بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

Пластик муаммоси: Яна халқ айбдор

Пластик карточкалар билан боғлиқ бўлган муаммолар, улар жорий бўлганига мана бир неча йил бўлибди ҳамки, ҳануз давом этиб келмоқда. Шу пайтгача бу муаммолар ортса ортяптики, асло камайгани йўқ. Халқимизнинг бошига ҳақиқий бало бўлган бу тизимни жорий қилган ҳукумат, ўзи жорий қилган тизимни тузукроқ ишлатиб қўйиш ҳақида ҳали-бери ўйламайдиганга ўхшайди. Даракчи.uz тарқатган хабар шу ҳақида:

“Таъкидлаш жоизки, «Ишонч телефон» ларига қилинаётган мурожаатларнинг аксарияти савдо ва хизмат кўрсатиш шохобчаларида савдо қоидаларининг бузилганлиги ҳамда тўловларни пластик карточкалари орқали амалга оширишда ҳисоб-китоб «Терминал» аппаратлари ишлатилмаётганлиги ва шу билан боғлиқ масалалар хусусида бўлмоқда, деб ёзилмоқда soliq.uz сайтида.

Жумладан, 2014 йил 1 ноябр ҳолатига давлат солиқ хизмати органларининг «Ишонч телефон»ларига қилинган фуқароларнинг мурожаатлари асосида ўтказилган назорат тадбирлари натижасида 1285 та ҳолатда жами 145391,4 минг сўм миқдорида назорат – касса машинасига кирим қилмаслик, 752 та тегишли ҳужжатларсиз маҳсулотлар сотиш ва хизматлар кўрсатиш ҳамда 64 та бошқа солиқ қонунларини бузиш ҳолатлари аниқланиб, айбдорларга нисбатан жазонинг муқаррарлиги таъминланди.”

Ҳукумат бошқа ишларда бўлгани каби, пластик карточкалар тизимини ҳам халққа мажбурий равишда жорий қилди. Ваҳоланки, бу тизимга на халқ, на банклар, на савдо дўконлари, на мамлакат иқтисодиёти, хуллас, ҳеч ким тайёр эмас эди. Лекин ҳукуматни бу “арзимас” сабаблар ҳеч ҳам қизиқтиргани йўқ. Юқоридаги хабарга кўра, умуман ўзини оқламаётган ва халққа турган битгани зарар бўлаётган бу тизимни жорий қилган ҳукумат, пластик карточка билан ўзи ўйлаб топган қонун бўйича савдо қилмаганларга чора кўрмоқда. Бу қанақа ҳукумат ўзи, давлат, аввало, бу тизимнинг яхши ишлаши учун шароит қилиб қўйиши керак эмасми? Ҳеч нима қилмасдан туриб, фуқаросидан осмондаги, хатто бу қонунларни жорий қилганларнинг ўзлари ақллари етмайдиган талабларни қўйиш билан ўз халқининг устидан кулмоқдами? Бу – халқ учун нақадар хорлик, бу – ҳукумат учун нақадар пасткашлик!

Аслини олганда, пластик карточкалар – бу электрон пуллардир, уларнинг нақд пулдан асосий фарқи шу холос. Нақд пул муомалада қандай ишончга эга бўлса, бу карточкалар ҳам ҳудди шундай, балки ундан ҳам юқори ишончга эга бўлиши керак. Уни ишлатаётган одам ўзи хоҳлаган жойда, хоҳлаган нарсасини сотиб олиши мумкин бўлиши керак. Шу билан бирга, нақд пул билан карточка ўртасида ҳеч қандай фарқ бўлмаслиги, яъни пластик карточкага қимматроқ, нақд пулга арзонроқ, деган тушунчанинг ўзи бўлмаслиги керак. Энг асосийси эса, бу карточкадан банкоматдан хоҳлаган пайтда нақд пул ечиб олиш имконияти ҳам яратилган бўлиши керак. Ўз навбатида, бу талабларни қондириш учун мамлакат иқтисодиёти ҳам шу даражага чиқиб олган бўлиши керак. Яъни пластик карточка тизимини жорий қилиш табиий равишда бўлиши керак эди, унга эҳтиёж табиий равишда бўлиши керак эди.

Бироқ ҳукуматга бу нарсалар бўлиши шарт эмас, чунки у ўз манфаатидан келиб чиқиб бу тизимни жорий қилди. Халқини шу каби муаммоларга шу даражада усталик билан чалғитиб қўйдики, халқ ҳақиқатдан ҳам ўз муаммоларига ўзи ўралашиб қолиб, тўғри фикр юритишдан ожиз бўлиб қолди. Фақатгина бугунги кунининг ташвиши билан яшашга кўникиб қолди, қорнидан бошқа нарсани ўйлашга ҳам ожиз бўлиб қолди.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Фаррух

06.12.2014й.