بِسْـــمِ اللهِ الرَّحْمٰـــنِ الرَّحِيـــم

Кофирларга тақлид қилишнинг шаръий ҳукми.

Саҳиҳ Буҳорийда шундай келган: "Ибн Аббос розияллоҳу анҳу ривоят қиладилар: Набий САВ буйруқ келмаган нарсалар ҳусусида аҳли китобларга мувофиқ иш тутмоқни яхши кўрар эдилар. Аҳли китоблар сочларига фарқ очмай тўғри тараб юрар, мушриклар эса фарқ очиб юрардилар. Жаноб Росулуллоҳ САВ аввалига сочларини тўғри тараб юрдилар, кейинчалик эса фарқ очадиган бўлдилар".

Аҳли китоб ва мушрикларга бундай мувофиқ иш тутиш Росулуллоҳ САВга мубоҳ қилинган эди. Аммо кейинчалик Аллоҳ Таоло жаноб Пайғамбаримизни уларга мувофиқ иш тутиш ёки уларга тақлид қилишдан (ўхшашдан) қайтарди. Шунда Росулуллоҳ САВ мусулмонларни яҳудий, насроний, мажусий ва мушрикларга хилоф иш тутишга буюриб шундай дедилар:

"Яҳудий ва насоролар соч соқолларини бўямайдилар, Сиз улар сингари иш тутмангиз!" (Буҳорий ва Муслим).

Яна дедилар: "Мўйлабни қисқартириб, соқолни мўл қўйинглар, мажусийлар сингари иш тутманглар" (Аҳмад ва Муслим).

Яна дедилар: "Кимки ўзини биздан бошқаларга ўхшатса, бизлардан эмасдир"(Термизий).

Яна дедилар: "Кимки ўзини бир қавмга ўхшатса улардан бўлур" (Абу Довуд ва Аҳмад).

Абу Муаммар ривоят қиладилар: "Али РА билан бирга эдик, олдимиздан бир жаноза ўтиб қолди, шунда одамлар у учун ўринларидан турдилар. Али РА: "Сизларга бу ҳақида ким фатво берди?", деб сўрадилар. Одамлар: "Абу Мусо" деб жавоб беришди". Шунда Али РА: "Росулуллоҳ САВ аҳли китобларга ўхшаб бу ишни бир маротаба қилган эдилар, аммо қайтарилганларидан сўнг буни қилмай қўйдилар", дедилар" (Аҳмад).

Росулуллоҳ САВ ашуро (муҳаррам ойининг 10- куни)да рўза тутишга одатланган эдилар. Сўнг яҳудийлар сингари иш тутмаслик учун Алоҳ Таоло тосуъа (муҳаррам ойининг 9-10- кунлари)да рўза тутишни буюрди. Росулуллоҳ САВ намозда Байтул Мақдисга юзланар эдилар, сўнг Аллоҳ Таоло Байтул Харомга қараб намоз ўқишни буюрди. Яҳудийлар ҳайз кўраётган аёллар билан аралашиб юрмас эдилар. Росулуллоҳ САВ эса улар билан аралашиб юришга рухсат бердилар ва ҳатто: "Жимодан (қўшилишдан) бошқа хоҳлаганингизни қилаверинглар", дедилар. Буни кўрган яҳудийлар "Биз нима қилсак, Муҳаммад уни тескарисини қилади", дедилар. Абу Довуд Умму Саламадан шундай ривоят қиладилар: "Росулуллоҳ САВ шанба ва якшанба кунлари рўза тутишга одатланган эдилар ва: "Бу икки кун кофирларнинг байрамидир, мен уларга хилоф иш тутишни хоҳлайман", дедилар". (Насоий ва Аҳмад ҳам шундай ривоят қилганлар).

Ибн Хажар ал-Асқалоний айтади: (Аҳли китобларга хилоф иш тутиш ҳақидаги ҳадисларда келган 30дан ортиқ масала тўпладим ва бу ҳукмларни "шанба кунида рўза тутмаслик ҳақида собит сўз", деб номланган китобимга киритдим).

Мусулмон киши, аҳли китоблардан бўлган яҳудий ва насоролар, худосизлар, буддистлар ва куфр миллатидан бўлган бошқа кофирлар билан мужомала (зоҳирда яҳши муомала қилиш), ёки кофирлар билан мубоҳ ишлар доирасида яхши муомалада бўлиши, уларга мувофиқ иш тутиб уларни рози қилиши, ёки мубоҳ ишларда уларга тақлид қилиши жоизми? Ҳа, мусулмон киши қуйидаги оят далили билан мубоҳ ишлар доирасида кофирларга яхши муомалада бўлиши ва уларни рози қиладиган амалларни қилиши жоиз. Аллоҳ Таоло айтади:

لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُم مِّن دِيَارِكُمْ أَن تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ .

إِنَّمَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ قَاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَجُوكُم مِّن دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوا عَلَى إِخْرَاجِكُمْ أَن تَوَلَّوْهُمْ وَمَن يَتَوَلَّهُمْ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ .

Аллоҳ сизларни динларингиз тўғрисида сизлар билан урушмаган ва сизларни ўз диёрларингиздан ҳайдаб чиқармаган кимсалардан — уларга яхшилик қилишларингиздан ва уларга адолатли бўлишларингизда қайтармас. Албатта Аллоҳ адолат қилгувчиларни севар.

Аллоҳ сизларни фақат динларингиз тўғрисида сизлар билан урушган ва сизларни ўз диёрларингиздан ҳайдаб чиқарган ҳамда сизларни ҳайдаб чиқаришда бир-бирларига ёрдамлашган кимсалардан — улар билан дўстлашишларингиздан қайтарур. Кимки улар дўстлашса, бас, ана ўшалар золим кимсаларнинг ўзидир. [60:8,9]

Тўғри кофирларга тақлид қилиш (ўхшаш) бутунлай ҳаром эмас. Лекин куфрга, яъни кофирларнинг дунёқараши ва ақидасига тааллуқли нарсаларда уларга тақлид қилиш ҳаромдир. Аммо дин ва дунёқарашга алоқаси бўлмаган ва Исломга зид келмаган нарсаларни кофирлардан олиш харом эмас.

Масалан, мусулмонлар математика, саноат, тиббиёт ва шу каби фанларни кофирлардан ўрганиб бундай ишларда уларга тақлид қилишлари жоиз. Чунки бу фанлар изланиш ва тажрибалар натижалари бўлиб, уларнинг куфр ақидасига ёки дунёқарашига ҳеч қандай алоқаси йўқ. Бундай фанларда мусулмонлар бошқалардан ўзиб кетиб янги кашфиётлар қилишлари жоиз бўлгани каби, уларни бошқалардан ўрганишлари ҳам жоиздир. Бу ишлар қуйдаги оятларнинг умумийлиги боис уларнинг жумласига киради.

Аллоҳ Таоло айтади:

قُلِ انظُرُواْ مَاذَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ

(Эй Муҳаммад, Макка мушрикларига) айтинг: «Осмонлар ва ердаги нарсаларни кузатинглар. [10:101]

فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ .

агар билмайдиган бўлсангизлар, аҳли илмларидан сўранглар!

Аммо кофирларнинг ҳусусиятларидан бўлган, ёки уларнинг ақидаси ва дунёқарашига, яъни куфрига алоқадор бўлган ишларни олиш асло жоиз эмас.