بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

Саволга жавоб

Мисрдаги ҳодисалар жараёни

Савол:

Ҳодисалар жараёнларини кузатар эканман воқеалар менга чалкашиб тушунарсиз бўлиб қолди:

1 – Маълумки Америка Мисрда кучли нуфузга эга. Шундай экан нега Саудия, Амирликлар ва Қувайт Мисрдаги янги ҳокимларни молиявий жиҳатдан қўллаб-қувватламоқда? Ахир бу давлатлар Британияга тобе-ку?

2 – Қолаверса Амирликлар Францияни ҳам Малида қўллаб-қувватлаб Малига молиявий ёрдам юборди. Ахир Малидаги кучли нуфуз Британияники эмас-ку?

3 – Амирликлардаги ал-Арабия телеканали билан Қатардаги ал-Жазира телеканалининг ахборот позициялари бир-бирига қарама-қарши эканини ҳам кузатмоқдамиз. Ҳолбуки Амирликлар ва Қатар иккаласи ҳам инглизлар малайи-ку. Шу муносабат билан Қатардаги охирги ўзгариш Британиянинг у ердаги сиёсатига таъсир қиладими?

4 –  Биз Саудиянинг коалициядаги Жарба каби одамлари Қатар одамларига тескари ўлароқ кучли рол ўйнаётганини ҳам кузатмоқдамиз. Хўш, Сурияда бўлаётган ҳодисаларда Қатар одамларига заифлик кира бошладими ва Саудия одамлари кучайдими?

5 – Ва охирги савол: Американинг Мурсийдан воз кечиши унинг ўзи «мўътадил ислом» деб атаётган нарсанинг ҳокимиятга келишини осонлаштириш ғоясидан воз кечганини англатадими?

Мен бу савол чўзилиб кетганига «бардош беришингиз»ни умид қилиб қоламан, Аллоҳ сизга яхшиликни мукофот айласин. Саволлар чўзилиб кетгани ва кўплиги учун сиздан олдиндан узр сўрайман. Лекин биз амиримиз кўкси ва илми кенглигини биламиз. Шунинг учун шояд биз у кишида ҳайратимизни тарқатиб юборадиган ва билиш истагимизни қондириб кўксимизни яйратадиган нарсани топсак деган илинжда шу саволларни йўлладим.

Жавоб:

Бу – эй биродар битта савол эмас, балки «бир уюм» саволлар экан!!! Қандай бўлса ҳам сизга инша Аллоҳ қисқача, лекин тушунишга халал бермайдиган тарзда жавоб бераман:

Бу ерда Британия сиёсатида кенг кўламли режалар бор, улар бўлаётган воқеалар жараёнини тушунишингизга ёрдам беради:

1 – Британия ҳозир Америкага очиқ қарши туришга журъат қилмаяпти. Балки ўзини Америка билан бир сафда тургандек қилиб кўрсатяпти. Лекин махфий равишда Америка сиёсатига ташвиш туғдирмоқда ва тўсиқ қўймоқда. Буни ўзининг малайлари орқали амалга оширмоқда. Бундан олдин алдашга оид ҳаракат режаларини пухталаб олди.

2 –  Британия ўзининг малайларига ажратиб берган ролларнинг кўпи шундан иборатки, бу малайлар ўзларини гўё Америка бораётган йўналиш бўйича кетаётган қилиб кўрсатишлари ва у билан тўқнашувга бормасликлари керак. Масалан Иорданиянинг Америка билан алоқаларини олайлик. Сиёсий онгга эга бўлмаган киши буни кўриб Иордания Америка билан бир сафда турибди деб ўйлайди. Ҳолбуки Иордания Британия таянчларидан биридир. Амирликлар ҳам, бошқа малайлар ҳам шундай… Бироқ Британия ўзининг баъзи малайларининг Америкага қарши туришига йўл қўйиб беряпти. Масалан Қатар шундай позицияда турибди. Бу эса бошқа баъзи малайларнинг ролидан фарқ қилади ва ҳоказо… Яъни Британия малайларига турли роллар ажратилган: уларнинг кўпи зоҳирда Америкага табассум қилиб, унга дўстлик изҳор қилаётган, парда ортидан эса худди ўзларининг хўжайинлари Британия қилаётгандек иш тутиб Американи танг аҳволга солиб қўяётган бўлса, улардан озчилиги янада ошкорроқ равишда Американинг ташвишга тушишига сабаб бўлаётган ролни ўйнамоқда…

3 – Британия Америка сиёсатига қарши туришда Франция билан ҳамоҳанг иш тутмоқда. Бу Европа сиёсати, хусусан Британия ва Франция сиёсати доирасида амалга ошмоқда. Фарқи шуки, Британия Америка қаршисида ифлослик, айёрлик билан ва алдамчи мулойим овоз билан иш юритаётган бўлса, Франция бақир-чақир, шов-шув билан иш тутмоқда… Кўпинча Британия ўз сиёсатини Франция ортида туриб амалга оширмоқда! «Британия охирги француз аскари қолгунича жанг қилаверади» деган машҳур масал бор. Бу гарчи ўтмиш замонларда бўлган бўлса-да, бироқ унинг таъсири – гарчи озроқ даражада бўлса ҳам – ҳамон сақланиб келмоқда.

4 – Саудиядаги ҳокимиятга гарчи Британия тобеларидан бири бўлган подшоҳ Абдуллоҳ бошчилик қилаётган бўлса-да, лекин Американинг бошқа баъзи амирларга таъсир-нуфузи бор. Бу таъсир Америка сиёсати учун бир суқилиб кирадиган йўлни пайдо қилиб беради…

Шуларнинг асосида саволларингизга жавоб аниқ бўлиши мумкин:

а) Қатар ҳақида айтадиган бўлсак, Қатарнинг собиқ амири ва ташқи ишлар вазири Қатарни Британиянинг Кўрфаздаги марказий ўчоғига айлантиришга муваффақ бўлишди. Шунинг учун Қатар бир неча давлатга икки таъсирли қурол: ахборот воситаси «ал-Жазира» ва молиявий восита «нефт» билан аралаша бошлади… Қатарнинг хатти-ҳаракатлари таъсирли бўлиб Американинг Сурия ва Фаластиндаги сиёсатига ва ҳатто Миср ҳамда бошқа давлатлардаги сиёсатига ташвиш туғдирди… Американинг ташвишга тушиб қолгани Британияга сир эмас эди. Британия ўзини Американи ташвишга солмайдиган суратда кўрсатишга уринаётгани учун ана шу амирни ўзгартиришга розилик берди. Лекин бу ўзгартириш шу амирдан узоқда амалга оширилгани йўқ, аксинча унинг ўрнига ўғли амир бўлди. Яъни Британия сиёсати ўзгаргани йўқ. Лекин бу ўғил отасидек таъсирга эга бўлиб Американи ташвишга солиши учун унга вақт керак. Демак бу билан Британия Америка безовталигини босиб, уни тинчитган бўлади… Яъни бу иш Британиянинг Американи мазмунан эмас, фақат шаклан рози қилиш учун қўллаган услубидир (яъни Британия Американи рози қилиш учун ўзининг бир малайини бошқа малайига алмаштирди)!

б) Қатарнинг роли мана шу ўзгариш билан бир оз камайди. Чунки янги ҳокимият одамларининг таъсирли сиёсий ишлар борасидаги тажрибаси собиқ ҳокимият одамлариникидан камроқдир. Лекин шунга қарамай Қатар Британия сиёсати доирасида ҳамон айёрлик ва ифлослик билан ҳаракат қилмоқда. Фақат олдингидан кўра кучсизроқ рол билан ҳаракат қилмоқда. Шундан келиб чиқиб айтиш мумкинки Қатарнинг Суриядаги одамларининг фаоллиги олдингидан кўра камроқ бўлиб қолди.

в) Саудиянинг одамларига келсак, улар фаолроқ ҳаракат қилишяпти ва Америка билан Британия томонидан кўпроқ қабул қилинишмоқда. Чунки подшоҳ Британияга содиқдир, Америка эса подшоҳ оиласидаги баъзи амирлар билан биргаликда жиддий ҳаракат қилмоқда.

Жарба эса гарчи у Саудияга яқин бўлса-да лекин у Америка сиёсати доирасида юради. Шунинг учун у – Саудия уни қанчалик қўллаб-қувватламасин – Америкага итоат этишдан чиқолмайди. Чунки коалиция умуман олганда Америка қўғирчоғидир. Шунинг учун унга фақат Америкага бўйсунган кимсагина бошчи бўлиб тура олади.

г)   Мали ҳақида ва Амирликларнинг молиявий ёрдамлари ҳақида айтадиган бўлсак, сизга маълумки Америка Малида 2012 йил 22 мартда рўй берган биринчи ўзгариш ортида турган эди ва у Францияга берилган қақшатқич зарба бўлган эди. Шунинг учун Франция ўзининг нуфузини қайта тиклаш учун жиддийлик ва жон-жаҳди билан ҳаракат қилди. Британия эса ўзининг Малида нуфузи йўқлигини, аксинча нуфуз Францияники эканини ва Американинг Францияни сиқиб чиқариб ундан шу нуфузни тортиб олишга уринаётганини яхши тушунар эди. Шунинг учун табиийки Британия Францияни қўллади. Кураш Америка билан Франциянинг ўртасидагина бораётгани учун Британия Францияни қўллади. Шунинг учун Амирликларнинг Францияга малай бўлган Малидаги ҳукуматга берган молиявий ёрдамлари Британиянинг Францияни қўллаётгани билан мос келади.

д) Энди Британиянинг Мисрда бўлаётган ҳодисаларга, яъни Амирликлар делегациясининг ва Иордания подшоҳининг Мисрга қилаётган сафарларига ҳамда ўз малайларининг Мисрга молиявий ёрдам кўрсатишига нисбатан тутган позициясига келсак, бу позиция ҳам юқорида айтилган кенг кўламли режалар доирасидан чиқмайди… Энди Амирликларнинг роли Қатар ролидан ўзгача бўлаётганидан юзага келган тушунарсизликка келсак, у Британия сиёсати бўйича ролларнинг тақсимланишидир. Шунинг учун унинг мана бу малайи Америкага яқинлашаётган бўлса, анавиниси узоқлашмоқда. Мисрдаги ҳодисалар қандай натижаларга олиб келишини кутиб шундай қилинмоқда… Амирликларнинг Муборак режими одамларини ўзида меҳмон сифатида ушлаб туриши ҳам ана шу кенг кўламли режалар доирасидан чиқмайди. Чунки Муборак одамларининг яна ҳокимиятга қайтиши кутилмоқда. Шундай бўладиган бўлса Британия сиёсати учун Амирликлар орқали – гарчи тор бўлса ҳам, ҳеч бўлмаганда яхшиликка жавоб сифатида – бир кириш йўли пайдо бўлади!

е) Энди Американинг Мурсийдан воз кечиши «мўътадил исломчилар»нинг ҳокимиятга келишини осонлаштиришдан воз кечишни англатадими? – деган саволингизга келсак, бу ерда масала воз кечиш ёки воз кечмаслик эмас, балки Американинг Мисрдаги нуфузини мустаҳкамлашга эришишдир. Чунки Америка Мисрда ўз нуфузини ўтган ўнлаб йиллардан бери сиёсий табақанинг кўпчилигида ўрната олди. Шунинг учун ҳозир Американинг ғами Мисрнинг ўз нуфузининг барқарор маркази бўлиб қолаверишини таъминлашдир. Бу ерда барқарорлик деганда Мисрнинг қора кўзлари учун барқарорликни таъминлаш кўзда тутилаётгани йўқ, аксинча Американинг Миср ўз нуфузи ва лойиҳаларининг бир тинч базаси бўлиб тураверишига эришиши назарда тутиляпти… Шунинг учун 2011 йил 25 январда халқ қўзғолонлари бошланиб – Америка буни кутмаган эди – Муборак бу қўзғолонларни бостира олмаганидан ва Миср яна Америка манфаатлари амалга ошаверадиган бир муносиб муҳит бўлиб қолавериши учун Муборак барқарорликни қайта ўрната олмаганидан кейин Америка Муборакни бир четга улоқтириб, халқ қўзғолонлари тўлқинига миниб олди. Мурсий Америка лойиҳаларини, айниқса яҳуд вужуди билан тузилган Кэмп-Дэвид шартномасини амалга оширажаги ҳақида Америкага кафолат берганидан кейин Америка Мурсийни ҳокимият тепасига олиб келди, сўнгра уни қўллаб-қувватлади… Америка Мурсийдан ўзининг манфаатлари учун яна барқарорликни ўрнатишини кутди. Америка Ихвонни миллий партия бекор қилинганидан кейин энг асосий ва энг катта партия деб эътибор қилгани учун Мурсийдан шуни кутган эди. Америка Ихвондагиларнинг худди миллий партия ағдарилган президент билан бирга қилганидек вазиятни барқарорлаштиришга ҳаракат қилишларини кутган эди… Лекин Мурсий буни уддалолмади. Шунинг учун Америка ундан ҳам воз кечиб қўя қолди ва 2013 йил 3 июлда янги ҳокимиятни қўллаб-қувватлади…

Шунга кўра Американинг Мисрдаги «мўътадил ислом» вакилларидан воз кечиши Американинг «мўътадил исломчи»ларни ҳокимиятга олиб келишни осонлаштириш тўғрисидаги охирги йилларда юритган сиёсатидан бошқа бир сабабга кўра бўлди. Америка бу сиёсатни қуйидагича бир ўқ билан икки қуённи уриш учун қабул қилган эди:

Биринчи: Ислом бошқарувига талпинаётган мусулмонлар оммасини алдаш… Чунки «мўътадил исломчи»лар гарчи демократия ва республикани эълон қилиб, бу тўғрида қасамёд қилишган бўлса-да, лекин уларнинг «исломчилар» деб аталиши мусулмонлар оммаси туйғусини қитиқлайди, натижада улар ана шу исломчиларнинг ҳокимиятга келишини Исломнинг ҳокимиятга келиши деб ўйлайдилар… Вақт ўтиши билан уларнинг Ислом бошқарувини, яъни Халифалик низомини вужудга келтириш учун тўғри ҳаракат олиб боришга бўлган қатъиятлари сусаяди… Бу эса Америка учун айни муддаодир, чунки Америка шуни истамоқда. Чунки Халифалик Американинг тинчини бузмоқда…

Иккинчи: одамлар туйғуларини қитиқлаш учун исломчилардан фойдаланиб ўз нуфузини мустаҳкамлашни таъминлаш… Аммо агар исломчилар Америка нуфузини мустаҳкамлай олишмаса Америка улардан воз кечиб қўя қолади. Мурсий билан худди шундай иш тутиб, бошқаларни қўллаб-қувватламоқда. Айниқса Америка ўтган узоқ йиллар давомида Мисрда ўзининг малайларини етиштириб тайёрлаб қўйгани учун ўзига малай бўладиган сиёсатчиларга муҳтож эмас экан унинг шундай иш тутиши тайин эди!

л) Канона аҳли мана шуни тушуниб етишлари лозим. Америка Муборак давридагидек олиб ташланган Мурсий даврида ҳам кучли нуфузга эга бўлиб турди, ҳозирги ҳукумат даврида ҳам у шундай нуфузга эга бўлиб турибди. Демак касалнинг боши ва балонинг манбаи Америкадир. Шунинг учун Аллоҳ ва Росулига имон келтирган ҳар бир мусулмон Америка нуфузини таг-томири билан суғуриб ташлаш ва унинг малайларини йўқ қилиб, Ислом бошқаруви бўлмиш рошид Халифаликни Канона ерига қайтариш учун жидду жаҳд билан ҳаракат қилмоғи вожибдир. Ўшанда Канона яна исломий юртларнинг марказига айланади. Халифалик ўтмишда салибчилар ва мўғул-татарларни йўқ қилганидек Ислом ва мусулмонларнинг душманларини йўқ қилади, яҳуд вужудини йўқ қилади, муқаддас ерни яна Ислом ва мусулмонлар бағрига қайтаради. Бу эса Аллоҳга ҳечам қийин эмас.

Биродарингиз Ато ибн Халил Абу Рашта           

12 рамазон 1434ҳ

21 июл 2013м