисарилиб, қўли билан нимадандир ҳимоялана бошлади. Унга, сенга нима бўлди, дейишган эди, мен билан унинг ўртасида бир оловли хандақ ва қанотли баҳайбат махлуқ пайдо бўлди, деб жавоб берди. Пайғамбар с.а.в.:
«لَوْ دَنَا مِنِّي لاخْتَطَفَتْهُ الْمَلاَئِكَةُ عُضْوًا عُضْوًا»
“Агар менга яқинлашганида, фаришталар уни парча-парча қилиб юборарди”, дедилар.
Бундан бошқа азоблашлар:
Урва р.а. ривоят қиладилар: Варақа ибн Навфал азобланаётган ва “Аҳад, Аҳад” деяётган Билолнинг ёнидан ўтаётиб: “Эй Билол, Худо битта, битта”, дерди, кейин Умайя ибн Халафнинг ва Билолни шу кўйга солаётган Бану Жамҳликлар олдига бориб: “Аллоҳга қасамки, агар уни ўлдирсангизлар, унга қаттиқ ачинаман”, дерди. Абу Бакрнинг ҳовлиси Бану Жамҳда эди. Азобланаётган Билолнинг ёнидан ўтаётиб, Умайяга: “Шу мискин борасида Аллоҳдан қўрқмайсанми, қачонгача бундай қиласан?”, деди. “Сен уни бузгансан, энди ўзинг қутқар”, деди Умайя. “Розиман, менда ундан кўра бақувватроқ ва чидамлироқ сенинг динингдаги ғулом бор, ўшани алмашаман”, деди Абу Бакр. “Қабул қилдим”, деди Умайя. “У сеники”, деб Абу Бакр ўша ғуломига Билолни алмаштирди ва озод қилди.
Абу Бакр Маккадан ҳижрат қилишидан аввал олти қулни мусулмон бўлгани учун озод қилганди. Билол еттинчиси эди. Улар орасида Бадр ва Уҳудни кўрган, Мауна қудуғи кунида шаҳид бўлган Омир ибн Фаҳира, Умму Абийс ва Зинниралар бор эди. Жобир р.а. ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар с.а.в. азобланаётган Аммор ва унинг оиласи ёнидан ўтаётиб:
«أَبْشِرُوا آلَ عَمَّارٍ وَآلَ يَاسِرٍ فَإِنَّ مَوْعِدَكُمْ الْجَنَّةُ»
“Эй Аммор оиласи, эй Ёсир оиласи, хурсанд бўлинглар, чунки сизларга ваъда қилинган нарса жаннатдир”, деганлар.
Аҳмад одамлари ишончли бўлган санад билан Усмон р.а. дан ривоят қилади: “Пайғамбар с.а.в. билан водийда бораётган эдик. У киши қўлимдан ушлаб олгандилар. Азобланаётган Аммор ва унинг ота-онаси ёнига келганимизда, Абу Аммор: “Эй Расулуллоҳ, замон шу эканда!”, деди. Шунда Пайғамбар с.а.в.:
«اصْبِرْ ثُمَّ قَالَ: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لآلِ يَاسِرٍ وَقَدْ فَعَلْتُ»
“Сабр қил”, дедилар, кейин: “Эй Аллоҳим, Ёсир оиласини кечир. Албатта Сен уларни кечиргансан”, дедилар”.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин
28.09.2017й.
