Ким уни покласа, батаҳқиқ нажот топибди!
Ким уни покласа, батаҳқиқ нажот топибди!
Янги рукн.1-қисм
بسم الله الرحمن الرحيم
قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ * الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ * وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ * وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ * وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ * إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ * فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاء ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ * وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ * وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَوَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ * أُوْلَئِكَ هُمُ الْوَارِثُونَ * الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
“Дарҳақиқат мўъминлар нажот топдилар. Улар намозларида (қўрқув ва умид билан) бўйин эгувчи кишилардир. Улар беҳуда-фойдасиз (сўз ва амаллардан) юз ўгирувчи кишилардир. Улар закотни (адо) қилгувчи кишилардир. Улар авратларини (ҳаромдан-зинодан) сақлагувчи кишилардир. Магар ўз жуфти ҳалолларидан ва қўлларидаги чўриларидангина (сақланмайдилар). Бас, улар маломат қилинмаслар. Энди ким шундан ўзгани (яъни, зино ва шу каби Шариати Исломийяда ҳаром қилинган бошқа нарсаларни) истаса, бас, ана ўшалар ҳаддидан ошгувчилардир. Улар (яъни, мўминлар) ўзларига (ишонилган) омонатларга ва (ўзгаларга) берган аҳду паймонларига риоя қилгувчи кишилардир. Улар (барча) намозларини (вақтида адо этиб, қазо бўлишдан) сақлагувчи кишилардир. Ана ўшалар Фирдавс (жаннатига) меросхўр бўлгувчи ворислардир. Улар ўша жойда мангу қолурлар”. (Мўъминун. 1 – 11)
Кириш
Бандаларига энг олий мабдани, инсонларни ҳақиқий бахт саодатга элтувчи динни, жамиятларни ҳақиқий адолат билан бошқарувчи шариатни нозил қилган Аллоҳ Таъолога Унинг улуғлигига муносиб ҳамду санолар бўлсин!
Ушбу мабдани умматига энг чиройли тарзда етказган, шаръий бошқарув энг пок, энг тўғри, энг адолатли бошқарув эканини саҳобалари билан биргаликда инсониятга кўрсатиб берган Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга саловоту саломлар бўлсин!
Сиз азизларнинг эътиборингизга янги рукнни ҳавола этишни бошлаймиз. Ушбу рукнда мусулмон банда ўзини Аллоҳ кўрсатган тарзда тарбия қилиши, яъни модомики мусулмон банданинг бу дунёда яшаши давомида олий мақсади Аллоҳнинг розилиги бўлар экан, Уни рози қилиш учун биринчи ўринда Аллоҳнинг борлигига ишониши, иймон келтириши лозим бўлса, иккинчи ўринда ўз ҳаётини Аллоҳнинг буйруқ ва тақиқлари, шариат чегараларига амал қилган ҳолида тартиблаштириши керак эканини, бунинг учун эса, инсон энг аввало ўзини тузатиши лозимлиги тўғрисида сўз юритмоқчимиз. Яъни инсон нафсини – ўзини – шариат кўрсатмаларига асосан тарбия қилиши тўғрисида сўз юритмоқчимиз. Зеро, “нафс” сўзи араб луғатида “бир нарсанинг ўзи”, инсонга нисбатан ишлатилганда “инсоннинг ўзи” маъносини билдиради.
قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي * وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي * وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي * يَفْقَهُوا قَوْلِي
У деди: “Эй Роббим, менинг қалбимни кенг қил. Менинг ишимни осон қил. Тилимдаги тугунни ечгин. Сўзимни англасинлар”. (Тоҳа. 25-28)
Инсон атрофида бўлаётган нарсалар, воқеалар ва ҳодисаларни англашда уларга нисбатан ўзи ишониб ҳосил қилган қоидага асосланиб ҳукм чиқарса, бу инсоннинг ақлияси бўлади. Агар шу қоида Исломий ақида бўлса, унинг ақлияти ҳам Исломий бўлади. Исломий ақида бўлмаса, ақлияти ҳам Исломий бўлмайди.
Инсон агар ўзи ишонч ҳосил қилиб, қалби таскин топган бир қоида асосида ўз ғаризалари ва узвий эҳтиёжларини қондириши нафсиядир. Агар шу қоида Исломий ақида бўлса, унинг нафсияти ҳам Исломий бўлади. Агар у бошқа нарса бўлса, нафсияти ҳам бошқача бўлади.
Шу ўринда халқимиз луғатида кўп таниш бўлмаган, “ғариза ва узвий эҳтиёжлар” жумласига аниқлик киритиб ўтамиз.
Ғаризалар. Аллоҳ инсонни яратишда қўшиб яратган инстинктлар, инсоннинг табиий бор бўлган хусусиятлари. Улар учтадир; бақо ғаризаси – яшаш учун кураш инстинкти, нав ғаризаси – инсон навини сақлашга ҳаракат қилиш инстинкти, тадайюн ғаризаси – сиғиниш инстинкти.
Инсон зоти борки, унда ушбу ғаризалар албатта бўлади, чунки Аллоҳ инсонларни яратганда ушбу хусусиятларни қўшиб яратган. Демак инсон бу ғаризалардан ҳоли бўла олмайди, уларни тўсиб қўйиш, инсонни ўлимга олиб бормайди. Балки, унинг қалби ҳотиржамликда, ўз ҳолатидан рози ҳолатда яшамайди, қийналиб, азиятланиб яшайди.
Узвий эҳтиёжлар. Инсондаги аъзолар – узв, ана шу аъзолар талаб қилган талаблар – узвий эҳтиёжлар. Яъни инсон аъзолари талабларини қондириш узвий эҳтиёжларни қондириш бўлади. Узвий эҳтиёжларни тўсиб қўйиш, инсонни ўлимга олиб боради. Масалан, инсоннинг аъзолари талаб қиладиган озиқланиш (овқатланиш)дан тўсиб қўйилса, у халок бўлади.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин
07.02.2017й.
