بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Россия Судандан нима истаяпти?!

Устоз Сулаймон Дасис (Абу Обид) – Судан вилояти

Россия ташқи ишлар вазири ўринбосари ва Россия президентининг Яқин Шарқ ва Африка масалалари бўйича вакили Михаил Богданов Қизил денгиз вилоятининг катта шаҳри саналган ва Судан ҳукуматининг вақтинчалик қароргоҳи бўлган Порт-Суданга келди. У ўз мамлакати Судан суверенитетини ва мавжуд қонунийликни қўллаб-қувватлашини, Суверен кенгашининг қонунийлигини тан олишини таъкидлади. Суданнинг расмий ахборот агентлигининг хабар беришича, ўз навбатида, Каббоший ҳам Россиянинг Судан қонунийлигини қўллаб-қувватлаш позициясини юксак баҳолаган. Богданов, шунингдек, Россия Судан ўтиш даври Суверен кенгашини Судан халқининг қонуний вакили деб ҳисоблашини айтди. (Ал-Жазира, 2024 йил 29 апрел).

Богданов ҳамда унинг мудофаа ва минерал хом ашё вазирликлари вакилларидан иборат ҳамроҳлари ўзларининг расмий сафарлари давомида бир қанча учрашувларни ўтказдилар. Улар Суеверен кенгаш раиси Абдулфаттоҳ Бурҳон, кенгаш аъзоси ва армия бош қўмондони ўринбосари Шамсиддин Каббоший, ташқи ишлар вазири Ҳусайн Авад, минерал хом ашё вазири Муҳаммад Башир Абу Нуму билан алоҳида учрашувлар ўтказдилар. Томонлар сиёсий қўллаб-қувватлов, ҳарбий ва иқтисодий ҳамкорлик ҳамда минерал бойликлар, айниқса олтин қазиб олишда Россия сармоясини кенгайтириш масалалари бўйича ўзаро фикр алмашдилар. Богдановнинг баёнотлари шу билан чекландики, унинг сафари «Хорижий аралашувларни ва халқлар тақдири устидан Ғарб кучларининг ҳукмронлик қилишини рад этишдан иборат позицияни кўрсатиш учун» бўлган!! Судан ташқи ишлар вазирлигининг иқтибос келтиришича, Богданов Бурҳонга ўзининг ушбу зиёратини «истиқболли» қилишга, халқаро анжуманларда Москванинг Суданни қўллаб-қувватлашига ва Судан-Россия ҳамкорлигини стратегик шерикликка айлантиришга ваъда берган.

Россия ташқи ишлар вазирлиги ҳам, ўз навбатида, Москванинг Судан билан барча соҳаларда муносабатларни ривожлантиришга катта аҳамият қаратаётганини билдириб, ҳарбий кризисни суданликлар ўртасидаги диалог орқали ва хорижий аралашувсиз ҳал этиш зарурлигини таъкидлади.

Москванинг Судан соҳилида, Қизил денгизда жойлашган ҳарбий-денгиз базасига қизиқиши катта бўлган. 2021 йил февралда Россия ҳарбий кемалари Порт-Суданга лангар ташлаган. Россиянинг «Адмирал Григорович» фрегати ҳарбий объект ташкил қилиш учун Порт-Судан шимолидаги «Фламинго-Бэй» ҳарбий денгиз базасига ускуналар туширган.

Аммо «Фламинго» оперецияси билан боғлиқ кескинлик натижасида Судан ҳукумати Россия кучлари қўмондонига собиқ президент Умар Башир ва унинг россиялик ҳамкасби Владимир Путин ўртасида ҳарбий база бўйича 2017 йилда тузилган шартномани тўхтатганини билдирди. Шунда рус қўшинлари базадан чиқиб кетди. Бироқ Москва келишувни ўзи томонидан ҳамон амалда эканини таъкидлаб келмоқда. (Шарқул Авсат, 2024 йил 1 май).

Судан ташқи ишлар вазири Анталияда бўлиб ўтган дипломатик форум доирасида «Спутник» агентлигига берган интервьюсида «Россия Бирлашган Миллатлар Ташкилоти ва минтақавий ташкилотларда Суданга энг кўп ёрдам кўрсатаётган давлатлардан биридир», деди. Судан ташқи ишлар вазири аввалроқ Судан расмийларининг мамлакатда Россия ҳарбий денгиз базаси ташкил этилишига фундаментал эътирозлари йўқлигини айтган эди. (Спутник, 2024 йил 3 май).

Судан оммавий ахборот воситалари Россиянинг Суданга ҳарбий ёрдам беришини очиқлагани ва Хартумнинг ҳарбий қарзларидан 19 миллионини кечишга қарор қилганини маълум қилди. Айни манбалар Москванинг Суданга ёрдам сифатида май ойида 3та кемада буғдой беришини ҳамда минераллар соҳасида янги Судан-Россия ҳамкорлигининг ривожланишини ҳам таъкидлади.

Россия ташқи ишлар вазирлигининг баёнотида бундай дейилади: «Россия ташқи ишлар вазири ўринбосари Михаил Богданов билан Судан разведка хизмати директори Аҳмад Иброҳим Фазл ўртасидаги учрашувда – Судан ва унинг атрофидаги ҳарбий-сиёсий вазиятни ҳисобга олган ҳолда – Россия ва Судан ўртасидаги анъанавий дўстона муносабатларни давом эттириш билан боғлиқ долзарб масалалар муҳокама қилинган». Эслатиб ўтамиз, Судан разведка хизмати директори хавфсизлик масалалари бўйича юқори даражадаги вакилларнинг ўн иккинчи халқаро анжуманида иштирок этиш учун Россияга сафар қилган эди. Россия ташқи ишлар вазирлиги Богданов билан бўлган учрашувнинг Судан томони ташаббуси билан амалга ошганини маълум қилди. (Новости, 2024 йил 23 апрел).

Тўғридан-тўғри тан олиш Судан суверен кенгашига қонунийлик беради. Чунки Россия Судандаги ҳарбий базани ратификация қилинишини ва тасдиқланишини истаяпти. Бундан ташқари, Судандаги кончилик соҳасида, айниқса, олтин қазиб олиш масаласида хиёнатга асосланган янада кўпроқ шартномаларни имзолашни умид қилмоқда. Чунки у Судандаги бойликларни талон-торож қилиб, ўзининг олтин заҳирасини бойитмоқчи.

Россия ўзининг дунёда ҳеч ким олишни истамаётган ортиқча буғдойини Суданга «ҳадя» қиляпти. Буни Суданнинг эътибордан четда қолиб кетган бойликларини қўлга киритиш учун ҳамда ҳарбий база ташкил этиш орқали ерларини босиб олиш учун беряпти. Худди Судан ўзининг вилоятларидан бири ёки ҳалол қилиб олинган мустамлакаларидан биридек амалга оширяпти. Судан ҳам буларнинг барчасини рус хўжайини ўзининг вето ҳуқуқидан фойдаланган ҳолда Британия ва Европанинг ҳукмронлигига қарши Хавфсизлик кенгашида Суданни ҳимоя қилиши эвазига қилмоқда. Токи, Британия ва Европанинг Судан режимига нисбатан қиладиган сиёсий босимлари чекланиб, уларнинг (Озодлик ва Ўзгариш кучлари ҳамда қуролли ҳаракатлар)дан иборат малайлари ҳокимиятдан бирор насибага эришишолмай, Американинг (Суверен кенгаш дохил) малайлари Европанинг малайларисиз Суданда мутлақ ҳокимиятни қўлга олсинлар.

Эй Судан аҳли!

Шуни яхши билингки, мустамлакачилар сизга қарши тил бириктирмоқда. Бойликларимиз ва ерларимизга кўз олайтириб, ишларимизга бурун суқишмоқда. Бу ишда ҳукмдорларимиз душманларимиз билан ҳамкорлик қиляпти. Буни онгли равишда тушуниб, кофирнинг бойликларимизга узатган қўлларини кесиб ташламоғингиз даркор. Шунингдек, Исломни тўлиқ татбиқ этиш учун Пайғамбарлик минҳожи асосидаги иккинчи рошид Халифаликни барпо этиш орқали исломий ҳаётни қайта бошлашга ҳамда бизни ва бойликларимизни ҳимоя қиладиган, бирдамлигимиз ва ҳудудий яхлитлигимизни сақлайдиган Ислом давлатини қоим қилишга қаттиқ ғайрат билан ҳаракат қилмоғингиз лозим. Зеро, ушбу давлат соясида ўз динимиз билан кучли, шариатимиз билан мукаррам бўламиз. Ўзимиз Аллоҳга қуллик қилиб, инсониятни ҳам Аллоҳга қуллик қилишга ундаймиз. Ана шунда инсонлар учун чиқарилган энг яхши Умматга айланиб, уларга яхшилик улашамиз. Шу орқали барчаларини зулматлардан нурга олиб чиқамиз. Шоядки, бунга яқин қолган бўлса.

Роя газетасининг 2024 йил 15 май чоршанба кунги 495-сонидан