Ким уни покласа, батаҳқиқ нажот топибди!
Ким уни покласа, батаҳқиқ нажот топибди!
Сўзлашиш одоби
(5-қисм)
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Хутба ўқиш одоби
Хусусан жума кунида хутбани қисқа қилиш. Муслим Аммор р.а.дан ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар (с.а.в.) шундай деганлар:
«إِنَّ طُولَ صَلاَةِ الرَّجُلِ، وَقِصَرَ خُطْبَتِهِ، مَئِنَّةٌ مِنْ فِقْهِهِ؛ فَأَطِيلُوا الصَّلاَةَ، وَاقْصُرُوا الْخُطْبَةَ، وَإِنَّ مِنْ الْبَيَانِ سِحْرًا»
«Киши намозининг узун ва хутбасининг қисқа бўлиши унинг фақиҳлигидан нишонадир. Намозни узун, хутбани қисқа қилинглар. Баён қилишда ҳам бир сеҳр бор».
Жобир ибн Самура айтадилар:
«كُنْتُ اُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ، فَكَانَتْ صَلاَتُهُ قَصْدًا، وَخُطْبَتُهُ قَصْدًا»
«Пайғамбар (с.а.в.) билан намоз ўқиган эдим. Намозлари ҳам, хутбалари ҳам ўртача бўлди».
Муслим ривоят қилган. Ҳакам ибн Ҳазан Калафий айтади:
«شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ r الْجُمُعَةَ، فَقَامَ مُتَوَكِّئًا عَلَى عَصًا، أَوْ قَوْسٍ، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ كَلِمَاتٍ خَفِيفَاتٍ طَيِّبَاتٍ مُبَارَكَاتٍ»
«Пайғамбар (с.а.в.) билан жума ўқиган эдим, асога ёки камонга суяниб туриб, Аллоҳга ҳамду сано ва енгил, ёқимли, баракали сўзларни айтдилар».
Абдуллоҳ ибн Абу Авфо айтади:
«كَانَ رَسُولُ اللَّهِ r يُكْثِرُ الذِّكْرَ، وَيُقِلُّ اللَّغْوَ، وَيُطِيلُ الصَّلاَةَ، وَيَقْصُرُ الْخُطْبَةَ، وَلاَ يَسْتَنْكِفُ أَنْ يَمْشِيَ مَعَ الْعَبْدِ وَالأَرْمَلَةِ، حَتَّى يَخْلُوَ لَهُمْ مِنْ حَاجَتِهِمْ»
«Пайғамбар (с.а.в.) кўп зикр қилардилар, бекорчи гапни оз гапирардилар, намозни узун, хутбани эса қисқа қилардилар, қул ёки тул хотин билан юришдан ор қилмасдилар. Ҳатто уларнинг ҳожатларини чиқарардилар».
Намоз ва хутбадаги ўртачалик бошқа ҳадислар билан тафсир қилинганда намознинг хутбадан узунроқ бўлишини англатади. Ибн Абу Авфонинг ҳадисида Пайғамбар (с.а.в.) намозни узун, хутбани қисқа қилганлар, Амморнинг ҳадисида эса, намозни узун, хутбани қисқа қилишга буюрганлар. Демак, у кишининг жума кундаги намозлари хутбаларидан узун бўлган. Агар Пайғамбар (с.а.в.) намозларининг миқдорини билиб олсак, хутбаларининг ҳам қисқалигини билиб оламиз.
Абу Ҳурайра ривоятида Пайғамбар (с.а.в.) жума намозига «Жумъа» ва «Мунофиқун» сураларини зам қилганлар. Нўъмон ибн Башир ҳадисида эса, “Сабби ҳисма раббикал-аъла” билан “Ҳал атака ҳадисул-ғошия” ни ўқирдилар. Ибн Аббоснинг ҳадисида ҳам «Жумъа» билан «Мунофиқун» сураларини ўқирдилар. Бу уч ҳадисни Муслим ривоят қилган. Демак, Пайғамбар (с.а.в.) ўқиган энг узун жума намози «Жумъа» ва «Мунофиқун» суралари ўқилган намоздир. Бунга икки рукуъ, тўрт сажда, ташаҳҳуд ва салавотлар учун ўтиришларни қўшадиган бўлсак, энг узун жума намози бўлади. Ундан қисқароғи эса, «Аъла» ва «Ғошия» суралари зам қилинган намоздир. Шунга биноан, Пайғамбар (с.а.в.) нинг намозлари хутбаларидан узун бўлган.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин
10.06.2019й
