بِسْـــمِ اللهِ الرَّحْمٰـــنِ الرَّحِيـــم

Роя газетаси:

Путиннинг гаровдагиларни алмашуви унинг Украинадаги сиёсий мағлубиятидан дарак беради

Фозил Амзаев қаламига мансуб

2017 йил 15 ноябрда Россиянинг «ТАСС» ахборот агентлиги хабарига кўра, Кремль матбуот воизи Дмитрий Песков Владимир Путиннинг Украина шарқида жойлашган Донецк ва Луганск шаҳарларидаги сепаратистлар раҳбарлари Александр Захарченко ва Игор Плотницкийлар билан телефон орқали суҳбатлашганини маълум қилди.

Россия президенти Москва томонидан қўллаб-қувватланувчи сепаратистлар раҳбарларига – мен Киев билан гаровдагиларни алмаштириш планини қўллаб-қувватлайман, деди.

Айни сўзлашувдан илгари, 15 ноябрда Путин Украинанинг россияпараст ташкилоти «Украинский выбор» раҳбари Виктор Медведчукка гаровдагиларни расмий Киев билан алмашиш тўғрисида сепаратистлар билан гаплашаман, деб ваъда берган эди. Песковнинг таъкидлашича, «Путин уларга – мен Медведчукнинг икки томон ўртасидаги кенг қамровли асирлар алмашинувига оид таклифини қўллаб-қувватлайман, деб айтган».

Песков Захарченко билан Плотницкийнинг гаровдагиларни алмашиш амалиётига тўла қўшилишларини маълум қилар экан, «Бироқ улар украиналик вакиллар билан айни масала бўйича батафсил маълумотларни биргаликда кўриб чиқишлари лозим», деди.

Биз гаровдагиларни алмашиш амалиётида юз берган бундай катта ўзгариш сабаблари ҳақида батафсил тўхталмоқчимиз:

Таъкидлаш лозимки, Путиннинг Россия томонидан қўллаб-қувватланувчи сепаратистлар етакчилари билан бевосита сўзлашгани ғайритабиий ҳол. Чунки бу каби тўғридан-тўғри сўзлашув бўлганлигини Россия жуда камдан-кам эътироф этган. Зотан, Россия Украинанинг 2014 йил баҳоридан бери сепаратистлар назорати остидаги икки областида кечаётган курашга ўзининг алоқадорлигини расман инкор этиб келар эди.

Таҳлилчилар айни воқеани турлича изоҳладилар: Баъзилар халқаро ҳамжамиятга ўзини Донбассдаги вазиятни тинч йўл билан ҳал этишга содиқлигини изҳор этиш учун Кремлга қандайдир тинчликпарвар гуманитар ташаббус керак бўлиб қолганини айтган бўлса. Баъзилар – Путин Луганск ва Донецк республикалари раҳбарларини халқ базасига эга бўлган раҳбарлар сифатида кўрсатмоқчи, деди. Яна бошқалар эса, Путин яқинлашиб келаётган Россия президентлик сайловлари учун ўз рейтингини кўтаришни истаётганини айтишди.

Гаровдагиларни алмашиш истиқболлари ҳақида сўз юритадиган бўлсак, шуни таъкидлаш лозимки, айни амалиётга шахсан Путиннинг ўзи аралашмоқда. Далиллар шуни яққол кўрсатмоқдаки, Захарченко билан Плотницкий (шунингдек, унинг ҳозирги вориси ҳам) мустақил фигура эмас. Шу жиҳатдан, алал оқибат айни амалиёт албатта амалга ошади.

Шу ўринда мен бу воқеанинг бошқа жиҳатига диққатни қаратмоқчиман. Бизга маълумки, маҳбуслар алмашиш амалиёти ўн тўрт ойдан буён тўхтатиб қўйилаётган эди. Шу боисдан Россиянинг тўхтатиб қўйилган амалиётни юргизишни бу даражада хоҳлаётгани шуни кўрсатмоқдаки, бу давлатнинг Украина бўҳронига нисбатан позициясида улкан глобал ўзгаришлар юз берди.

Ҳеч шубҳа йўқки, ўтган уч ярим йил ичида рус ҳукумати Украинага нисбатан позициясида кўпроқ бағрикенг, кўпроқ ён берувчан ҳукуматга айланди.

Барчамиз унутганимиз йўқ, 2014 йилда Путин «Новороссия», деган янги давлат барпо бўлиши тўғрисида тинмай гапириб келганди ва бу давлат Украинанинг жанубий шарқий областларини бирлаштириши кутилган эди. Бироқ 2015 йилнинг май ойида, ҳали иккинчи Минск шартномасидан ҳеч қанча вақт ўтмай, Россиянинг «Донецк Халқ Республикаси»даги вакиллари айни лойиҳанинг ёпилганини билдирди.

Шундан сўнг Путин ва унинг атрофидагилар Украинанинг (Қрим ярим оролисиз) ҳудудий яхлитлигини тан олишларини маълум қилишди ҳамда низолашаётган томонларни Минск келишувини ижро этишга чақирди.

2017 йил 7 июлда Россия АҚШ департаментининг Украинадаги янги махсус вакили лавозимини ўзгартириб, айни лавозимга Курт Волкерни тайинлашига рози бўлди.

Ҳақиқат шуки, бундан атиги бир йил муқаддам, 2016 йил 23 июнда, Парижда ўтказилган «Нормандия тўртлиги»га аъзо давлатлар ташқи ишлар вазирларининг навбатдаги учрашуви чоғида Россия АҚШнинг Норманд гуруҳига қўшилишига оид фикрни қўллаб-қувватламаган эди.

Бундай заифлашувни нафақат Украина шарқидаги низоларга оид масалада, балки «Қрим фронти»да ҳам кузатиш мумкин. 25 октябрда Россия Қрим-татарлар мажлиси раисининг икки ўринбосари Ахтем Чийгоз билан Ильми Умеровларни афв қилди. Шубҳасиз, икки йилдан зиёд суд жараёни бўлаётган икки нафар қрим-татарлар расмийсининг афв қилиниб топширилиши, Россиянинг ўтган икки йилдан бери тобора кучайиб бораётган халқаро босимларга тоқат қилолмай қолганидан дарак бермоқда.

Мана, бугун Путин Москва томонидан қўллаб-қувватланувчи сепаратистлар билан Украина ўртасида ўзаро гаровдагиларни алмашишга оид кенг қамровли амалиётга рози бўлди.

Буларнинг барчаси шунга далолат қилмоқдаки, Путин ўзи қазиган мағрурлик ва такаббурлик ўрасига ўзи йиқилди. Гап шундаки, унга Россия ичкариси ва ташқарисида юз бераётган ҳодисаларни ўз ўрнида (қандай бўлса шундайлигича) етказиб тура олиши мумкин бўлган атрофидаги сиёсатчиларга, эксперт ва журналистларга унинг ўзи ўтган ўн йил давомида мунтазам равишда босим ўтказиб келди. Путиннинг айнан сохта эксперт ва таҳлилчиларга ишониши, уни 2014 йил февралда Украинага юзсизларча бостириб киришига сабаб бўлди. Унинг Украинадаги қатор мақсадларидан асосийси, қрим-татар мусулмонларини тиз чўктиришга уриниши бўлди ва бу омадсизлик билан якун топди. Бу ишда Путин Қрим ярим оролидаги «таҳлилчи»лар, жумладан, қрим-татар сотқинлари қилган сохта таҳлилларга ишонганди. Ўшанда Россия мусулмонларни, Қрим мажлисини ва баъзи исломий ташкилотларни репрессия қилиб, уларга «терроризм» ва«экстремизм» айбловларини ёпиштирди.

Бу айтилган фактларнинг барчаси Россиянинг Украина бўҳронида мағлубият жарлиги ёқасига келиб қолганидан дарак бермоқда.

Роя газетасидан олинди