Ким уни покласа, батаҳқиқ нажот топибди!
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Ким уни покласа, батаҳқиқ нажот топибди!
Гўзал хулқ эгалари
(Ўн тўртинчи қисм)
Риё, хўжакўрсинга иш қилиш ва қилган ишини эшиттириш мавзусидаги суҳбатимизни давом эттирамиз.
Шериклик риёси амални бекор қилиб юбориб турганда, холис риёнинг уни бекор қилиб юбориши ўз-ўзидан маълум. Аҳмад Убай ибн Каъб р.а.дан ҳасан иснод билан ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар (с.а.в.) шундай деганлар:
«بَشِّرْ هَذِهِ الأُمَّةَ بِالسَّنَاءِ وَالرِّفْعَةِ وَالنَّصْرِ وَالتَّمْكِينِ, فَمَنْ عَمِلَ مِنْهُمْ عَمَلَ الآخِرَةِ لِلدُّنْيَا لَمْ يَكُنْ لَهُ فِي الآخِرَةِ نَصِيبٌُ»
«Бу умматга буюклик, юксаклик, ғолиблик ва имконият бериш ҳақида башорат беринг. Кимки охират ишини дунё учун қилса, охиратда унга насиба бўлмайди».
Байҳақий ва Баззор қилган ривоятда Пайғамбар (с.а.в.) шундай деганлар:
«إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَقُولُ أَنَا خَيْرُ شَرِيكٍ فَمَنْ أَشْرَكَ مَعِي شَرِيكًا فَهُوَ لِشَرِيكِي. يَاأَيُّهَا النَّاسُ أَخْلِصُوا أَعْمَالَكُمْ لِلَّهِ, فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لاَ يَقْبَلُ مِنْ الأَعْمَالِ إِلاَّ مَا خَلَصَ لَهُ, وَلاَ تَقُولُوا هَذَا لِلَّهِ وَلِلرَّحِمِ فَإِنَّهَا لِلرَّحِمِ وَلَيْسَ لِلَّهِ مِنْهَا شَيْءٌ, وَلاَ تَقُولُوا هَذَا لِلَّهِ وَلِوُجُوهِكُمْ فَإِنَّهَا لِِوُجُوهِكُمْ وَلَيْسَ لِلَّهِ فِيهَا شَيْءٌ»
«Аллоҳ Таоло: «Шерикнинг энг яхшиси Менман, кимки Менга бирор нарсани ёки кимсани шерик қилса, унинг иши фақат ўша нарса ёки кимса учун бўлиб қолади», дейди. Эй одамлар, амалларингизни холис Худо учун қилинглар. Чунки Аллоҳ Таоло фақат холис амалларнигина қабул қилади. «Мана бу Худо учун ва қариндошчилик учун», деб айтманглар. Чунки у фақат қариндошчилик учунгина бўлиб қолиб, ундан ҳеч нарса Худо учун бўлмай қолади. «Мана бу Худо учун ва сизларнинг ҳурматингиз учун», деманглар. Чунки у сизларнинг ҳурматингиз учунгина бўлиб қолиб, ундан ҳеч нарса Худо учун бўлмай қолади».
Абу Саъид ибн Абу Фузола р.а.дан қилган ривоятларида Пайғамбар (с.а.в.) шундай деганлар:
«إِذَا جَمَعَ اللَّهُ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِيَوْمٍ لاَ رَيْبَ فِيهِ, نَادَى مُنَادٍ مَنْ كَانَ أَشْرَكَ فِي عَمَلِهِ أَحَدًا فَلْيَطْلُبْ ثَوَابَهُ مِنْ عِنْدِهِ, فَإِنَّ اللَّهَ أَغْنَى الشُّرَكَاءِ عَنْ الشِّرْكِ»
«Аллоҳ бўлиши аниқ бўлган қиёмат кунида аввалгию охиргиларни тўплаган пайтида бир жарчи жар солиб: «Ким амалида бировни шерик қилган бўлса, савобини ўшандан талаб қилсин, чунки Аллоҳ шерикларнинг шерикликдан энг беҳожатроғидир», дейди».
Аҳмад, Абу Мусо Ашъарийдан ривоят қилишларича, Пайғамбар (с.а.в.) бир куни хутбаларида ширк ҳақида шундай дедилар:
«يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا هَذَا الشِّرْكَ فَإِنَّهُ أَخْفَى مِنْ دَبِيبِ النَّمْلِ, فَقَالَ لَهُ مَنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ: وَكَيْفَ نَتَّقِيهِ وَهُوَ أَخْفَى مِنْ دَبِيبِ النَّمْلِ يَا رَسُولَ اللَّهِ, قَالَك قُولُوا اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنْ أَنْ نُشْرِكَ بِكَ شَيْئًا نَعْلَمُهُ, وَنَسْتَغْفِرُكَ لِمَا لاَ نَعْلَمُ»
«Эй одамлар, мана бу ширкдан сақланинглар, чунки у чумолининг ўрмалашидан ҳам махфийроқ», дедилар. Шунда Аллоҳ хоҳлаган кимдир: «Эй Расулуллоҳ, агар у чумолининг ўрмалашидан ҳам махфийроқ бўлса, қандай қилиб ундан сақланамиз?», деган эди: «Эй Аллоҳим, биз Сендан билган нарсамизни Сенга шерик қилиб қўйишдан паноҳ сўраймиз, билмаган нарсаларимиз учун эса Сенга истиғфор айтамиз, деб айтинглар», дедилар».
Қилган ишини гапириш риё каби амални бекор қилмайди. Агар унга риё аралашган бўлса, гапирмай туриб ҳабата бўлиб қолади. Агар амал холис Худо учун бўлиб, кейин уни гапириб қўйган бўлса, кейинги гапиргани учун гуноҳкор бўлади. Бу гуноҳга истиғфор айтиб, тавба қилиш мумкин. Аллоҳ кечирадими, қиёмат куни ёпадими ё гуноҳлар мезонига қўядими, Ўзи билади. Аммо Аллоҳ холис амални ҳабата кетказмайди. Чунки амални эшиттириш учун қилиш ҳақидаги далиллар унинг фақат ҳаромлигини ифодалайди, холос. Амални бекор қилишини ифодаламайди. Риёда эса ундай эмас. Риёда Аллоҳ амалга савоб бермай, ким учун қилган бўлсанг, ўшанга бор, савобни ўша берсин, дейди. Бу дегани қилган амалинг ҳабата кетди, дегани. Кейин гапиришда эса, бундай гап йўқ. Унда фақат гапириб қўйгани учун гуноҳкор бўлади. «Аллоҳ уни бадном қилади», «Ҳамманинг олдида бадном қилади», «Халойиқ олдида бадном қилади» каби гаплар, амални ҳабата кетказишини эмас, бу иш учун жазо борлигини ифодалайди.
Қилган ишни гапиришни риёга қиёслаб бўлмайди. Чунки риё аралашган амал ҳабата кетиб, худди бўлмагандек бўлиб қолади. Шу ўринда айтилиши зарур бўлган бир сўз борки, холис Худо учун қилинган бирор ишни гапириш бундан мустасно. Аллоҳ Субҳанаҳу ҳузурига қилаётган амалларимизни риёдан поклаган ҳолда олиб боришлигимизни насиб айласин. Ўзини розилиги йўлида қилинаётган холис тоат-ибодатларимиз бесамар кетмайди, ин ша Аллоҳ!
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин.
22.01.2019й.
